NGƯỜI ĐẸP

TÂY ĐÔ

 

truyện ngắn

PHẠM PHI LONG

 

Dương cầm bức cẩm nang của sở trong tay chàng bèn nhảy phóc lên xe đạp đạp một mạch về nhà rồi sửa soạn khăn gói ra bến xe đ̣ lục tỉnh đi về miền Tây nhận việc.

Xe rời bến khơng bao lâu, ḷng chàng trai trẻ đang lan man nghĩ về mấy đứa bạn, về ngôi nhà rách nát và bầy chuột ở đường Sư Vạn Hạnh, Sài G̣n mà chàng vừa giă biệt sáng nay, bỗng ư nghĩ của chàng đứt đoạn v́ tốc độ của chiếc xe đ̣ chậm lại. Ngước nh́n về phía trước, Dương thấy xe đang ráng sức rị rị ḅ lên dốc cây cầu sắt cao nghệu, móng cầu đen ng̣m vươn lên ṿm trời, chàng nhận ra đó là cầu Bến Lức. Qua khỏi cầu một đoạn, tâm trí Dương lại trở về với những h́nh bóng cũ, những kỷ niệm buồn vui chàng vừa bỏ lại sau lưng.

Một lát sau, khi xe qua khỏi Tân An, qua những cây cầu bắc ngang những ḍng sông nhỏ và qua những vườn cây ăn trái xanh tươi với những cánh đồng lúa chín vàng rực rỡ khiến tâm hồn chàng miên man với bao ư tưởng nhớ thương về thời thơ ấu khi chàng c̣n sống ở quê nhà.

Xe tới ngă ba Trung Lương, nơi có con đường rẽ vào tỉnh lỵ Mỹ Tho, xe vừa ngừng lại th́ bao nhiêu tiếng ồn ào của những người đàn bà, những đứa trẻ gái trai rao bán trái cây, nào ổi, mận, chôm chôm, xoài, vang vang inh ỏi quanh xe. Ngừng ở ngă ba Trung Lương độ 5, 7 phút, xe lại tiếp tục chạy khoảng hơn tiếng đồng hồ nữa th́ tới bến phà sông Tiền Giang. Mọi người xuống xe chen chúc nhau đi bộ xuống đ̣. Khi qua tới bờ bên kia, xe lại tiếp tục cuộc hành tŕnh . Dương ngồi im lặng ḷng bâng khuâng nghĩ về một cuộc sống mới đương chờ chàng trước mặt. Tuy Cần Thơ không phải là nơi xa lạ lắm nhưng chàng chưa từng sống qua ở nơi nầy. Dương c̣n đang lan man nghĩ ngợi th́ xe đă đến bến phà Hậu Giang, mọi người lại phải xuống xe đi bộ qua đ̣. Dương đứng tựa thành chiếc đ̣ ngang lơ đăng nh́n ḍng nước trường giang ngầu ngầu phù sa lờ lững xuôi về hướng đại dương. Xa xa có những về lục b́nh lênh đênh nhấp nhô trên sóng, chàng thầm hỏi: Những đám cỏ xanh tươi vô bờ vô bến kia đang trôi nổi về đâu? Dương đương lơ mơ nghĩ về những chuyện không đâu, bỗng bên tai chàng có tiếng ai khe khẽ mà trầm ấm cất lên nhẹ như tiếng hát, êm như lời thơ:

"...Ḷng chợt vui thấy sông không già..."

Đưa mắt nh́n sang, Dương thấy một lăo già dáng người nho nhă, mũi thẳng, mắt sâu, vầng trán rộng thênh thang, trang phục của ông không lấy ǵ sang trọng nhưng trang nhă dễ nh́n, nhất là mái tóc của lăo rất bắt mắt; nó trắng bạch như vôi, bồng bềnh theo gió ra chiều một nhà nghệ sĩ phong trần. Chàng tự hỏi:

-Lăo là thi sĩ hay chỉ là một khách giang hồ với một tâm hồn nhiều lăng mạn? Mà lăo già là già bao nhiêu? Lăo xa cách bến sông nầy bao lâu rồi mà lăo lại tưởng ḍng sông cũng già...?

