THỜI

TAO

LOẠN

 

truyện ngắn

PHẠM PHI LONG

(Houston, Texas, Hoa Kỳ)

 

Ti nhớ những năm đầu của cuộc chiến khi qun đội Php quay trở lại cố trồng ch đ hộ ln qu hương Việt Nam lần nữa th gia đnh ti cng những gia đnh trong thn xm phải rời lng mạc tản cư xa vng c thể c giao tranh. Chng ti chạy quanh chạy quẩn hơn một năm trời, cuối cng, gia đnh ti cng gia đnh bc Tm quay về xm cũ.

Chiều hm đ, chng ti gồm bốn người, vợ chồng bc Tm, Ba ti v ti, lẻn về xm cũ d thăm sự tnh, những người khc cn ngồi lng ngng trong ngọn rạch Cy Da chờ nghe tin tức của chng ti.

Chiều tn, mặt trời cn lấp l sau hng cy xanh, chng ti từ ngọn rạch Da băng qua cnh đồng nhỏ hướng về khu vườn nh ti, xm Rạch Cha. Cnh đồng giữa Rạch Da v Rạch Cha chỉ xa nhau bằng khoảng cch của hai mươi cng đất ruộng nhưng đ hai ma qua ruộng bỏ hoang, cỏ song chằng lẫn cỏ may thn cứng v di như dy leo mọc loạn. Chng ti phần sợ lnh Ty, phần phải vẹt cỏ vướng chn nn mất gần nửa giờ mới tới được bờ cy cuối vườn nh. Ba ti đi trước rồi tới bc Tm trai, bc Tm gi, ti đi sau cng. Chng ti men theo liếp vườn cau đi lần v nền nh cũ. Nh đ bị đốt chy rụi. Khi cn cch nền nh chỉ một bờ mương, bn kia bờ l hng ro cy xương rồng, Ba ti đứng khựng lại để nghe ngng động tĩnh, mọi người hồi hộp đứng yn. Cảnh vật im lm đến rợn người. Ti run sợ nổi da g từng cơn m khng biết mnh sợ lnh Ty, sợ ma, hay sợ vẻ im vắng hoang tn bao bọc chung quanh. Ngước nhn Ba ti, Ba ti đứng trơ, mặt đầy vẻ ngậm ngi nhn đm cỏ dại mọc trn lan trn nền nh. Ti khng buồn, cũng khng vui, ti đương hnh dung lại bng dng ngi nh xưa, nơi đ ghi lại bao nhiu kỷ niệm tuổi thơ đời ti nay chỉ cn l một đống gạch ngi đổ nt hoang tn với mấy loi dy leo mọc chong chằng chịt ln nhau. Trước sn nh, hng ro bng bụp mọc um tm, ngọn vươn cao khỏi đầu. Dưới bến sng, mấy tu l dừa của cy dừa Tam Quan ngy xưa bộp l vng tươi by giờ gẫy cụp, rũ xuống ho kh v lằn đạn từ đồn lnh Ty bắn xuyn qua. Lặng nhn một lt, chng ti vẹt cỏ lội qua mương bước ln nền nh th trời cũng vừa chạng vạng, bầy chim trao trảo tụ trn cy điều ở gc vườn gọi nhau inh ỏi, xn xao chuyền qua nhảy lại ginh chỗ ngủ. Sau một hồi im lặng, Ba ti như chợt tỉnh, ng lặng lẽ cầm tay ti bước qua hng ro ranh đất tm bc Tm. Khng thấy bc đu, Ba ti gọi nhỏ:

- Anh Tm ơi, anh Tm.

