VỀ THĂM DI TCH

NI SAM

CHU ỐC

 

 

bi của

L CẦN THƠ

 

đồng bằng sng Cửu Long chỉ c An Giang v Kin Giang l hai tỉnh tiếp gip Campuchia mới c ni, nổi tiếng l Thất Sơn. Dy Thất Sơn gồm Ngọa Long Sơn (Ni Di lớn), Ngũ Hồ Sơn (Ni Di năm giếng), Thin Cấm Sơn (Ni Cấm), Anh Vũ Sơn (Ni Kt), Thủy i Sơn (Ni Nước), Phụng Hong Sơn (Ni C T) v Lin Hoa Sơn (Ni Tượng). ặc biệt ở Chu ốc, ngọn ni Sam khng thuộc dy Thất Sơn, m nằm giữa đồng nước bao la, l một ngọn ni nhỏ, đẹp, c hnh con sam, đầu xoay về hướng Bắc, cao 230 mt, chu vi chn ni trn 3 cy số ngn, cch thị x Chu ốc (tỉnh An Giang) gần 5 cy số. Ngọn ni nầy c tn cổ l Học Lnh Sơn, với nhiều thắng cảnh thu ht du khch như đồi Bạch Vn, đồi Chẹt, Vườn Tao Ngộ, Pho i, Nh nghỉ mt (nh của Bc sĩ Nu cũ), cha Gic Hương... Từ trn Pho i, chng ta c thể nhn quanh bốn pha đồng nước bao la. Con kinh Vĩnh Tế chạy quanh co về hướng H Tin, tiếp gip bin giới với nước bạn Campuchia, v xa xa những rặng ni mờ mờ của di Thất Sơn khi ẩn khi hiện , đẹp như một bức tranh sơn thủy giu chất thơ.

Ni Sam quyến rũ mọi người khng chỉ với những cảnh đẹp kể trn m cn những cụm di tch lịch sử v văn ho dọc quanh chn ni, gắn liền vng đất pha Ty Nam bin giới với người dn đồng bằng miền Hậu Giang ni ring, cả nước ni chung. Bởi v từ lu lắm, hằng năm c hng triệu lượt người đến viếng ni Sam, đng nhất vo khoảng thng ging đến thng tư m lịch : đ l ma Va B. Thời gian đ, Ni Sam đng nghẹt khch hnh hương, du ngoạn trn khắp cng đất nước đổ x về: từ cc tỉnh miền Ty, miền ng, miền Trung, kể cả người Việt hải ngoại về thăm qu hương cũng dnh thời gian đến tham quan thắng cảnh v vo thắp hương tại Miếu B. Từng đon xe nối đui nhau chờ xuống cc ph vượt sng Tiền, sng Hậu, người chen người đặc cả đoạn đường từ thị x Chu ốc vo Ni Sam. Bi viết nầy ti khng ni chi tiết về ma Va B, m nhằm giới thiệu cụm di tch gp phần hnh thnh thắng cảnh Ni Sam, nghĩ rằng d ngắn nhưng cũng gip bạn đọc c thể hnh dung v nhớ lại được đi nt về qu hương đất nước của chng ta trong những thng năm la xa tổ quốc.

TY AN TỰ

Cha Ty An nằm ngay ng ba ầu Bờ, giao điểm của trục lộ từ Chu ốc đến chn ni Sam. Cha c lối kiến trc lạ mắt theo kiểu Ấn ộ, gồm 3 ngi lầu. Ngi cao nhất ở giữa thờ Phật, hai bn l lầu chung v lầu trống. Nơi cổng chnh c tượng Thị Knh bồng đứa b trong sự tch Quan m Thị Knh. Trước sn c hai con voi đứng, tạc bằng xi măng. Voi trắng su ng, voi đen hai ng. Trong cha, ngoi tượng Phật Thch Ca, Phật Di Lặc, cn c nhiều cốt tượng cc vị Phật, Tin, Thnh như Kim Cang, La Hn, Tam Hong, Ngũ ế...

