TẤM THẢM

 

truyện ngắn

L CẦN THƠ

(Houston, Texas, Hoa Kỳ)

 

Cy bằng lăng pha ngoi cổng ro trổ bng tim tm. Mu tm bằng lăng nhn nhạt như mu tm bng lục bnh, gợi trong lng người một niềm dạt do kh tả. m học tr nhỏ tụ nhau thch đố tro ln bẻ hết một chm bng bằng lăng th thầy Vinh bắt gặp, chng h nhau bỏ chạy. Thầy Vinh nhn theo lắc đầu.

Buổi trưa đứng gi. Khng kh như gay gắt hẳn ln. Ngi nh gạch, mi lợp tn, nằm cch hng ro hơn mười lăm mt sn trống, đặt mấy chậu cy kiểng, khng tạo ra một cht bng mt no. Cnh cửa mở rộng để lộ nền gạch bng xanh trắng sạch bng. Tấm thảm chi chn bằng xơ dừa hnh chữ nhật c viền đỏ sậm chạy như hoa văn đặt ngay ngạch cửa, khi bước chn vo nh ai cũng phải giẫm chn ln tấm thảm nầy.

Sống trong gia đnh thật m ấm, bnh lặng, thầy Vinh tm được niềm an ủi trong tuổi gi. Cng việc hng ngy của thầy : Sng v chiều tưới mấy chậu cy kiểng trước sn nh, sau khi uống ly c ph đen ngoi qun, thầy vo lau nền gạch bng. Hm no trời nắng tốt, thầy đem tấm thảm ra xối nước ch rửa rồi đem phơi trước sn. Nhiều lc Hiền bảo : "Ba để chiều con lau, đừng lm quần quật như vậy, rủi bệnh hoạn th khổ thn !". Thầy cho l lời ni ch tnh, nhưng thầy cũng vẫn lm, v đy l cng việc nhẹ nhng, vừa vận động cơ thể, vừa đỡ cho con du sau một ngy mệt nhọc ở tiệm may, cn phải đi chợ mua thức ăn về lo cơm nước cho gia đnh. Lc mấy đứa nhỏ đi học chưa về, c khi thầy cn tiếp con du nhm bếp nấu nước để khi Hiền vo gạo xong l c sẵn bếp lửa nấu cơm. Trong nh chưa khi no c điều tiếng g để bn ngoi c thể nghe biết. t Quang rất thương cha, d cng việc c nhiều vất vả, nhưng lc no anh cũng nhớ v lo lắng sức khoẻ của cha. Anh mua thuốc bổ, mua tr ngon, mua những thứ g thầy Vinh ưa thch. Anh cũng thường nhắc Hiền cố gắng đi chợ tm mua thức ăn ngon, nấu nướng cho vừa miệng cha... Hiền cũng đ quen tnh của chồng v cng chồng lo cho cha thật chu đo. Buổi tối, t Quang thường dnh cht thời gian đọc bo, v anh lun lun dừng lại ở cc mục co ph, chia buồn. Những người lớn tuổi cứ thay nhau từ bỏ chu con, khiến t Quang chạnh lng nghĩ về cha - về thầy Vinh !

B Hậu, con trai t của vợ chồng Quang mới su tuổi, mỗi khi đi học về l quấn qut bn ng Nội. Chnh thằng b đ mang lại cho thầy vinh tnh thương yu su đậm nhứt. Thầy đ sống bn sự thơ ngy, dễ dạy, v đi lc như đ tm thấy lại qung đời thơ trẻ của mnh. "Nội dặn con hoi. Tấm thảm để lau chn, vậy m con cứ đem ra ngoi sn đất lt ngồi, dơ bẩn...". B Hậu cười rồi mang trả vo chỗ cũ.

Trưa nay, cả nh đang ngủ, thầy Vinh mở cửa ra hin, thấy mấy đứa học tr tro bẻ bng bằng lăng, thầy ln tiếng rầy, chng n bỏ chạy. Thầy chợt nghĩ, khng biết b Hậu c khi no cng lũ bạn chơi tr "khỉ khọt" đ ở một nơi no khc khng ? Cứ như thời trai trẻ, chnh thầy cũng c những tr chơi tương tự. Nhưng ở ci tuổi thơ trẻ của thầy, mọi sinh hoạt đ hon ton khc xa by giờ. Thầy sống trong đồng ruộng, tr chơi c khi l hi trộm tri mận, lấy đất nm xoi, hoặc dng nạng gin thun để bắn ln những chm tri cc trn cnh cao, bị chủ nh đuổi chạy...; c khi nho nặn đất st để lm chim cu, chim tu h, phơi kh, cạo gọt sạch bng rồi thổi om sm, khiến người lớn chịu khng được phải rầy la...

- ng ơi, cho chu xin một chm bng nầy đi.

Thầy Vinh đứng ln, bước lại cổng ro. Mấy đứa học tr vẫn chưa chịu về, lục tục ko lại để xin cho được bng bằng lăng.

