CƠI MÙ SƯƠNG

NGUYÊN NHUNG

Hôm ấy là một chiều cuối thu, lá vàng đă phủ đầy trên những thảm cỏ khô, gió hiu hiu trên rặng liễu đang xơa tóc trên mặt hồ lạnh lẽo. Từng nắm đất dội xuống bồm bộp trên mặt áo quan, từng cánh hoa ném xuống huyệt lạnh như đôi lời vĩnh biệt với xác thân của người quá cố, từ nay đă biền biệt đi vào miền vĩnh cửu. Thế là hết, những thuổng đất vội vă, tàn nhẫn lấp dần cái hố sâu, đối với nàng, như thể một đoạn tuyệt của quá khứ với cơi nhân gian, c̣n rền rĩ những tiếng chuông chiêu hồn từ ngôi nhà nguyện của khu nghĩa trang vắng lặng.

Mọi người đă lục tục ra về, những ṿng hoa tang đă héo, một số được phủ lên mộ nàng như muốn làm ấm áp cái thân xác lạnh lẽo dưới đáy mộ sâu, một số đă được đem đi bỏ vào mấy thùng rác của nghĩa trang, kèm theo những lời chia buồn có vẻ nặng phần tŕnh diễn.

Mọi việc đă hoàn tất, nàng nh́n thấy vẻ nhẹ nhơm của người chồng sau mấy ngày mệt mỏi v́ những nghi lễ lẩm cẩm cho người quá cố, đám con đă nở nụ cười gượng gạo với nhau trước khi bước lên xe trở về nhà. Chỉ riêng có người chồng c̣n đứng lại một lúc lâu trước mộ nàng, đôi mắt đượm buồn mang một nỗi ngậm ngùi trước cảnh sinh ly, tử biệt. Tự nhiên nàng cảm thấy ḷng đau như dao chém, nhưng dù bằng cách nào th́ nàng cũng không thể cho chồng thấy được sự có mặt của ḿnh khi người chồng vẫn đứng đấy đau khổ. Nàng lại khóc, c̣n chồng th́ lặng lẽ lên xe. Đóng cửa. Chiếc xe thong thả lăn bánh ra khỏi nghĩa trang, chắc chẳng ai hiểu được rằng chưa bao giờ nàng cô đơn đến thế.

Chỉ c̣n lại ḿnh nàng với chính xác thân của ḿnh dưới ba tấc đất sâu, như một cái ǵ kỳ cục không dính dáng đến nhau, phần trên nhẹ tênh và phần dưới nặng trĩu, bởi v́ từ nay cái thân xác ấy đă biến mất hẳn trên cơi đời, c̣n lại chút dư hương trong ḷng mọi người, rồi th́ cũng từ từ đi vào quên lăng.

Chiều xuống thấp. Bên nấm mộ của ḿnh, nàng đă ngồi bất động như thế rất lâu, không biết hoàng hôn xuống tự bao giờ, ánh đèn vàng hắt lên những cành cây như những cánh tay dài nghêu ngao trên nền trời tím thẫm. Nghe tiếng lá khô xào xạc, nàng bỗng giật ḿnh ngẩng đầu quan sát, ở đâu đây những bóng trắng mờ mờ như sương, như khói lướt đi trên mặt cỏ, và v́ trời chưa tối hẳn nên nàng chưa nh́n rơ xem họ là ai, từ đâu tới, lang thang trong buổi chiều nay. Đàn quạ khoang rền rĩ kêu, đâu đó những nắm nhang vẫn lập loè, lung linh tỏa mùi thơm lăng đăng dưới cái lạnh của sương thu, sự yên tĩnh thật là dịu dàng nhưng buồn đến năo nuột. H́nh như nàng chưa thể quen được với thực tại, bởi những ràng buộc từ quá khứ, cho nên nàng cảm thấy cô đơn vô cùng, và nàng lại khóc. Giọt nước mắt nhẹ lắm, như chính nàng cũng rất nhẹ như những ǵ không có thực, nàng cảm thấy ḿnh có thể lướt đi bất cứ nơi nào nàng muốn.