Cha Ty An do tổng đốc An Giang tn Don Uẩn xy dựng vo năm Thiệu Trị thứ VII (1847); lc ấy cn lợp tranh vch l, do Ho thượng Hải Tịnh Nguyễn Gic Nguyn trụ tr. Nhưng người được sng bi nhất l ng on Minh Huyn, một ch sĩ yu nước, sinh năm inh Mo (1807) tại lng Tng Sơn, Ci Tu thượng, tổng An Thạnh thượng, thuộc trấn Vĩnh Thanh, tỉnh Sa c (nay l ồng Thp). ng được dn vng An Giang đương thời gọi l ức Phật Thầy Ty An, đạo hiệu l Gic Linh, php danh Php Tạng. Năm Kỷ Dậu 1819, vo ma thu, bệnh thời kh nhiễu hại dn chng Hậu Giang, ng từ Tng Sơn vo Trm Dư, rồi đến vng Kiến Thạnh (nay l lng Long Kiến, tỉnh An Giang) trổ ti gip đỡ dn chng. Tn đồ ng đều được pht một tng phi ghi 4 chữ Bửu Sơn kỳ hương. Nhiều lc ng bị nh cầm quyền An Giang bắt giữ v nghi ngờ ng hoạt động chnh trị, nhưng xt khng bằng cớ phải trả tự do cho ng. Thực tế, ng l người c tư tưởng cch mạng, bất mn triều đnh phong kiến nhu nhược, nn khoảng năm 1849 - 1856, ng đến cc phần đất pha Ty di Thất Sơn v Lng Linh, dựng cha, lập trại ruộng v lun lun vn du khắp vng Vĩnh Long, An Giang. Trại ruộng ở Thới Sơn, ng đặt danh hiệu l Bửu hương cc, vừa khai hoang cho dn ngho sản xuất, vừa l căn cứ hiểm yếu để khng chiến. Cho nn khi đến trụ tr tại cha Ty An, ng đ mang hoi bo lớn l chống giặc ngoại xm đang cướp nước. Trong số 12 đại đệ tử của ng c nhiều người sau nầy khởi nghĩa chống Php, nổi bật nhất l ng Trần Văn Thnh, thường gọi Quản Thnh hoặc Cố Quản, đ chiu mộ nghĩa sĩ nổi dậy ở Bảy Thưa (nay thuộc x Thạnh Mỹ Ty, Chu Ph, An Giang), đnh cho qun Php nhiều trận kinh hồn bạt va. ầu năm 1873, giặc Php cho người mang thư đến bản doanh khuyn Trần Văn Thnh ra qui thuận sẽ được trọng đi, nhưng ng cương quyết bất hợp tc với giặc. Sau đ, qun Php từ pha Chu ốc tiến cng dữ dội. Con ng l Trần Văn Chi bị giặc bắt v sau đ tuẫn tiết trong nh lao Chu ốc. Bản doanh Hưng Trung của Quản Thnh ở Bảy Thưa bị tn ph, thất bại nặng, ng rt lui vo chiến khu v mất ny 21-2 m lịch năm 1873.

ức Phật Thầy Ty An mất ngy 12 thng 8 năm Bnh Thn (1856), thọ 50 tuổi. ng yn nghỉ ở pha sau cha, ngi mộ khng được đắp nấm theo lời di huấn của ng. Cha Ty An được trng tu nguy nga như ngy nay l do cng của Ho thượng Thch Bửu Thọ, tức Nguyễn Thế Mật, vị sư trụ tr đời thứ 7 của cha nầy.

 

LĂNG THOẠI NGỌC HẦU

Cch cha Ty An khoảng 100 mt l Lăng Thoại Ngọc Hầu, lưng tựa vo vch ni. Lăng uy nghi cổ knh với lối kiến trc hi ha, phng khong. Lăng c thể được xy dựng hoặc được thiết kế từ lc Thoại Ngọc Hầu cn sống, khoảng thập nin 30 của thế kỷ thứ XIX. Vợ thứ của ng l b Trương Thị Miệt mất năm Tn tỵ (1821), vợ chnh của ng l b Chu Thị Tế mất năm Bnh tuất (1826), v ba năm sau, tức năm Kỷ sửu (1829) ng mới qua đời, nhưng cc phần mộ trong lăng đ được sắp xếp sẵn: b thứ ở bn tri, b chnh ở bn phải, v ng ở giữa.