Chàng đương miên man nghĩ ngợi về lăo già nghệ sĩ kia th́ đ̣ đă cập bến, mọi người gấp rút đi lên bờ tiếp tục cuộc hành về nơi đă định.

Sau khi xe đă ngừng lại ở bến xe đ̣ Cần Thơ, chàng xuống xe, quẩy xắc lên vai, bước lên chiếc xe lôi đi t́m địa chỉ ngơi nhà trọ. Đương lúc ḷng c̣n mơ về đôi bờ hậu giang thơ mộng, bỗng Dương nghe tiếng xe gắn máy rú lên như gồng ḿnh cố sức lôi thùng xe bị lên dốc cầu. Nh́n qua tấm bảng Dương mới hay đó là cây cầu Cái Khế.

Ngày đă về chiều, xe lăn bánh thật chậm, mặt trời đă xế qua đầu hắt ánh nắng vàng làm nghiêng bóng hàng sao hai bên đường Nguyễn Trăi. Một vài nhóm nữ sinh trong tà áo trắng, ngực mang phù hiệu tên trường trung học Đoàn Thị Điểm, vừa đi vừa vui vẻ chuyện tṛ, bỗng một cơn gió nhẹ thoảng qua làm phất phơ tà áo khiến các nàng trinh nữ tay e-ấp giữ vành nón lá, tay ôm cặp đè tà áo cho bớt phất phơ. Chợt một cô bắt gặp đôi mắt chàng trai lạ đăm đăm nh́n ḿnh, cô bẽn lẽn cúi mặt không nh́n mà đôi má đỏ hay hay. Ḷng Dương rộn ràng thầm nói:

- Con gái Cần Thơ sao mà duyên dáng lạ!

Hôm sau chàng vào tŕnh diện để nhận việc tại bộ tư lệnh Sư Đoàn 21 trên đại lộ Hoà B́nh. Từ đó ngày hai buổi chàng cuốc bộ ngang qua trường trung học Đoàn Thị Điểm, và đó cũng chính là hai buổi mắt chàng no nê chiêm ngưỡng dung nhan tươi trẻ mỹ miều của các nàng tiên hoá thân thành Cúc, Mai, Thơ, Huệ, Nguyệt, Hương, Oanh, Yến...

Có những hôm Dương đi qua cổng trường đúng vào giờ tan học, chàng chậm bước liếc nh́n những nàng tiên duyên dáng mặn mà đi ra cổng trường, cười nói xôn xao, cô nào cũng đẹp, cũng thắm tươi như đoá hoa hàm tiếu khiến chàng nẩy ra ư nghĩ kỳ cục: Trường nầy kỳ thị quá cỡ! Những thí sinh muốn được vào học trường nầy chắc không những chỉ thông minh mà c̣n phải đẹp nữa mới mong được trúng tuyển! Nhưng rồi ư nghĩ nầy không ở trong tâm trí chàng lâu bởi v́ ít lâu sau, vào một buổi chiều, một buổi chiều xuân có gió lạnh ŕ rào nhẹ thổi làm những chùm bông từ hàng sao cao ngất hai bên đường Nguyễn Trăi dài xuống đại lộ Hoà B́nh lả tả rơi trên khắp vệ đường, mùi hoa sao hăng hắc gay gay nhưng lại rất hấp dẫn đàn ong mật khiến chúng lúc nào cũng xôn xao bay lượn t́m những bông đúng độ xuân th́ chen nhau sà vào hút mật, Dương gặp một tà áo không giống tà áo trường Đoàn Thị Điểm, nhưng nàng là một giai nhân duyên dáng làm ḷng chàng rung động. Chàng bèn kết luận:

-Tất cả con gái Cần Thơ đều đẹp!