- Mấy chu bẻ bng nầy để lm g ?

- Dạ, bẻ về chơi nh chi. Tụi chu thch mu bng nầy lắm.

- Cứ để n trn cy cho lu tn, bẻ xuống một hai buổi l ho đi, uổng lắm. Nếu thch, mỗi ngy cc chu cứ đến ngồi ngắm cho vui, khng được sao ? ng cũng thch ngồi ngắm bng bằng lăng nầy lắm...

Một đứa b ni chuyện rất lễ php. Mấy đứa kia im lặng nghe. C một b khc, tc tai rối b, đứng ở xa ni vọng lại : "Khng cho cũng bẻ" . "Tao thch mầy!". ứa b trai ra vẻ ngăn khng cho bạn mnh lm bậy. Thầy Vinh lặng lẽ quay vo. Trong số học tr c chu ngoan ngon dễ dạy, cũng c chu ngỗ nghịch cần phải được cận kề uốn nắn khuyn răn. Những ngy cn đứng trn bục giảng, thầy Vinh đ gần gũi với thế giới tuổi thơ. Hết lớp nầy đến lớp khc, biết bao thế hệ đ qua, v thầy Vinh vững vng với thin chức của một người thầy đối với đm học sinh thn yu. Những thế hệ học sinh nối tiếp nhau, kẻ học nửa chừng, người theo đuổi đến nơi đến chốn, c lc trở lại thăm thầy, học cũng l qun nhn, cng chức, cũng l thầy c gio...

Những ngy nghỉ hưu, thầy Vinh c dịp rảnh rỗi để n lại bao nhiu kỷ niệm vui buồn của nghề "g đầu trẻ". Hnh ảnh học tr tn knh thầy c lc no cũng đậm đ trong tm tưởng thầy. Khi ra đường, học tr giở nn ci đầu cho thầy dạy mnh từ xa hng năm mười thước với lng "tn sư trọng đạo" thật sự, l hnh ảnh thật đẹp trong tnh cảm con người m thầy Vinh cho l niềm vui bất tận cần được tn trọng, giữ gn. Nhiều khi thầy gật đầu cho lại, hoặc nở nụ cười hiền dịu với học sinh hoặc với người vừa cho mnh, m khng nhớ đ dạy họ từ bao giờ, lớp no, ở đu ? Cũng trong đm học tr, vẫn c một số c biệt ương ngạnh, khinh thường người đ dy cng dạy dỗ mnh, nhiều khi ra đường chạm mặt m khng một lời cho hỏi thầy. Khi bắt gặp hnh ảnh đ, lng thầy thong cht ngậm ngi. Dạy học tr, người thầy no cũng muốn đo tạo cho ra đời những cng dn tốt, những người c đạo đức, phẩm hạnh, hữu ch cho đất nước. Ai m khng đau buồn, xốn xang khi biết được từ trong đm học tr do mnh dạy, đ ra đời lm điều bất nghĩa bất nhn.

Nghỉ ở nh, thầy Vinh xoay qua cch sống khc: thầy viết bo. Ni viết bo l ni theo thi quen chớ thực ra thầy sng tc thơ, truyện gởi cho cc bo xuất bản ở Si Gn. Một hm, thầy Vinh nhận được thư của to soạn, nội dung m tới nay thầy vẫn cn nhớ mang mng: "Bạn Thế Vinh, chng ti nhận được nhiều truyện ngắn v thơ của bạn gởi đến ta soạn. Bi chọn đăng sẽ c trả nhuận bt. Rất tiếc khng thể đăng được v bi chưa hợp với chủ trương của bo. Mong bạn cố gắng v tiếp tục gởi bi mới khc về to soạn. K tn: VŨ HA".

Thầy Vinh biết chắc Vũ Ho l học tr cũ của mnh. Hồi cn học, Vũ Ho l cy viết học sinh rất kh, xuất hiện thường xuyn trn cc đặc san, giai phẩm nh trường. C Lệ Chu dạy Văn c lần ni với thầy: "Em Vũ Ha c khả năng, sau nầy thế no em cũng đi vo con đường văn chương, bo ch.. Thầy Vinh gp : "C cố gắng trau giồi cho em xem sao ! Biết đu trường ta chẳng c một cy viết tn tuổi?". Bởi khng phải dạy mn Văn nn thầy Vinh khng để nhiều đến Vũ Ha. Mi sau nầy thầy mới hay tin Vũ Ha lm bo.