Khng nghe tiếng trả lời, Ba ti bước trnh đống gạch ngi, đi vng qua bụi tre Tu th thấy vợ chồng bc Tm im lặng ngồi kề bn nhau trn cy đ ngang của nh bc, cy đ bị đốt chy nm đen, nằm vắt nửa trn nửa dưới nền nh. Thấy chng ti tới nhưng hai người vẫn lm thinh, tay bc trai chống cm vẻ mặt rầu rĩ, bc gi cũng khng ni năng g trong lc hai tay vn v một chiếc l vng. Ba ti tới gần đứng ni chuyện với bc trai, ti vẹt cỏ đi tới cy mận nghing nghing bn bờ mương. Ng tới ng lui khng thấy tri no. Ti nhớ ngy trước cy mận nầy lun lun bng tri sai oằn nhưng nay th cằn cỗi, su nhện giăng đầy. Một lt, ti quay trở lại th vừa lc Ba ti v bc Tm rủ nhau đưa gia đnh vo tạm tr dưới mi hin cha trong ngọn rạch. Ti khng biết ngi cha được xy cất từ bao giờ nhưng cha thật đồ sộ trang nghim. Bn ngoi th mi ngi ru phong nhưng tường vi vững chắc, trong th cột trn gỗ lim đen bng, một vng tay m khng gip, bn thờ phật, bn ghế ngồi, cc bộ vn, ton bằng gỗ qu. Trn chnh điện, bn thờ phật Thch Ca Mu Ni cao vời vợi, tượng cc chư phật đầy trn cc bn chung quanh. Cửa trước của chnh điện khng bao giờ mở, trừ những ngy rằm, ngy đại lễ hằng năm nn chnh điện tối om om, nhang đn leo lt thm vẻ trang nghim đng sợ, ti khng bao giờ một mnh dm lo hnh ln nơi thờ phượng đầy vẻ thm u huyền b nầy.

Chng ti trước sau c tất cả bảy, tm gia đnh ở đậu trong cha. Nhờ c mi ngi, tường cao. V c lẽ, ai ai cũng tin tưởng rằng mnh ở ngay dưới mi hin cha, dưới chn tượng phật th dễ được trời phật chở che nn ai nấy tạm yn lng. Thời gian hơn một năm tri qua, cuộc sống của người tản cư qu nhn rỗi v người nng dn như chng ti m mất ruộng, xa vườn th cn g nữa để lm! Cho nn ngy ngy ngoi việc bắt ốc hi rau tạm sống chờ vận thế đổi thay th người lớn thường tụ năm, tụ ba, kể cho nhau biết những chuyện thời sự mới nghe ngng được, trẻ con th tối ngy thả rng đnh đu đnh đo v đu cn trường học no mở cửa để học. m đm bọn con nt chng ti ngồi rt bn nhau nghe mấy anh lớn kể chuyện ma qui hoang đường như chuyện con ma v di, con quỷ tc xanh ru đỏ ở gốc cy da ... Chuyện ma kể trong đm tối dễ gy ảo gic rng rợn lắm, nn đm đm đm con nt choai choai chng ti khng dm một mnh ra h đi đi. Chuyện no th chuyện, d c kinh hong như chuyện con quỷ ở ngọn cy dương hay chuyện con ma o trắng, tc xa tới lưng, thường thướt tha trong khu mả lạng vo những đm trăng mờ ảo, nhưng chuyện nghe rợn người nhứt vẫn l chuyện con ma sống, n đang ở trong Vườn Mồ Ci! Những đm thanh vắng n cất tiếng h nghe lảnh lt, lồng lộng m người ở xa tới năm, bảy cng đất vẫn cn nghe, hay những đm mưa go gi tht th tiếng h của n cng thm th lương no nng hơn. . .

 

***

Một buổi trưa h trời my quang đng, gi hiu hiu xo xạc cnh l trn ngọn mấy cy sao cao ngất trước sn cha, bọn chng ti bốn đứa quay quần chơi tn u dưới bng mt tn cy, bỗng thằng Sinh từ đu chạy tới ni lớn:

- Thằng chổng chết tri, tụi by ơi, đi coi thằng chổng chết tri.

Chng ti dừng tay, c đứa hỏi:

- Ở đu?

Sinh chưa kịp trả lời, ti ni chen v:

- Thi, tao hổng đi đu. Gh lắm, tao sợ ma!

Tuy ni vậy nhưng ti l đứa duy nhứt nghỉ chơi để đi theo Sinh coi thằng chổng tri sng.