Hôm nay chiều Thứ Sáu, bạn bè cùng sở về sớm, riêng Dương c̣n ngồi đó. Chàng băn khoăn âu sầu v́ một chiều cuối tuần thiếu vắng hẹn ḥ. Chàng hững hờ đưa mắt nh́n qua cửa sổ nơi pḥng làm việc, th́ ơ ḱa, những tà áo trắng! Nh́n lại đồng hồ tay mới hay bây giờ là giờ tan học. Nh́n những tà áo phất phơ bay như đàn bướm vờn hoa ḷng chàng chợt thấy vui, bèn khe khẽ hát:

-...Hôm nay sao áo bay nhiều thế. Tôi tưởng ngàn cánh bướm khoe mầu...

Chiều đó trở về nhà trọ. Tắm gội xong, chàng soi gương, chải o lại mái tóc rồi ngắm nghía, hài ḷng, chàng lại huưt sáo tiếp khúc:

...Bâng khuâng trông gió bay tà áo. Gió hỡi làm sao...!

Ngừng hát, Dương thấy ḷng lâng lâng rộn ră, chàng thầm cảm tạ cơn gió nào đă đưa con thuyền không lái của chàng tạt vào bến bờ thơ mộng của Tây Đô.

Tóc chải óng mượt, râu càm sạch sẽ, áo quần bảnh bao, chàng cùng Nhâm kéo xuống Bến Ninh Kiều, hai đứa ngồi trong quán sinh tố bên bờ sông. Chàng thấy tâm hồn sảng khoái với những cơn gió thoảng từ mặt nước sông đưa lên. Bạn chàng ngồi lặng lẽ say ngắm những chiếc đ̣ ngang qua lại Xóm Chài và Bến Ninh Kiều. Bỗng chàng hỏi:

- Bây giờ mầy quyết định sao? Về Sài G̣n làm lễ hỏi với Tuyết cho vừa ḷng bà già hay quyết đâm rễ ở Cần Thơ?

Nhâm thở dài:

-Tấn thối lưỡng nan! Tuyết đẹp, nàng là gái Sài G̣n chính thống, học trường Tây, mặc rope ngắn, ăn diện đúng thời trang, nhưng... tao thấy làm sao ấy!

Chàng nh́n vào mắt bạn:

- Làm sao là làm sao? Mi yêu ai? Yêu bên nhiều bên ít hay yêu cả hai rồi định đổ thừa cho chữ hiếu?

Nhâm ỡm ờ không đáp.

Dương nâng ly hớp một ngụm nước đá chanh đường rồi giở giọng đàn anh:

- Ngày nay thiên hạ lấy nhau v́ t́nh hay v́ tiền, c̣n chuyện v́ chữ hiếu th́ ít oi hiếm thấy, nhứt là với những chàng trai v́ cuộc sống, v́ nhiệm vụ phải rày đây mai đó trở thành những chàng lăng tử sông hồ.

Nhâm ngắt:

- Thôi, đừng nói nữa! Đừng giẫm chân lên vết thương của người. Vẻ mặt Nhâm giả buồn rồi tiếp: Nội cái chuyện tôi khơng nghe lời mẹ đă là quá lắm rồi. Ngập ngừng một chút, Nhâm nói tiếp: Tuyết là người đẹp có hạng của Sài G̣n hoa lệ đó, nhưng với tôi th́ dù sao nàng cũng không thể so được với người đẹp của Tây Đô. Những nàng tiên mày dài mắt phượng, môi không son mà ướt mọng, má không phấn nhưng mơn mởn như màu mận hồng đào. Nhưng đó chỉ mới là nét đẹp nổi thôi, c̣n cái đẹp thầm kín ẩn sâu trong tâm hồn của gái Cần Thơ mà bất cứ thằng đàn ông con trai thông minh tinh đời nào cũng đều nhận biết và tôn thờ. Bỗng Nhâm lại ngừng nói. Hắn mơ màng đưa mắt nh́n ra ḍng sông một lát rồi bâng quơ tiếp:

- Ở đảo Thần Tiên có một loài hoa tuyệt đẹp hiếm có trên đời, gọi là hoa Khuất Hương. Đó là lồi hoa quí mà không phải ở đâu cũng có! Hoa màu vàng tươi sang cả, nhụy trắng như tuyết, đài thon mà dài lại mong manh như lá liễu, ngày th́ rực rỡ khoe mầu, đêm về tỏa hương thơm ngào ngạt lấn át các loài hoa khác. Người ta ví hoa Khuất Hương với các loài hoa khác như chim phượng đứng giữa bầy chim sẻ, như mặt Chị Hằng sáng tươi đầy đặn giữa đêm rằm và những v́ sao vô danh trên bầu trời...

