PHONG IỀN

C H Ợ N H M

T R N S N G

 

 

bi của

L CẦN THƠ

(Houston, Texas USA)

 Cu ht truyền miệng Ci Răng, Ba Lng, Vm Xng, Phong iền. Anh c thương em th cho bạc cho tiền. ừng cho la gạo xm giềng cười ch..., đ đi vo lng ti từ thuở b thơ. Thật tnh, cu ht chưa phải tr tuệ cao, n chỉ bnh dị với ngn ngữ miệt vườn đng mực của n, song dễ đi vo lng người dn địa phương nhờ sự xuất hiện lin tục những địa danh quen thuộc dọc theo sng rạch Cần Thơ suốt gần mười bảy cy số, đủ cho hai chiếc xuồng cho theo dng nước thăm d, ht h đối đp, chọc ghẹo nhau... ở thời trai trẻ xa xưa. Ti nghe người lớn kể rằng, vo những năm thập nin 30 của thế kỷ ny, vng sng nước qu ti vo những đm trăng sng, cc ghe thương hồ, cc người đi trn sng rạch, nhất l trai gi, muốn lm quen nhau, thường tự đặt ra những cu h, cu ht đối đp, thch thức, thử ti v... tru ghẹo, tm hiểu nhau. C khi nhờ những cuộc h đối đp đ m nn vợ nn chồng. H Thới Lai, h Cần Thơ, h ồng Thp, h Cai Lậy, h Rạch Gi...phải chăng đ xuất hiện với nghĩa như vậy, để lm tăng gi trị tinh thần của kho tng văn học dn gian Nam bộ ?

Phong iền, tn thị trấn ven bờ một nhnh sng quanh năm nước ngọt ph sa đổ ra sng Hậu hiền ha. Nh thơ yu nước Cử nhn Phan Văn Trị sau nhiều năm dong ruỗi miền Lục tỉnh, đ chọn nơi đy lm qu hương thứ hai của mnh v yn nghỉ đời đời dưới bng mt của vm cy xanh tươi, oằn sai tri ngọt. Qut, cam, xoi, mận v nhiều loại cy ăn tri thch hợp với kh hậu miệt vườn Nam bộ, đ tạo cho Phong iền khc hẳn khung cảnh lng qu chợ quận của nhiều miền đất nước khc trn sng nước vung chằng chịt đan mn lưới ny. C chợ nhm theo con lộ đ lởm chởm : buổi sng đng đc, sầm uất; buổi chiều thưa thớt, buồn thiu...quẩn quanh việc trao đổi, mua bn trong vng; vậy m những năm gần đy Phong iền đột nhin trở nn nhộn nhịp khc thường với cảnh chợ nhm trn sng !

Ở khắp đồng bằng Nam bộ sng rạch chằng chịt, thường tại cc ng ba, ng tư sng l tụ điểm hợp lưu của ghe xuồng đi lại trn sng, c thể họ cặp k nhau để trao đổi một hai mặt hng cần thiết... th chưa thể gọi l chợ. Phong iền lại khc hẳn. Chnh ở ng ba sng, đoạn nối từ Cần Thơ vo Cầu Nhiếm với chỗ rẽ đi Trường Long (c thể thng qua Giồng Riềng - Kin Giang) đ hnh thnh xm chợ nổi thật lạ kỳ. Rất nhiều ghe xuồng lớn nhỏ đậu nối đui nhau, cặp k nhau để trao đổi, mua bn nhiều loại sản phẩm, chủ yếu l nng sản, hng nhu yếu phẩm thường dng, tấp nập suốt ngy. Rộn rịp nhất vo khoảng chn mười giờ sng v bốn năm giờ chiều. Lc đ nhiều mặt hng từ cc xuồng nhỏ như con thoi, đi thu mua trn khắp kinh rạch miệt vườn đem ra cn đếm cho li bun trn cc ghe lớn. Ghe lớn đủ loại, đủ kiểu, đậu dọc hai bờ sng, đn mua hng ha nng sản, để từ đy hng được chuyển đi, toả đến khắp nơi: Cần Thơ, Vĩnh Long, Tr Vinh, Mỹ Tho, Bến Tre, G Cng, Si Gn...hay Long Xuyn, Chu ốc, Sa c, C Mau, Rạch Gi. Ghe đầy hng th rời bến, ghe khc lin tục thay nhau lm nhịp cầu chuyển tải hng ha của người dn lm ra đến với người cần dng.