Nàng hồi tưởng đến xác thân của ḿnh giờ này đă giá lạnh dưới nấm mộ sâu, mà rùng ḿnh sợ hăi cho sự tàn phá của một sinh vật sau khi linh hồn ra khỏi xác. C̣n đâu vẻ diễm kiều của mái tóc óng ả, làn da tươi mát và bờ môi mọng tươi thắm. C̣n đâu thân h́nh căng đầy sức sống của tuổi thanh xuân, mỗi lúc nồng nàn ái ân, chồng nàng đă đắm đuối , say sưa trước một kỳ công tuyệt mỹ của tạo hóa. Nàng là một đóa hoa, chưa phải đóa hoa tàn, vậy mà như một chiếc lá xanh đă vội vă ĺa cành sau cơn băo tố.

Hết thật rồi sao? Nàng chưa tin như thế khi nh́n chiếc ảnh bán thân xinh đẹp của nàng để trên chiếc bàn thờ khói hương nghi ngút, nàng ngỡ nó chỉ là một mặt phẳng mà không chứa đựng một chiều sâu nào hết. Mà nó phẳng thật, v́ nó chỉ ghi lại được khuôn mặt, ánh mắt, nét cười của nàng khi nàng c̣n sống. Nay đă hết thật rồi, cái phần nặng nề kia đă đổ xuống, c̣n lại phần hồn rất nhẹ, rất thênh thang, rất buồn bă để nh́n cho rơ sự tàn phá cái dung nhan mĩ miều kia, nay như một đống thịt thối, cần phải chôn lấp, thiêu hủy, cả những người thương yêu nàng rất mực khi xưa, th́ dù muốn dù không, cũng đâu muốn giữ lấy cái thân xác lạnh tanh, lạnh ngắt ấy làm ǵ.

Nàng vẫn nghĩ là ḿnh đang khóc, nhưng nàng không sờ được hay nh́n được cái tinh thể của những giọt nước mắt đang thảnh thót rơi xuống trên má, trên môi. Th́ ra ở cơi này, khi người muốn một điều ǵ th́ tức khắc đều cảm được như vậy, nhưng vẫn không có thực.

Chiều xuống thật nhanh, bóng tối đă ập xuống rặng liễu rũ là đà, mờ mờ trên mặt hồ lặng ngắt. Khi trời tối, nàng nh́n mọi vật rơ hơn, cả cái lay động rất nhẹ trên từng ngọn cỏ. Bỗng từ phía sau lưng nàng, một giọng nói trầm trầm phát ra trong lùm hoa thạch thảo:

- Chào bà.

Nàng giật ḿnh sợ hăi, một thói quen của đàn bà khi ban đêm phải một ḿnh giữa nơi thanh vắng. Nàng thảng thốt:

- Ông là ai? Ông muốn ǵ?

Tiếng đàn ông bật cười như hiểu được ư nàng, dù vậy, trong tiếng cười nàng không thấy có vẻ ǵ ác độc.

- Bà đừng sợ, ở đây chúng ta không thể làm điều ǵ xấu xa như thế giới của loài người đâu, dù rằng bà là một phụ nữ, và tôi là một người đàn ông. Giới tính chỉ có gía trị trên thân xác chúng ta thôi, những cái ấy đă chết đi rồi, linh hồn chỉ là linh hồn, chúng ta chỉ chia xẻ với nhau bằng cảm nhận. Tôi cũng như bà, một người đi trước, có một ít kinh nghiệm muốn chia xẻ với bà, v́ trông bà buồn thảm quá.

Nàng bối rối thú nhận:

- Ông nói đúng, v́ từ một thế giới khác, bước qua bóng tối của sự chết, tôi thấy ḿnh thật lúng túng và cô đơn...