Dương ngồi nghe mà mê mẩn cả tâm hồn, chàng mơ hồ nghe như có mùi hương lạ ngào ngạt đâu đây. Bỗng Nhâm gọi giật:

- Hăy tỉnh hồn lại mà nghe đây: Nhan sắc và mùi hương trên mái tóc của con gái Tây Đô có thể so sánh được với loài hoa Khuất Hương đó!

Dương im lặng nh́n Nhâm, đầu gật gật mơi tủm tỉm nở nụ cười khó hiểu.

Nhâm nĩi tiếp:

- Và tôi c̣n nhớ ngày tôi mới tới xứ nầy, chính anh đă nói với tôi rằng con gái CầnThơ đẹp nhứt Miền Nam mà! Nhâm nh́n thẳng mắt Dương nhấn mạnh từng tiếng: Bây giờ tới lượt tôi chứng minh đây. Anh hăy nh́n lại những chàng trai của tứ phương đến đây trước chúng ḿnh như V. V. Nghi, Đ. Hựu, V. P. Tước, Tr. H. Thư, V. N. Bách, Đ. Hai, Kh. H. Hội, Tr. Q. Tuấn, P. P. Long... và c̣n nhiều nữa, có anh nào đến Tây Đô, cái xứ quanh năm hoa nở, cảnh vật hữu t́nh và con gái đẹp như tiên nầy mà không lụy v́ những mái tóc thề buông xơa bờ vai, những cặp mắt hồ thu trong vắt, long lanh như sao trên trời lại vai mềm, ngực cao, eo nhỏ của các nàng đâu?

Dương ra chiều suy nghĩ, tay xoay tṛn chiếc ly trên mặt bàn rồi mỉm cười:

- Anh nói đúng. Tôi cũng đang định cắm dùi lập quốc ở Cần Thơ đây!

Hai chàng nh́n nhau cười thoải mái.

Hoàng hôn trên Bến Ninh Kiều đẹp quá. Hàng đèn trụ thấp sơn màu xanh lá từ thời tiền chiến c̣n để lại nay đă loang lổ phai màu, nhưng nét đẹp đượm màu sương gió đó gây nhiều rung động cho những khách đa t́nh c̣n nuối tiếc những ngày qua. Những bóng đèn tṛn đơn độc trên đầu trụ vừa được bật lên, tỏa thứ ánh sáng trắng đục, nhạt nhạt nhoà hơi sương, nước sông dâng đầy, những ngọn heo may mơn man làm mặt nước lăn tăn gợn sóng. Cảnh quá gợi t́nh, hai chàng c̣n lơ mơ lặng ngắm chiếc đ̣ ngang thấp thoáng trên sông, bỗng đâu tiếng rao hàng trong trẻo, ngọt ngào của cô Nâu bán chè:

- Ai ăn chè đậu hô-ô-ô-n. (Khoảng thời gian sáu mươi, sáu lăm, những chàng trai của bốn phương được thuyên chuyển về làm việc ở Cần Thơ mà trong máu nhiều chất "dương" th́ tránh sao khỏi thầm mê nhan sắc mặn mà với làn da ngăm ngăm màu bánh ít làm bằng đường Thốt Nốt của cô Nâu bán chè trên Bến Ninh Kiều?) Sự xuất hiện của người đẹp bán chè vào giây phút nầy làm Nhâm thêm dịp chứng minh một lần nữa rằng v́ sao hắn quyết không lấy vợ nếu không lấy được gái Cần Thơ. Dương cũng đồng ư với Nhâm v́ Dương biết bạn chàng đâu phải chàng trai lăng mạn, gặp đâu yêu đó mà v́ giai nhân của xứ nầy đoan trang thùy mị, đẹp cả thể xác lẫn tâm hồn.