ến đy, bạn c thể ngợp mắt với cam, qut, mận, xoi, chuối, đu đủ, sầu ring, mng cầu xim. Những tri cam snh d da sần si nhưng vẫn thấy bng lưỡng no căng, bc vỏ ra ăn bạn sẽ thưởng thức hương vị ngn ngọt, đậm đ đặc sản qu hương. Những tri mận hồng đo, chm chm đỏ ửng trn khoang xuồng, hay những tri khm vng hực xếp ken nhau như mời mọc, chắc bạn sẽ thm thuồng khi lia mắt nhn qua. - đy bầu, b, mướp, c, khoai, cải củ, cải bắp, cải xanh... tấp nập được đưa về để sang ghe chuyển đi nườm nượp. Những buồng chuối gi hương (gi cui), chuối xim, chuối cau no trn mũm mĩm như ph trương ci đậm đ, duyn dng đng yu. Những tri mt M Lai thoang thoảng hương thơm, những tri sầu ring gai nhọn sắc m mi bốc thơm ngai ngi. Những tri đu đủ mỏ vịt ửng ln mu sắc dịu dng, duyn dng như đi m của c gi tuổi dậy th. Ma ty, ma thơm diệu, ma đường nằm tăm tắp đầy ghe. Ty theo ma m cc loại sản phẩm ny c mặt để thu ht tầm nhn v mời gọi khi bạn c dịp tới chốn nầy.

ến đy, bạn sẽ nghe những lời rao lanh lảnh của cc c gi bn xi ch, c ph, nước đ, đậu hũ, bnh lọt; giọng khn đục quyến rũ của cc anh, cc ch bn m, hủ tiếu, bnh m thịt, ghe hng bch ha... Trn ng ba sng ny bạn sẽ khng thấy thiếu bất cứ mn hng no của một khu chợ nhm miệt vườn. Những xuồng chở g vịt ku hoang hoc, nhảy nht trong cc lồng bội đan bằng tre, hay bị tri hai chn nằm sng soi trong xuồng. Những xuồng chở c tm, kh mắm, thịt heo... cũng cặp k tham gia nhm chợ kỳ ko bớt một thm hai. Những ghe bn đủ loại vải vc, o quần may sẵn treo lủng lẳng, hay những ghe bn sản phẩm nhựa như s, thau, giy, dp... cũng gp phần len lch cho hng. ặc biệt cc ghe bn m, hủ tiếu với tiếng g lốc cốc vo ống tre nhắc nhớ cho người dn thnh phố xưa vo mỗi đm khuya, cc xe m bn dạo đẩy theo vỉa h cho người cần ăn thm, hay cho cc c cậu học sinh, sinh vin thức khuya n tập bi thi lt dạ lc đi lng.

Chợ nổi trn sng tại Phong iền vo những giờ cao điểm, c thể xuồng ghe ken nhau kn cả mặt sng, lm cản trở việc cho bơi, hoặc tiếng gọi khch của những chiếc đ my chở khch vượt qua khc sng đầy rối rấm ny. Nhưng hnh ảnh đ chưa phải l điều đng trch, bởi chợ nổi Phong iền đ thật sự phồn vinh.

Những đm trăng sng, cc ghe đậu st vo nhau, chừa khoảng giữa sng phẳng lặng với mặt nước lng lnh, nhấp nh. Chỗ ny một chiếc ghe mở tivi (xi điện bnh) xem cải lương; chỗ khc vọng ra tiếng nhạc pht từ my cassette, những bi ht trữ tnh xa xưa với cc giọng ca Thanh Tuyền, Hong Oanh, Thi Thanh, Giao Linh... hay của Hương Lan, Tuấn Vũ... m c lc trước đy chnh quyền cho l nhạc vng, nhạc phản động cấm phổ biến, nay mạnh ai nấy ht khng nghe hăm he nhắc nhở g. Những chiếc ghe trần đu vo nhau, họ tổ chức những bữa nhậu d chiến với cc đặc sản cy nh l vườn như kh c sặt, xoi sống, hay tri cc chấm mắm ruốc, rồi tr chuyện, ht h thật vui tươi thoải mi. C chỗ lại đn ca vọng cổ với cc bi bản vắn, di hay những cu vọng cổ trữ tnh lng mạn. Nhn cảnh ny, bạn sẽ thấy lng lng bởi gợi nhớ trong lng bạn hnh ảnh sinh hoạt trn sng nước của những ghe thương hồ khắp sng rạch qu hương, m trong một bi viết khc, bi NG BẢY PHỤNG HIỆP - BẢY NGẢ...TNH! ti đ c dịp đề cập đến. Từ xa xưa, ghe xuồng chở hng ha giao lưu miền Lục tỉnh thường tập hợp tại những ng ba, ng tư sng chờ con nước lớn, rng, để thả tri theo dng nước. iệu h, cu ht đối đp nhau lan mi trn tuyến sng m họ c dịp chung đường, vừa để rt ngắn khoảng cch v thời gian; biết đu cũng l dịp để những đi trai ti gi sắc thử thch nhau gp phần lm giu cho kho tng văn ho dn gian.