Thoại Ngọc Hầu l tn ghp vo tước được phong. ng tn thật Nguyễn Văn Thoại, l một danh thần, nh doanh điền triều Nguyễn, tục gọi Bảo hộ Thoại (v ng từng giữ chức Bảo hộ Chn Lạp - Campuchia), sinh ngy 26 thng 11 năm Tn tỵ 1761 tại huyện Din Phước (nay l iện Bn) tỉnh Quảng Nam, con ng Nguyễn Văn Lượng v b Nguyễn Thị Tuyết. ng xuất thn trong một gia đnh nng dn ngho, cuối thời Cha Nguyễn ng cng gia đnh trnh loạn vo Nam nương ngụ tại C lao Di trn sng Cổ Chin, thuộc lng Thới Bnh, huyện Vũng Lim, tỉnh Vĩnh Long. ng c hai người con trai l Nguyễn Văn Lm (con của b lớn) v Nguyễn Văn Minh (con của b thứ). ng cn c người con gi nui l Thị Nghĩa, c chồng l V Vĩnh Lộc cng theo L Văn Khi nổi dậy chống triều đnh chiếm thnh Phin An (Gia ịnh).

Năm 16 tuổi (1777), ng đầu qun với Cha Nguyễn nh, lập được nhiều chiến cng, từng ph gi Nguyễn nh chạy ra Cn Sơn, Ph Quốc, sang Vọng Cc (Thi Lan), lm đến Khm sai Thượng đạo Bnh Ty tướng qun, được phong tước Hầu. Sau khi mất được vua Minh Mạng truy phong Trng V tướng qun, Trụ quốc n thống.

ng l người c cng lớn trong việc khai hoang lập ấp vng Hậu Giang v bảo vệ ci bờ Ty Nam. Một số cng trnh do ng chỉ huy thực hiện mang hai nghĩa chiến lược qun sự v kinh tế, đ để lại cho đời sau nhiều hữu ch.

Sau khi Nguyễn nh ln ngi vua, ng được cử lm Thống quản biền binh bảo hộ Cao Min. Năm 1818 ng thiết kế v đốc suất dn binh đo kinh ng Xuyn ở huyện Thoại Sơn, Long Xuyn (được gọi tn l Thoại H). Cng trnh ko di hơn hai thng với khoảng 2.000 nhn cng, di hơn 30 cy số. ng cn đắp nhiều con lộ giao thng nhưng đến nay hầu hết đ mất dấu, chỉ cn con đường nối liền Chu ốc với Ni Sam xy dựng trong hai năm 1826 - 1827 được tu sửa sử dụng đến ngy nay, v đoạn đường nằm trong thị x Chu ốc cn đang được mang tn ng, Nguyễn Văn Thoại (c lc ghi l Bảo hộ Thoại). Tiếp đến, ng được lệnh vua cho đo kinh nối liền Chu ốc - H Tin dọc bin giới hai nước Việt - Min. y l cng trnh lớn do ng thiết kế v tự thn đốc suất qun dn lm việc với số nhn cng lớn gồm 80.000 người, đo tay trong thời kỳ cn rừng rậm, lau sậy sầm uất, nhiều th dữ nn rất gian khổ, cng phu. Khởi cng từ năm 1819 đến năm 1824 mới hon thnh. Người ta kể lại, hồi đ phải dng đuốc lửa cột trn đầu cy so, rồi rẽ lối rạch hoang điều chỉnh những cy so lửa ấy cho tuyến kinh được thẳng như by giờ. Sau 5 năm gian khổ mới hon thnh, nhn dn vui mừng, triều đnh hoan hỉ v thnh quả to lớn của cng tc doanh điền, thủy lợi v bin phng nầy đem lại nhiều lợi ch cho nhn dn miền Hậu Giang ni ring, cả nước ni chung. Vua Minh Mạng lấy lm mn nguyện v đạt được một hoi vọng từ lu. Sch ại Nam nhất thống ch cho rằng : ỘTừ ấy đường sng lưu thng, từ kế hoạch trong nước, phng giữ ngoi bin, cho tới nhn dn bun bn đều được tiện lợi v cng.Ợ

Phấn khởi trước sự thnh cng về quốc sch nầy, vua Minh Mạng ging chỉ khen ngợi cng lao của tập thể v c nhn ng, rồi ban sắc đặt tn cho ngọn ni nhn xuống con kinh l Thoại Sơn (tn nm l Ni Sập) v con kinh nầy được mang tn vợ chnh của ng v đ tch cực gip ng trong suốt thời gian đo kinh, l Vĩnh Tế h (tức kinh Vĩnh Tế). Kinh rộng 15 tầm, su 6 thước, di 98.300 thước (gần 100 cy số) nối liền Chu ốc đến cửa biển Giang Thnh (H Tin). Con kinh nầy cn l một ranh giới r rệt giữa hai nước Việt Nam - Campuchia.