Thầy đu ngờ, những bi viết của thầy khng đăng ở tờ bo do Vũ Ha chủ trương, m lại xuất hiện rải rc ở nhiều tờ bo khc. Cũng nội dung v cu c như vậy, c cắt xn, thm bớt đi cht, đổi tựa, cả thơ lẫn truyện v tn tc giả l VŨ HẢI. Bởi khng đọc được nhiều bo nn thầy khng để , đến khi nghe c cuộc trao giải thưởng truyện ngắn của một tờ bo nọ, thầy Vinh mua về xem. Bng hong khi thấy truyện ngắn k tn Vũ Hải trng giải nh với tiền thưởng ba chục ngn đồng! Thầy Vinh viết thư hỏi ta soạn nhưng khng được trả lời. C lc bực tức, thầy muốn viết đơn khiếu nại v kiện tc giả Vũ Hải, nhưng thầy khng c bằng cớ chứng minh mnh l chủ quyền, v bản thảo của thầy viết tay chỉ một bản, khng cn lưu lại ở nh. Thầy buồn chn v bỏ viết. Thầy Vinh chợt nghe cay đắng trong lng: "Khng lẽ, chuỗi ngy lm thầy, mnh giống như tấm thảm trải đường; bước sang lnh vực sng tc, người ta cũng xem mnh như tấm thảm hay sao?"

Gi từ sng Hậu thổi qua giữa trưa, mang hơi mt dịu trong nắng chi chang. Cnh cy bằng lăng lay động, mấy chm hoa tm lung linh. Thầy Vinh ngồi trn tấm thảm, dựa lưng vo cửa sổ, đưa mắt nhn ra ngoi. t Quang thức dậy từ lc no, khi dẫn xe đạp từ lối đi bn hng nh sau ra cổng, thầy Vinh mới hay. "Tới giờ rồi hả con?". "Dạ, sao ba khng ngủ trưa một cht cho khoẻ ? Ba nhớ kha cổng lại. Dm chừng tụi nhỏ tro bẻ bng bằng lăng!". Thầy Vinh gật g bước theo t Quang, vi tay gi cổng. "Trưa nng hầm qu ba ngủ khng được. Hồi nảy mấy đứa nhỏ bẻ bng, ba rầy, tụi n bỏ chạy...". Quang ln xe đạp, ni vọng lại rất khẽ: "Tụi nhỏ nầy khỉ khọt qu!". Thầy Vinh chợt mỉm cười khi nghe thằng con trai t của mnh cũng dng tiếng "khỉ khọt" m nghe lng vui vui...

B Hậu ra ngồi trn gc thảm cạnh ng Nội. "Nội ơi, con mới ngủ xong n!". "Giỏi lắm!". Thầy Vinh một tay m chu, một tay vn v tấm thảm xơ dừa. Thấy vậy, b Hậu hỏi: "ng Nội ơi, người ta lm tấm thảm để chi vậy?". "ể lau chn khi bước v nh cho khỏi dơ". "Sao c lần ba dẫn con vo xin giấy tờ ở một cơ quan nọ, con thấy họ treo ln tường?". "Bậy no ! Thảm để lt chn, ai m treo tường bao giờ?". "Thiệt m". Thầy Vinh vẫn cn ngờ ngợ sau cu khẳng định của b hậu. C thể chu lầm tranh treo tường với tấm thảm ? C ai lại trang tr ln tường cơ quan bằng những tấm thảm xơ dừa như vậy? Thầy Vinh giải thch trn, nhưng chu cứ khăng khăng: "Thảm bằng xơ dừa thiệt m! Treo mấy tấm lận!". Thầy Vinh thong nghĩ, c lẽ b Hậu ni đng. Thời buổi nầy, trnh độ nhận thức của một số trưởng cơ quan hạn chế lắm, họ lại thch lm chuyện lạ đời để cho thấy ci ring biệt, nổi bật trước mọi người, d đ l điều hợm hĩnh cũng được ! Nhưng thầy khng cho chu mnh biết được nghĩ đ, vội v đầu chu: "ừng nghĩ như vậy!".

Thầy Vinh chợt lo ln nghĩ: "Tấm thảm dng để lt chn, lt đường cho mọi người đi. Ai muốn bn chn mnh sạch sẽ đều phải dẫm ln v bước qua tấm thảm xơ dừa. Con người muốn đi ln trong cuộc sống, c nn bước qua bạn b, thầy c, bước qua đồng nghiệp, anh em... như thản nhin bước qua tấm thảm đặt trước mỗi ngạch cửa nh?". Thầy Vinh khẽ thở di. Cnh bằng lăng tm vẫn lung linh trong gi một cch tự nhin, chng khng thể no hiểu được sự ra đời của chng vừa lm đẹp mắt mọi người, cũng vừa tạo cho tuổi thơ những ham thch đến nỗi c thể bất chấp đến lẽ phải, lm điều sai quấy... Chợt nhin thầy se lng. "Phải chi lc ny cứ cho tụi nhỏ bẻ mấy ci bng, giữ lại lm chi, rồi n cũng tn ho ? Bởi trong cuộc sống nầy c g bền vững đu?"

Với ring mnh, thầy Vinh tự cảm thấy, đ bảy mươi lăm tuổi đời, mnh chỉ l tấm thảm cho một số người thản nhin bước qua. Thật sự họ đ ung dung bước qua.

L CẦN THƠ

(Trong tập TRI NGANG PHẬN MNH, chưa xuất bản)