Người đàn ông lại cười:

- Bà nói bóng tối của sự chết làm tôi buồn cười quá, đối với tôi th́ nó chính là ánh sáng,v́ từ khi trút bỏ cái xác thân nặng nề, bệnh hoạn ấy, linh hồn tôi thật là nhẹ nhơm như một đám mây lơ lửng giữa thinh không. Chúng ta thoát rồi bà ạ, thoát hết cái ṿng quẩn quanh của sinh, lăo, bệnh, tử, thoát hết mọi đau khổ mà con người mang đến cho nhau, không biết nóng, không biết lạnh, một sự ḥa hợp tuyệt diệu của cơi vô cùng mà chỉ có thượng đế mới làm nổi...

Nàng ngắt lời người đàn ông, nghẹn ngào:

- Có lẽ ông là người không có những vướng mắc với cơi trần nên ông mới cảm thấy như vậy, chứ riêng tôi, biết bao nhiêu ân t́nh của gia đ́nh, vợ chồng con cái, nay tất cả như một xa ĺa vĩnh viễn, làm sao tôi không đau khổ. Biết bao giờ, phải, biết bao giờ tôi mới được sống lại với những người thân yêu của tôi...

Nàng nghẹn lời, khóc tức tưởi. Người đàn ông lặng yên để nàng khóc, v́ có khóc được như thế, sự đau khổ của nàng sẽ nhẹ đi rất nhiều. Giọng nói của người đàn ông lại trầm trầm bên tai nàng, vi vu như gío, rất chậm răi, ông ta kể:

- Thưa bà, lúc đầu tôi cũng có ư nghĩ giống hệt như bà, cũng buồn và đau khổ khi biết rằng sẽ có ngày người ta lăng quên tôi như một món đồ cũ. Cho nên tôi cứ quanh quẩn trở về, cứ loay hoay trong cái t́nh cảm bế tắc ấy. Thương vợ con nhiều lắm, vợ tôi là một phụ nữ yếu đuối, nàng mảnh mai, xinh đẹp như một đóa hoa mai. C̣n lũ con th́ đang tuổi lớn, tôi lo sợ cho chúng nó sẽ bị thiếu thốn t́nh thương của một người cha, rồi lấy ai hướng dẫn chúng trên đường đời dài thăm thẳm.

Người đàn ông ngưng lại như cố nén những cảm xúc dào dạt mà ông đang thổ lộ với hồn người phụ nữ lạ, nàng cũng yên lặng lắng nghe.

- Nhưng tất cả nó phũ phàng hơn nhiều, thưa bà. "Chỉ cần một năm thôi, là quên lời trăn trối, em đă quên t́nh tôi", cái anh chàng nhạc sĩ nào đó sao mà có thể viết được những lời ca tuyệt diệu đến thế. Vâng, chỉ một thời gian thôi, khi hương đă tàn, khói đă lạnh, b́nh hoa trên bàn thờ đă héo úa tả tơi, thỉnh thoảng người ta có nhắc đến tôi th́ nghe như là truyện cổ tích, vợ tôi đă hững hờ nh́n tấm ảnh của tôi như một cái ǵ nặng nề làm cho đời nàng u ám hơn. Thưa bà, chúng ta có thể đọc được ư nghĩ của con người khi chúng ta đă chết , đó là phần thưởng nhưng cũng là h́nh phạt cho con người sau khi từ gĩa cuộc đời.

Người đàn ông lại im lặng, nàng nghe ông ta thở dài:

-V́ vậy tôi đă đọc được ư nghĩ của nàng, khi vợ tôi đang băn khoăn, rộn ră về một vài điều tán tỉnh của lũ đàn ông mà nàng gặp gỡ. Có một gă mặt mày cũng bảnh bao, ăn nói khéo léo, nhưng nàng có biết đâu trong đầu hắn đang tính toán những âm mưu bẩn thỉu, hắn sẽ hưởng được những ǵ nơi nàng, và c̣n toan tính cả chuyện sẽ làm chủ tất cả những gia sản mà tôi đă để lại cho nàng và lũ con.