Thằng chổng khng tri bềnh bồng trn sng m nổi phnh, vướng cỏ ở khc quanh vắng vẻ, cy cối um tm trong ngọn rạch. Hai đứa ti đi gần tới nơi, ti vừa bước ln cy cầu khỉ bắc ngang ngọn rạch trong khi Sinh đ tới bờ bn kia, ti v tnh nht nht nn chần chờ đứng trn cầu ng về hướng ngọn rạch, nơi c hai người đn ng đang đứng bn bờ ni chuyện, ti thấy ci thy ma nổi phnh trn mặt nước, tay chưn vểnh ln trời, mu da xm xịt như mu đất bn, căng phồng, thẳng băng như thằng hnh cao su chứa đầy hơi. Gh qu! Ti đứng lặng trn cầu một lt rồi lần bước li trở lại bờ. By giờ ti mới nhận ra hai người đn ng đứng gần chỗ thằng chổng đương vướng một chưn trong đm cỏ mi giầm l bc Hai Kỳ v ch Tư Honh. Hai người bn chuyện một lt rồi cả hai, mỗi người cầm một cy xuổng đi tới gốc cy bằng lăng, họ xăm xoi nhn xuống đất một hồi rồi bắt đầu xắn xuổng đo đất. ất bn lạch nước mềm ụm, chỉ một lt sau hai ng đ đo xong một ci mương nhỏ, bề ngang độ hơn nửa sải tay, bề di di hơn một người nằm, nước trn v ngang bằng mặt rạch. Bc Hai Kỳ cầm cy xuổng cắm đứng sững xuống đất để đ, xong bc đi tới bụi chuối cắt hai tu l chuối kh, tuốt hết l lấy cọng nối lại thnh sợi dy di. Vừa đi trở lại chỗ mương mới đo bc vừa thắt đầu dy lại thnh một ci thng lọng. ằng kia, ch Tư Honh đương cầm khc tre tầm vng đẩy ci thy ma tới chỗ lỗ huyệt mới đo rồi đứng chờ. Bc Hai Kỳ tới, bc loay quy trng ci thng lọng vo cổ thy ma rồi người ko dy, người cầm so đẩy thằng chổng v ci huyệt đầy nước. Thằng Sinh vẫn gan l đứng đ, tay bịt mũi trố mắt nhn.

Bnh sinh ti rất sợ ma, nhưng lần nầy ti tự nhin nổi tnh t m bn lm gan bước qua cầu tới đứng gần bn Sinh nhn thy ma một lần cho r. N snh chương, đầu bể một mảng, bụng lủng một lỗ, bọt nhớt hồng hồng theo đ tro ra, hai đầu gối co ln, tay khuỳnh rộng đưa ln trng như người đang muốn phn bua nỗi lng với trời cao. Thỉnh thoảng, một ln gi đảo ngược đưa mi hi thi tỏa ln nực nồng. Ti đưa tay bịt mũi nhưng vẫn cứ đứng nhn sợi dy thng lọng ko ci thy ma. Mi tc của thằng chổng đng đầy rng ru trng giống như rễ của về lục bnh theo sng lăn tăn nhấp nh trn mặt nước v hm ru thưa leo nheo mấy sợi nằm quẹp trn cần cổ. Trng thảm qu! Ti rng mnh mấy lần m khng biết v sợ ci xc chết hay v thương tm tội tnh cho thn xc của một con người. Một lt, ti ko Sinh đi xa ra nhưng n giằng tay lại, khng đi. Ti một mnh tới bn liếp vườn chuối đứng nhn ch Tư Honh v bc Kỳ dng xuổng xc đất đổ ln thy ma. Mỗi xuổng đất bn đổ ln, thy ma run rinh chao động rồi chm dần, nước trong huyệt tro ra ngoi rạch. Lt sau, ci thy ma hon ton nằm dưới lớp đất mềm. ất đo ln ở đ, lấp lại ở đ, xc người độn ln thnh nm mộ lp xp dưới gốc cy bằng lăng. Chn xong thằng chổng, bc Kỳ v ch Honh đi tới bờ chuối khot nước dưới mương ln rửa tay rồi vấn thuốc đốt ht. Ti thơ thẩn hết nhn nm mộ đất bn trộn cỏ lc lại ng nhnh bằng lăng c vi đa hoa tri ma lung linh trong gi, ti mơ hồ tưởng như c một bn tay gầy guộc, xanh xao, cầm nhnh bng đưa qua đưa lại tiễn biệt ci thy ma!

Sinh tới đứng kề bn ti, ti khng nhn n m ni bng quơ:

- Tội nghiệp qu! Khng biết người chết l ai?

Sinh ni tỉnh bơ:

- Tội nghiệp g? Thy ma l ng Hai Bụng ở trong Vườn Mồ Ci đ. Ba tao ni ổng ăn cắp mấy buồng cau v hai, ba buồng chuối của nh tao!