Năm 1836, vua Minh Mạng cho đc Cửu đĩnh lm quốc bảo, hnh kinh Vĩnh Tế được chạm vo cao đĩnh. y l một di vật đối với c nhn ng cũng như tập thể nhn dn tham gia vo cng trnh đo kinh Vĩnh Tế.

ng mất tại Chu ốc ngy 6 thng 6 năm Kỷ Sửu 1829 lc đang tại chức, thọ 68 tuổi, an tng tại chn ni Sam. Sau khi ng qua đời, V Du l quan ở To Hnh, tố co ng nhiễu dn. V Bộ Hnh điều tra khng chnh xc nn vua Minh Mạng đ ging chức ng. Nhưng sau đ triều đnh cứu xt lại, xc nhận ng bị n oan v cch chức V Du đy đi Cam Lộ.

Hiện nay trong lăng cn lưu lại nhiều di tch của ng; trong đ hai tấm bia Vĩnh Tế Sơn v Thoại Sơn đ ghi chp việc đo kinh Vĩnh Tế v kinh Thoại H được đặt trong long đnh ở trước lăng, nơi khoảng sn rộng c tạc hai con nai bằng xi măng, một con ngựa với tn quản ni, t điểm thm vẻ đẹp cho lăng. Hai cửa lớn vo lăng xy theo lối cổ bằng dước, nối liền với bức tường dy, kin cố. Pha sau lăng l đền thờ được xy trn nền đất cao, trong thờ tượng ng v cc bi vị. Lăng ng Thoại Ngọc Hầu cũng l đnh thần x Vĩnh Tế m nhn dn địa phương v cng sng knh.

 

MIẾU B CHA XỨ

Từ lăng Thoại Ngọc Hầu băng qua con đường lộ xe, chếch về hướng ng, l Miếu B Cha Xứ. Miếu khởi đầu tọa lạc trn một vng đất trũng, xoay lưng về hướng ni Sam. Gọi l Miếu, nhưng được xy dựng kin cố, đồ sộ theo lối kiến trc cổ knh ng phương. Mi cong lợp ngi xanh, tường cẩn gạch men bng lng, tất cả đều nhập từ nước ngoi. Cc cnh cửa bằng gỗ qu, chạm trổ cng phu. Nơi bậc thềm c hai con sư tử đ với thế ngồi canh giữ. Pha trong, chnh điện thờ một pho tượng cổ bằng đ son thuộc loại tượng thần Venus, dng ngồi nghĩ ngợi, thường gặp ở Campuchia, Lo, Ấn ộ. Tượng c gi trị nghệ thuật cao, ước đon tạc vo cuối thế kỷ thứ VI, đầu thế kỷ thứ VII, dn địa phương tn sng l B Cha Xứ v rất tn ngưỡng.

Về nguồn gốc tượng B Cha Xứ c nhiều giả thuyết v truyền thuyết. Xin ghi lại tm lược như sau : Tương truyền rằng cch đy gần 200 năm, c một ton người gặp tượng B trn đỉnh Ni Sam. Họ đ tm cch đem về nhưng huy động bao nhiu người cũng khng lay chuyển nổi. Họ đ tức giận v đập ph lm tượng gy cnh tay tri (nay đ phục chế lại). Một thời gian sau, B đạp đồng về bảo dn lng đem xuống ni thờ phượng. Hng trăm dn lng trng kiện mang dy ln khing tượng B nhưng khng nhấc ln được. Trong lc bối rối, B lại đạp đồng cho biết phải chọn 9 c gi đồng trinh ln khing B mới đi. Quả thật, 9 c gi ấy đưa B xuống ni dễ dng. ến tại vị tr hiện nay, tự dưng tượng nặng trịch, khng di chuyển được nữa. Dn lng nghĩ rằng B muốn ở lại đy nn lập miếu thờ. Lc đ nhằm ngy 25 thng 4 m lịch, nn hằng năm dn lng lấy ngy nầy lm ngy lễ Va B. Dn lng rất tin tưởng vo sự thing ling v khng bao giờ dm xc phạm đến B. Cũng c người ni l dng 50 trng đinh ln khing khng nổi, phải 50 c gi mới khing B xuống tới đy được.(Ngy nay trn đỉnh ni Sam cn một tảng đ bằng phẳng, người ta ni l chỗ tượng B tọa lạc trước khi được di dời xuống). Cc truyền thuyết hoang đường nầy phổ biến trong dn gian với nhiều dị bản. Tuy nhin, tất cả đều ni ln sự huyền b, mầu nhiệm v tỏ lng tn knh, tin tưởng sự linh thing đối với B Cha Xứ.