Giọng người đàn ông đau khổ hơn:

- Tôi biết hết mà không làm được ǵ, thôi cũng đành v́ vợ tôi c̣n trẻ, mà nàng lại yếu đuối, đang thèm khát t́nh yêu và rất muốn được yêu. Lũ con tôi càng tệ hơn, từ lúc ấy chúng xem như tha hồ muốn làm ǵ th́ làm. bồ bịch yêu đương, đàn ca xướng hát chẳng ngó ngàng ǵ đến sách vở. Khi ḿnh c̣n sống, ít nhiều ǵ chúng cũng nể nang v́ sự có mặt của người cha trong gia đ́nh, nay c̣n ǵ để mà kềm tỏa nữa. Người ta phung phí tất cả bao mồ hôi nước mắt của ḿnh tạo ra, không một chút thương tiếc, mà ḿnh th́ cứ chắt chiu, dành dụm. Đôi khi tôi thấy họ căi nhau, giành giựt nhau, muốn giết lẫn nhau mà chỉ thấy buồn cười, v́ họ đang cố giành lấy những điều không thực, mà cứ tưởng sẽ ôm lấy măi cái ảo ảnh của vật chất cho hết kiếp này đến kiếp khác. Đời không là ǵ cả, như những nhánh sông chảy ra biển cả, có những lúc chúng nhập vào nhau, đó là duyên, để rồi đến lúc nào đó lại rẽ ra một nẻo khác, đó là định mệnh. Bà cứ hiểu như thế để không c̣n phải buồn, phải tiếc ǵ nữa.

Nghe người đàn ông nói, nàng đă thấy nguôi nguôi. Ông ta lại tiếp tục câu truyện:

-Bởi vậy mà tôi không muốn trở về nữa bà ạ. Âm dương đà cách trở, mà ḷng người th́ lại càng không thể nào hiểu được. Tất cả những ǵ chúng ta có trên cuộc đời, kể cả t́nh yêu, th́ chỉ là ảo ảnh. Chúng ta đă từng lăn lộn trong cái khổ của một kiếp người, đă từng yêu người như yêu chính bản thân ta, vậy mà khi chết đi, thời gian và những tháng năm qua, ḿnh chỉ c̣n là những bóng mờ trong ḷng người ở lại, không nên v́ thế mà buồn, thưa bà. Để rồi bà xem, ông nhà cũng sẽ phải lăng quên bà để bước đi theo nhịp sống của đời, không hẳn ông là người bạc bẽo, nhưng đời là thế . . .

Khi người đàn ông nói xong, bỗng nhiên nàng cảm thấy ḿnh đă có một cái nh́n thật rơ ràng về hoàn cảnh thực tại của ḿnh. Từ nay, nàng đă tách riêng ra khỏi cuộc sống của những người bên kia, ví như nàng là nhánh sông đă tẽ sang một nẻo khác. Nàng cúi xuống nh́n những ṿng hoa trên mộ ḿnh, những đóa hồng xinh đẹp, tươi thắm mấy ngày hôm trước nay đă héo rũ xuống thảm thương. Người đàn ông lại hỏi:

- H́nh như bà thích những ṿng hoa xinh đẹp kia?

Nàng gật đầu, giọng nàng thật là u uẩn:

- Nhưng nó héo úa hết rồi.