Vừa nghe, tự nhin nỗi bồi hồi thương cảm dng ln trong lng, ti đứng lặng thinh một lt rồi vừa lủi thủi đi về vừa nghĩ thầm:

- ng Hai Bụng l ai m mấy buồng cau, mấy quầy chuối nh thằng Sinh mất ổng cũng mất mạng theo?!

 

***

Sau năm 1954, ti từ thnh thị về thăm lng qu. Chiến tranh lại bắt đầu, nhưng lần nầy khng phải cuộc chiến chống ngoại xm m l cuộc chiến tương tn, khc liệt, một mất một cn giữa hai thức hệ; Tự Do v N Lệ Mới.

Một buổi chiều thu, bầu trời cao v xanh biếc, ng gio Thương, người c nhiều chữ nghĩa nhứt trong xm cha, đ dạy bọn con nt chng ti học trong gần hai năm chng ti tản cư ở đậu trong cha. Sau mấy năm xa cch, hm nay ti trở về mới hay thằng Phận, con ng gio Thương, bạn thời thơ ấu của ti đ chết trong cuộc chiến vừa qua, v b Thương cũng đ qua đời từ 3 năm trước. ng Thương đương một mnh ngồi trong căn chi vch l, mi tranh, được dựng ln bn đống gạch ngi đổ nt trn nền nh cũ của gia đnh ng. Chiếc ghế ng ngồi lm bằng cy cẩm lai đen mun, c khảm x cừ, ghế hơi nghing v một chưn bị chy nm, gẫy mất một phần, một bnh tr khng nng để trn chiếc bn chưn khng vững. i mắt ng đăm đăm nhn về cnh đồng chiều mờ sương. Ti ngồi trn chiếc chng tre chờ nghe thầy kể tiếp cu chuyện khng vui đ đeo đẳng, m ảnh ti từ thuở cn ở đậu trong cha.

Thầy kể:

- ng ấy tn l Thin, thuở nhỏ ng cũng cắp sch tới trường như ng đy, lớn ln ng l chng trai ch kh, ng từng đi đ đi đy, rong ruổi chốn sng hồ, rồi một ngy kia, c lẽ v tnh cố hương thi thc, v c lẽ cũng v tnh yu của một người thn nữ ro gọi trong hồn ng, cuối cng, tnh cố hương v tnh yu của nng thn nữ đ thắng mộng giang hồ nn ng gi từ bầu trời cao rộng ngoi kia trở về sống dưới vm trời qu hương bn dng sng nhỏ, bn lũy tre xanh, v bn người con gi m ngy no tc cn cột hai bm trn đầu như Na Tra, cng ng bắt dế, thả diều, rong chơi trong xm, by giờ l c thn nữ mỹ miều, l đa hoa ươm đầy hương đồng gi nội. Vợ chồng Thin v đứa con gi ln ba sống trong hạnh phc ấm m bn ruộng la, vườn cau, bỗng một đm kia, đm ba mươi, trời tối đen như mực, cảnh vật say ngủ im lm, chợt đu tiếng sng nổ vang rền v hỏa chu bắn sng một gc trời. Bom đạn từ hai pha knh chống nhau, cy l trong vườn xơ xc tả tơi. Mờ sng, Thin từ đồng ruộng về nh mới hay một quả đạn pho từ đồn lnh Ty v tnh cướp mạng người vợ trẻ v đứa con gi của anh. Chn cất vợ con xong, Thin bỏ lng đi biệt, khng ai biết chng đi đu. Hai năm sau, người ta thấy Thin trở về v anh đ thnh một phế nhn, đầu c lc tỉnh, lc m, v một vin đạn bay sớt xương sọ anh. Từ đ, anh lang thang lng trn, xm dưới, ngoi bi hoang, trn cnh đồng, cuối cng, khng ai cn thấy anh đu. Cũng từ đ những huyền thoại về ma, quỷ, về tiếng h rng rợn giữa đm khuya thanh vắng v tiếng th thầm như tiếng m hồn trong bng đm được xm lng đồn đại loan truyền...