Giả thuyết thứ hai sau đy, nghĩ rằng c phần hợp l hơn, l vo khoảng những năm 1820, ng Thoại Ngọc Hầu vừa lo cng việc đo kinh Vĩnh Tế, vừa đi dẹp giặc quấy nhiễu bin giới Ty Nam. - nh, b vợ lớn l Chu Thị Tế cầu nguyện cho ng thắng giặc v bnh yn trở về sẽ lập miểu thờ tạ ơn Trời Phật. Khi bnh yn trở về, nghe vợ kể lại, ng liền cho lập miểu v sai binh lnh đi rước tượng B m ng gặp trn đường dẹp giặc đem về thờ cho c phần linh thing. Lc đầu, Miếu b được xy dựng đơn sơ bằng tre l, sau dần dần được trng tu. ến khoảng năm 1870, Miếu được xy bằng đ miểng, lợp ngi. Năm 1972, Miếu B được xy dựng mới hon ton, chỉ cn tấm vch đ sau lưng tượng B vẫn con giữ nguyn như cũ. Trước năm 1975, Miếu B c nhiều hnh thức cng bi như xin xăm, vay tiền, đeo ba, uống nước tắm b. Sau nầy, cc hnh thức đ c lc bị ngăn cấm, nhưng rồi do tn ngưỡng trong nhn dn, việc cng bi vẫn được sử dụng. V hằng năm, tập tục cng tế cổ truyền như lễ tắm B cử hnh lc 0 giờ ngy 24 tức đm 23 rạng 24 thng 4 m lịch. Lễ tc yết, lễ xy chầu cử hnh lc 0 giờ ngy 26 tức đm 25 rạng 26 thng 4 m lịch. Vo khoảng thời gian nầy, lượng người hnh hương đến khu vực ni Sam đng v số kể, chứng tỏ lng tn ngưỡng của người dn đối với B Cha Xứ thật v cng. ặc biệt, do lng tn ngưỡng của nhn dn, nn từ thời xa xưa, những người phụ trch tại Miếu B ni rằng, khng thể chụp được ảnh tượng B (nghĩa l my no bấm khi đem phim rửa cũng bị mất hnh), hoặc những đồ vật g của B nếu ai lấy trộm sẽ bị B trừng phạt v.v... Thực tế, anh NGỌC BCH, nhiếp ảnh của tỉnh An Giang đ chụp ảnh tượng B để in trn ba quyển sch mỏng viết về MIẾU B CHA XỨ (pht hnh với số lượng lớn nhn dịp Va B hằng năm tại ni Sam - c lc bị chnh quyền tỉnh An Giang cấm khng cho bn ?). V, nghe một vị trong ban quản trị tại Miếu B kể vo trưa ngy 21-3-1986, lc chng ti c dịp gh viếng Miếu B, vo tận tượng B, bắc ghế đứng ln cao để sờ xem loại đ tạc tượng B. Vị ấy ni: ỘNgay sau ngy 30-4-75, một ng trong ban lnh đạo Tỉnh An Giang (nghe ni lm Trưởng Ty Ti Chnh) bảo c tin đồn tượng B đang đeo một cy kiềng bằng vng 102 lượng ?. Rồi ng đ đến tận nơi gỡ lấy cy kiềng, bẻ đi bỏ vo cặp tp, ni l đem về tỉnh lưu giữ để trnh bị mất cắp. Sau nầy khng cn nghe ai ni tới cy kiềng đ nữa (?). Kể cả những đồ đạc của dn chng hằng năm dng cng B, như o, mo, vng l dt mỏng đặt trong hộp kiếng v.v..., mỗi lần c phi đon Lin X đến xem, tỉnh đều dng lm tặng phẩm, nn lần lần bị thất thot rất nhiều. Vậy m... người phạm đến B cũng chưa thấy sự trừng phạt?Ợ