Hắn nh́n Dương, gằn mạnh:

- Có thấy không? Cô Nâu là gái lao động nhưng má không phấn mà hồng, môi không son mà đỏ lại mọng như múi quít đường, lưng ong, đít bướm, trong bộ đồ bà ba với chiếc khăn vằn quấn cổ, thế nhưng như anh thấy đó, nhan sắc của cô có thua kém bất cứ người đẹp nào trên cơi đời nầy không? Nói xong, vẻ mặt Nhâm ra chiều đắc ư, hắn cười khẩy rồi tiếp: Gái Tây Đô đó! (Tháng nào đó trong năm 65, cô Nâu xách va-li theo chàng chiến sĩ da trắng, mắt xanh, lên phi cơ bay về xứ Cờ Hoa, từ đấy cơ biệt tâm như cánh chim trời!)

Dương mỉm cười thầm nói:

- Mi đúng là bạn tâm giao của ta. Chàng bèn nâng ly mời bạn: Hăy cạn ly.

 

***

Giờ đây, không gian th́ ngàn trùng xa cách, mà thời gian th́ biền biệt gần bốn mươi năm trơi qua, bốn mươi năm nhuộm bạc gần hết mái đầu. Trong những lúc nhàn rỗi ngồi buồn nhớ chuyện xưa. Nhớ B́nh Thủy, Trà Nóc, Cái Tắc, Cái Răng, nhớ đại lộ không đèn (đại lộ t́nh ái) Nguyễn Viết Thanh, nhớ chợ Cần Thơ với những đêm trời trong gió mát ngồi ghế đẩu thấp lè tè trên bến Ninh Kiều ăn nem nướng của anh Tư Quầy, nhớ những chiếc đ̣ ngang trên sông Cần Thơ, nhớ cây phượng mùa hè đơm bông đỏ rực bên bờ sông cuối đường Ngô Quyền... Nhớ nhiều lắm! Nhớ hai ngôi trường Trung Học danh tiếng của Miền Tây, một mang tên quan Kinh Lược trung nghĩa vẹn toàn - đại học sĩ Phan Thanh giản, vị quan già thanh liêm chánh trực đă đem tấm ḷng son sắt mà báo đền ơn Nước, và một mang tên Đoàn Thị Điểm, tức Hồng Hà Nữ Sĩ, một nữ lưu tài hoa xuất chúng. Theo Danh Nhân Từ Điển của giáo sư Trịnh Văn Thanh có kể một chuyện vui nho nhỏ về bà như sau: "Người ta c̣n truyền lại việc bà trêu chọc sứ giả Trung Hoa một cách cay độc. Vốn biết các sứ giả Tàu thường hống hách. Để làm giảm bớt tánh kiêu căng tự phụ của sứ giả thiên triều, nhà vua xuống chiếu chỉ cho bà giả làm cô chủ quán bán nước. Khi tên sứ giả đến quán của bà, nh́n thấy ở cột có dán mấy câu đối, lại thấy ở kệ có mấy quyển sách. Hắn xem thường cô gái Việt nên ra câu đối thử tài cô:

- Nam bang nhất thốn thổ, bất tri kỷ nhân canh. (Nước Nam một tấc đất, không biết bao nhiêu người cày)

Ngụ ư của viên sứ giả muốn làm nhục bà, cho rằng người con gái nước ta không giữ ǵn trinh tiết, có nhiều chồng nên hắn mỉa mai văn tục. Bà Đoàn Thị Điểm mỉm cười chế nhạo rồi đáp lại ngay:

- Bắc Quốc đại trượng phu, giai do thử Đồ xuất. (Ở Nước Tàu, bậc đại trượng phu cũng do Con Đường ấy mà ra).

Bà Đoàn Thị Điểm tức Văn Giang Đoàn Hồng Hà Nữ Sĩ, có soạn nhiều tác phẩm thuộc loại truyền kỳ để lại cho đời, nhưng theo sách Đoàn Thị Thực Lục th́ tác phẩm nổi tiếng hơn hết của bà là cuốn Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn mà bà đă diễn dịch ra chữ Nôm. Nhờ tác phẩm nầy mà danh bà nổi như cồn..."