Tai ti nghe thầy ni, nhưng tm tư ti mi ngược dng thời gian di về bng hnh ng Hai Bụng. ng chết đ từ lu, thn xc ng giờ đy đ r tan dưới lng đất lạnh nhưng hnh ảnh từng xuổng đất bn đổ trn xc ng đắp thnh nm mộ dưới gốc cy bằng lăng vẫn in r trong ti. ng Thương ngừng ni, ngồi im lặng, ti muốn ni lời g để tỏ lng tội nghiệp vong linh ng Hai Bụng nhưng sao cổ ti khng thot được thnh lời ma cứ ngồi yn mơ tưởng về bao hnh bng thn yu ngy ấy, những ngy thiếu thốn, lang thang, chen chc nhau trốn lnh đạn bom dưới mi hin cha. Tm tư ti cn lẩn quẩn trong vng kỷ niệm, bỗng tiếng ni của thầy đưa ti trở về hiện tại:

- Tiếng h lồng lộng giữa đm mưa go gi tht, hay tiếng th thầm trong đm thanh vắng m người nht gan, nhiều tưởng tượng tưởng l tiếng ma tru, quỷ gọi, hay tiếng của m hồn trong vườn hoang. Khng phải đu! chnh l tiếng ku go, thở than của Thin. N pht ra từ nỗi lng chứa chan bao nhiu đau thương, ẩn ức của cuộc đời, từ buồng phổi của một người từng sống đời bnh dị như chng ta. Thin ni tiếng người, tiếng của đồng loại anh, nhưng tiếng h hay tiếng th thầm than vn của Thin lc bấy giờ khng phải để cho đồng loại của anh nghe, bởi qua bao biến thin đin đảo, anh đ bị đẩy sang bn lề cuộc sống, anh như một loi rong biển bị dng nước cuốn la khỏi gốc từ đy su, bềnh bồng tri nổi mặc cho những lượng sng bạc đầu vi dập, đnh dạt vo bờ nằm chơ vơ trn ghềnh đ. Thầy ngừng kể, tay nghing bnh tr rt mấy giọt cuối cng v tch, hớp xong ngụm tr nguội, thầy chậm ri tiếp: Tiếng ku thương đ đ xoy vo tm hồn thầy. Nhưng, sức người c hạn, thầy đnh coi tiếng ku than của người bạn cũ như l tiếng của con vạc ku sương, tiếng của con chim lạc đn trong ging bo v thầy cũng l cnh chim trong cơn ging bo!

 

***

Bữa nay lạnh, trời khng mưa nhưng my xm vần vũ, khung trời như thấp xuống. Vợ ti đi vắng, cảnh nh im lặng qu, ti ngồi nhn qua mn cửa knh, ngoi trời khng c gi nhưng ci lạnh giữa ma đng đnh rơi một chiếc l nữa trn cy sầu đng trước sn nh, ti thơ thẩn mơ về miền qu khứ xa xi, bao nhiu hnh bng cũ từ lu đ phai mờ trong k ức nay bỗng tuần tự ko về. Ti nhớ những buổi hong hn c tiếng m cng phu chiều ha lẫn tiếng chung đại hồng chung theo gi ngn nga trong xm vắng, ti mơ hồ nghe tiếng kinh tụng niệm trong trẻo, đều đặn, buồn tnh của ch tiểu Thiện Chơn (ti thường gọi l huynh Chơn), vang vang từ Chnh iện, nhớ những cy sao cao vợi trước sn cha đ cho chng ti bng mt giữa buổi trưa h nồng nực, nhớ cảnh tượng ch Tư Honh cầm cy so đẩy, ng Hai Kỳ cầm dy ko cổ thy ma vo lng huyệt, nhớ hnh ảnh ci mả lp xp đất bn nằm dưới gốc cy bằng lăng... Tất cả những cảnh tượng thương yu, buồn tẻ, lần lượt hiện về trong tm tư ti.

Trong nh, ngoi ng im vắng qu. Ti nhắm mắt lắng nghe m thanh của sự yn tĩnh dội vo hồn, nghe cả tiếng của Sinh ni về buồng cau xanh, nải chuối vng v mạng sống của ng Hai Bụng. . .

Tm hồn ti đương thơ thẩn trong vng k ức xa xi, bỗng c tiếng nổ my của chiếc xe hơi vừa vt qua, ti ngoi nhn qua khung cửa, cng về chiều mu trời cng xm đục hơn, ti nhn chiếc l cuối cng trn cy sầu đng lay lay trong gi khiến ti lin tưởng tới cy bằng lăng đứng bn dng nước quanh co trong xm cũ. Ti tự hỏi, khng biết by giờ trn cnh cy bng hoa dại ấy cn c chm bng mu tm no đong đưa trn nm mồ hoang kia khng!

 

 

Hạ, 2003

PHẠM PHI LONG

(Houston, Texas, Hoa Kỳ)