Ti cũng được biết, hiện tại, dn trong nước cng tn knh B bao nhiu th người Việt ở nước ngoi cũng tn knh B bấy nhiu. Hằng năm, d khng về nước dự lễ Va B, nhưng Việt kiều nhiều nước trn thế giới đều gởi tiền nhờ thn nhn trong nước đi viếng, hoặc may cc loại o đắt tiền như ở Hồng Kng gởi về để cng B thật xứng đng, kể cả việc nhờ vay tiền B để lm vốn mua bn lm ăn tại xứ người vốn xa lạ với nhiều phong tục tập qun ở qu nh.

 

CHA HANG

i vng qua pha Ty ni Sam l gặp cha Phước iền, tục gọi Cha Hang. y l một di tch được Bộ Văn ho H Nội xếp hạng. Cha nằm hơi chếch bn sườn ni, m đềm trong gi mt trăng thanh. Pha trước cha c ngi bảo thp, nơi an nghỉ của B THỢ, người sng lập ngi cha nầy. B THỢ tn l L Thị Thơ, php danh Diệu Thiện, sinh năm Mậu dần 1818. B sinh qun ở Chợ Lớn, lm nghề thợ may nn người ta gọi l b Thợ. Sau khi c chồng, được hạnh phc t lu, do sự khắt khe của gia đnh chồng cn nặng c phong kiến nn b ra đi v đến quy y tại cha Ty An. ược một thời gian, b thấy khch thập phương ra vo tấp nập, qun lnh cũng thường lui tới theo di ức Phật Thầy Ty An, nn b dần sang pha Ty, gặp hang nầy yn tịnh, t người lui tới, ở lại dựng am tu hnh. Miệng hang c đường knh khoảng 2 mt, người chui qua dễ dng. y hang su thăm thẳm, khng ai biết trổ đến đu. Trong dn gian c tương truyền một huyền thoại về cặp rắn tu ở Cha Hang :

Vo một đm khuya, b Thợ tụng kinh xong chợt nghe c tiếng thở ph ph ở pha sau lưng. B quay nhn th thấy hai cuộn đen trn bắt đầu di động. B lấy đn soi sng th đ l hai con rắn to bằng khạp da b đang ngc đầu cao với cặp mắt sng rực. B sợ hi li lại cho đến khi đụng vo vch đ. Chợt hai con rắn gật đầu như knh cẩn cho b. Thấy rắn khng hại mnh, b lấy lại bnh tĩnh v ln tiếng :

- C phải cc ngươi muốn tu ?

Hai con rắn đều mọp đầu xuống thềm đ. Từ đ mỗi lần b tụng kinh chng đều đến nằm khoanh bn chn b lắng nghe. ồ chay cng Phật, b mc cho chng ăn. Theo mu sắc, b đặt cho con xanh đen tn Thanh C, con trắng c sọc xanh tn Bạch X. m đm, hai con rắn thay phin nhau canh gc am, ngăn chận th dữ v kẻ gian đến quấy ph.

Cha dần dần được người mộ đạo trng tu v đến nay th khang trang với tường vi, mi ngi đỏ. B Thợ vin tịch vo năm Kỷ Hợi 1899, hưởng thọ 81 tuổi. Ngy nay trong cha cn thờ ảnh b, gương mặt phc hậu, thanh thot.

Cc b lo trong lng cn kể rằng, đệ tử của b Thợ sau nầy c một vị sư v nghệ rất cao cường. Hồi đ, ở vồ đ pha bn kia cha c tay Su Qut giỏi v, nổi tiếng với c đ song phi điu luyện, vượt khỏi đầu người rất hiểm hc. Su Qut l tay thảo khấu, hay h hiếp người khc. Y nhiều lần gy sự, đnh đập cc đệ tử trong cha. Một hm vị sư trụ tr ấy ra gặp Su Qut v ng cho y trổ ti trước. Su Qut tự cao tung c đ sở trường v bị nh sư hốt gọn hai chn giơ hỏng ln trời. Từ đ Su Qut khng dm bn mảng đến Cha Hang nữa.