Mượn lời ca tiếng ht để by tỏ lng nhau, đ c nhiều giấy mực ghi lại trn dng văn học dn gian Việt Nam từ xa xưa, nhưng với miền qu sng nước Hậu Giang, n c nt ring biệt m đối với ti thật đậm su dấu ấn kh phai: Anh c thương em th cho bạc cho tiền. ừng cho la gạo xm giềng cười ch. Vng sng nước Cần Thơ qu ti đ một thời thơ mộng với cu ht ru em: Ci Răng, Ba Lng..., by giờ lại nổi bật ln với cảnh sinh hoạt nhm chợ trn sng - thật sự l cảnh nhm chợ, kh m tm gặp ở bất cứ nơi no c bối cảnh chợ nhm như vậy. Rồi đy sẽ cn viễn ảnh sng tươi, lm đổi thay đất nước qu mnh. Bởi hm nay nếu c dịp về đy chắc bạn sẽ thấy chứa chan niềm vui : những chiếc xng nạo vt lng sng, những cột điện trong mạng lưới điện quốc gia đ đứng thẳng tắp, những sợi dy điện nối mạch yu thương tỏa nhẹ cả một vng, m từ thuở khai quang mở đất miệt Hậu Giang đến nay mới c được. Chiếc cầu đc b tng cốt sắt bắc ngang sng nối Phong iền vo hướng Trường Long đ hon tất. Con đường trải đ cho cc loại xe bốn bnh lưu thng từ Cần Thơ vo Phong iền, Cầu Nhiếm, c thể đi thẳng vo Trường Long... v tương lai sẽ nối liền đến địa phận tỉnh Kin Giang (Rạch Gi). Tất cả hnh ảnh trn vượt ngoi ước mơ của mỗi con người cần c lao động, chn lấm tay bn ở đy. N đ tạo nn cảnh sống đng yu với dng điện tỏa sng nng thn, với những khi bụi v kn xe giục gi lng người đ từng quen sống với hương đồng cỏ nội. Nhiều nh ở miền qu Trường Long by giờ đ c điện thoại, c thể lin lạc đi khắp mọi nơi, v thn nhn ở nước ngoi muốn tr chuyện với gia đnh, b con ở qu nh thật tiện lợi, khng cn kh khăn cch trở nữa. Dĩ nhin, chợ nhm trn sng tại Phong iền qu ti theo đ pht triển đ, chắc phải hoạt động cả về đm, bởi v nhiều khu vườn trồng cy ăn tri nới rộng khiến cho đất ruộng bị thu hẹp lại; những khu rẫy trồng hoa mu phụ cũng rộng hơn, sung tc hơn ... Từng ma, nhiều ghe lớn thu mua cc loại hng ho nng sản cứ đậu san st bn nhau trn khu chợ nổi để sẵn sng đn mua v chuyển đi tấp nập khng ngưng nghỉ, l viễn ảnh vươn ln của đời sống người dn chốn nầy.

Hnh ảnh miền qu yu dấu đ, ti đ viết thong qua bi QU HƯƠNG PHONG IỀN như một dấu ấn đẹp trong tm hồn mnh đối với những thiết thn kh thể phai nho, d cuộc đời qu nhiều bể du biến đổi.

 

QU HƯƠNG PHONG IỀN

 

mỹ khnh

y lối về qu hương của anh

Nằm trn hương lộ la rờn xanh

Trường Tiền uốn khc mang tnh nước

Mấy bng dừa soi mt mi tranh.

 

nhơn nghĩa

Vo nữa - Vm Kinh Xng tuyệt vời

X No vọng thẳng ngt m khơi

Anh thương nh my, yu Su ũa

Mến xm Nhơn Hưng rộn tiếng cười.

 

nhơn i

Cầu sắt Tr Niềng nay đổi khc

Dẫn vo quận lỵ dy nh cao

Bao năm trở lại thăm trường cũ

Anh thấy tnh thương vẫn rạt ro.

 

cầu nhiếm

Vọng hướng cy k thương Bng Giếng

Ba Se, Rạch Np vẫn ngn xưa

Hng cau rợp bng vo thn xm

Tiếng my đ pha tiếng ht trưa.

 

trường long

V chốn nầy anh được lớn ln

Trường Long vườn qut rộng mng mnh

Những sng những rạch đan mn lưới

Những mảnh hồn qu đẹp tuổi tn.

 

v... phong điền

đy chan chứa vạn tnh thương

Qu mẹ ngn năm ngt ruộng vườn

Chinh chiến d xưa lan khắp nẻo

Ngy nay vẫn đẹp nt qu hương.

 

 

Trường Long 20-02-1972

nhn chuyến cng tc tổ chức đon ngũ ho NDTV về lại qu nh

 

L CẦN THƠ

(Trong QU HƯƠNG XA MI NGT NGN,

tc giả tự xuất bản tại Hoa Kỳ năm 2000)