 

***

Tuần vừa qua, nhơn dịp đón xuân về, các môn đệ của hai trường Đoàn Thị Điểm và Phan Thanh Giản ở Houston có tổ chức một buổi họp mặt nghinh xuân. Buổi lễ tuy đơn sơ nhưng không kém phần long trọng trang nghiêm. Dương là khách, nhờ ḷng yêu mến của bạn bè nên dựa hơi đến dự, không những một lần mà luôn luôn khi có dịp, kể cả chuyến đi ngoại quốc (Canada). Dương ngồi trong góc pḥng họp nh́n các anh chị vừa thân mật vừa trang nghiêm hành lễ tưởng niệm tiền nhân khiến chàng liên tưởng đến ngôi trường Phan Thanh Giản, nơi đă đào tạo bao nhiêu chàng trai anh hùng tuấn kiệt văn vơ song toàn và biết bao bậc nữ lưu tài hoa xuất chúng, công dung ngôn hạnh đủ đầy của trường Đoàn Thị Điểm mà thầm phục, thầm khen:

- Hoa thơm, thơm lạ thơm lùng.

Thơm cây, thơm rễ, người trồng cũng thơm.

Bởi thế nên khi trời làm nổi trận phong ba khiến cho những cánh bướm trắng của trường Đoàn Thị Điểm phải chịu chung số phận với nhiều người trôi giạt khắp bốn phương trời, trôi qua mấy đại dương và một số tắp vào bến bờ Houston mà măi gần ba mươi năm sau vẫn c̣n thơm lạ thơm lùng, khiến mấy chàng trai giang hồ lăng tử ăn nhờ ở đậu đâm rễ ở Cần Thơ cũng được thơm luôn!

Bây giờ là mùa đông, tiết trời lạnh giá, Dương ngồi buồn thả hồn mơ mộng nhớ đây, nhớ đó, nhớ về chốn cũ, nhớ cả cái đêm năm xưa ngồi nh́n trăng hóng gió, nh́n những con đ̣ ngang thấp thoáng dưới bến Ninh Kiều, và nhớ câu nói của bạn chàng măi đến bây giờ ngẫm ra vẫn chí lư. Hắn nói:

- Để kết luận cuộc mạn đàm đêm nay, tôi xin phép nói sai một chữ trong hai câu ca dao của quê anh, xứ Nha Mân:

"Gà nào hay bằng gà Cao Lănh.

Gái nào bảnh bằng gái Cần Thơ"

Houston, đông 2002

PHẠM PHI LONG

GIỚI THIỆU:

Truyện ngắn NGƯỜI ĐẸP TÂY ĐÔ trước đây mang tựa HOÀNG HÔN TRÊN BẾN NINH KIỀU, tác giả kư bút hiệu RỂ CẦN THƠ và đă in trong ĐẶC SAN VII – Phan Thanh Giản & Đoàn Thị Điểm Cần Thơ (tr 184 – 187) phát hành nhân đại hội lần thứ VI – 2002 tại Chicago, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Nay tác giả đổi tựa và chính thức dùng lại bút hiệu quen thuộc của ḿnh là PHẠM PHI LONG. Anh là một thân hữu gắn bó với sinh hoạt gia đ́nh PTG & ĐTĐ của chúng ta ngay từ những ngày đầu thành lập, mà tại Houston, anh chị em đă nói vui với niên trưởng Nguyễn Văn Trường (cựu Tổng Trưởng Giáo Dục VNCH, xin “bầu” anh làm CHS danh dự của trường, niên trưởng đă vui mừng trước tiếng vỗ tay vang dội cả hội trường. Xin giới thiệu rơ như vậy để tránh ngộ nhận về tác giả và tác phẩm đăng trên trang nhà của chúng ta và giai phẩm PTG & ĐTĐ hải ngoại. Mong quư bạn đọc cùng chia sẻ. (CHS LÊ HOÀNG VIỆN)