Trn đy ti vừa kể cho bạn đọc bốn trong số nhiều di tch thắng cảnh quanh khu vực ni Sam Chu ốc, nơi m hằng năm c đến hng triệu lượt người hnh hương đến tham quan v dự Va B Cha Xứ. D chỉ nghe kể truyền miệng, tham khảo t tư liệu của bạn b, nhưng ti cố gắng ghi chp lại để gởi đến bạn đọc, v nghĩ rằng, mỗi di tch lịch sử v văn ha nước nh đều gp phần tạo nn sự phong ph, sinh động của từng miền đất nước. Bạn ti, anh Trịnh Bửu Hoi th cho rằng: "Người ta thường ni đến An Giang m khng đến Chu ốc coi như chưa đến An Giang. Ti xin ni thm, nếu đến Chu ốc m chưa đến ni Sam th coi như chưa biết Chu ốc vậy".

Ti cũng xin mượn nầy để kết thc bi viết VỀ THĂM DI TCH NI SAM CHU ỐC, đặc biệt cảm ơn nh văn TRỊNH BỬU HOI v nh sưu khảo văn học qu cố NGUYỄN B THẾ đ cảm thng cho ti được tham khảo, sử dụng những tư liệu để viết bi nầy nơi xứ lạ qu người.

Thng 3/1986 c dịp về Chu ốc, cng với anh Trịnh Bửu Hoi v mấy người bạn văn nghệ ngy trước đi thăm thắng cảnh Ni Sam, ti c viết bi thơ CHT TNH CHU ỐC, xin ghi lại đy để nhắc nhớ trong lng nỗi xc cảm trn một chuyến đi v nghĩ rằng kh thể tm lại được trong đời.

 

CHT TNH CHU ỐC

tặng Trịnh Bửu Hoi

 

đường vo ni sam

Chng ti ngồi trn chuyến xe lam

ường lởm chởm ko tầm nhn hun ht

Ni trước mặt - thấy gần... m xa thật

nhấp nh trong mu nắng nhạt nho

Hng me keo thẳng tắp dọc bờ xa

Nối thị x - nối tnh yu với ni

Loang tiếng my nghe c g vương vu

Thoảng quanh đy hơi thở đồng bằng.

 

trước lăng thoại ngọc hầu

C phải ngy xưa

Người khẩn hoang lập ấp

o kinh dẫn nước nui đồng

Giữ vững cơ đồ bin giới Ty nam

Bạt ngn ruộng la

Xanh thẫm mu sng

Tạo sức sống khắp đồng bằng chu thổ

Nn hm nay trước lăng Người

Bia ghi cng cn đ

Di tch c xếp hạng

Lưu lại ngn đời sau

Thoại Ngọc Hầu

Mi mi...

 

qua cầu trn ni

Nước đu chảy dưới chn

M bắc cầu nối nhịp

Giữa hai bờ đ hẹp

Dn trải một thn cầu

Phải chăng đ từ lu

Ước mơ nhiều khao kht

Qua hai vồ đ bạc

Bằng một chiếc cầu gần.

 

thăm miếu b nghe tiếng giảng bi

Tiếng thầy giảng bi vang ra khỏi lớp

Vọng vo đy - nơi đặt tượng B

Khi nhang toả như ho theo bụi phấn

Ta hnh dung bn đ nở trăm hoa.

 

buổi trưa ở chu đốc

tặng anh Nguyễn Vạn Nin

Anh mời chng ti vo qun c ph

Uống cht nước cho qua cơn kht

Nắng ở đy dữ dằn nn đu cần nghe nhạc

Ngồi lại bn nhau ni về một tc phẩm văn xui

Dẫu kiến mnh như hạt ct xa khơi

Cũng hm nng nhiệt tnh tuổi trẻ

Bởi ly c ph đậm tnh như thế

Khi uống vo thấm mi trong tim...

 

rời ng ba sng

Gi từ em, ng ba sng

Cho ti gởi lại cht lng người xa

D đy chưa phải qu nh

Sao nghe như đ ruột r tnh thn

Tấm lng Chu ốc - ma Xun

Phải chăng đằm thắm với Cần Thơ ti?

 

Chu ốc 21-3-1986

Cần Thơ 26-3-1986

HOUSTON, 9-10-1995

Sửa chữa thng10/1998

 

L CẦN THƠ

(Trch: QU HƯƠNG XA MI NGT NGN

tc giả tự xuất bản năm 2000 tại Hoa Kỳ)