Người đàn ông gật gù:

-Đấy đấy, chân lư là ở chỗ đó. Cuộc đời ví như những cánh hoa, bà có thấy hoa nào mà không tàn đâu. Sự sinh, diệt ở con người, cũng giống như sự sinh, diệt của cây cỏ. Cái ǵ ta ghi nhận, cầm giữ được trên cơi trần chỉ là gỉa, vậy mà ta vẫn khổ v́ những điều không thực. Ngày hôm nay tôi đă tỉ mỉ quan sát đám tang của bà, đám ma một người đàn bà đẹp với rất nhiều ṿng hoa thương tiếc. Có đến bốn chục ṿng hoa được ném vào thùng rác, rồi th́ người ta cũng sẽ quên chúng ta như thế, chưa kể tấm ḷng của người tặng hoa, biết đâu chỉ là sự bắt buộc trong một cách xử thế của t́nh đời, nhưng người mua có thể đă tiếc đứt ruột khi phải bỏ cả trăm bạc để nói lên ḷng thương tiếc của ḿnh. Bây giờ tôi cứ tạm chiết tính thế này, sơ sơ cũng mất đến bốn ngàn đồng cho những thứ hoa hoét như thế, bốn ngàn vứt đi vào thùng rác,trong khi bốn ngàn đồng này có thể nuôi sống bốn ngàn người đói khổ,với cái gía khiêm nhường một đồng cho một khẩu phần ăn. Thưa bà, một sự phí phạm không thể nào hiểu nổi, đó là cái sản phẩm điên khùng của con người ưa phù phiếm, khoe khoang.

Nàng ngỡ ngàng mất mấy giây mới hiểu nổi những lời châm biếm của người đàn ông, không hiểu ông ta có điều ǵ cay cú cuộc đời, nhưng nghe cách lập luận ấy, nàng thấy cũng có lư. Tự nhiên nàng thấy có cảm t́nh với ông, như thể nhờ vậy mà mảnh hồn nàng từ đây đă bớt phần đau khổ những nuối tiếc mơ hồ về ảo ảnh của cuộc đời.

Người đàn ông đứng dậy với một lời chào nhẹ như tiếng gió, rồi lướt đi, cái bóng ấy nhẹ nhàng như cái bóng của hồn nàng. Đêm đă khuya, thế giới của linh hồn không có ngủ, không có thức, chỉ có sự yên lặng chợt đến, chợt đi, khi tỏ, khi mờ. Nàng ngẩng đầu nh́n mảnh trăng lưỡi liềm trên nền trời nhung thẫm, những v́ sao lung linh, đêm dịu dàng cùng với tiếng gío vi vu trên rặng liễu lả bóng dưới mặt hồ ẩm lạnh, dưới lùm hoa thạch thảo, nàng nghe tiếng côn trùng tỉ tê.

* * *

Những ngày sau đó nàng vẫn không có ư định đảo qua nhà để xem những người thân của nàng ra sao sau sự vắng mặt của ḿnh. Vậy lại hơn, v́ nếu cứ phải nh́n thấy cảnh mọi người quây quần bên nhau để nói về đủ thứ chuyện đời, trong khi ḿnh chỉ lặng yên ngồi đấy mà buồn một cách vô vọng, nàng thấy tủi thân lắm. Không nên tiếc mà cũng không nên biết. Có thể chồng nàng đă thu gom những kỷ vật của nàng vào một chỗ, có thể chàng đang buồn rầu khi mỗi buổi chiều đi làm về mà phải lăn vào bếp, tự nấu nướng những món ăn, phải dọn dẹp căn nhà bừa băi và la hét những đứa con. Có thể sau một ngày làm việc mệt mỏi, chàng thui thủi một ḿnh trong căn pḥng vắng lặng với gối chăn lạnh lẽo, thiếu sự ôm ấp của một bóng h́nh. Nàng đă không c̣n nữa, cho nên chàng sẽ rất ngỡ ngàng và đau khổ v́ sự thiếu vắng t́nh yêu, và chàng đang nghĩ đến lúc phải lấp đầy khoảng trống đó. Bây giờ th́ hơi sớm cho một người đàn ông góa vợ, nhưng không phải là chuyện ấy sẽ không xảy ra. Tuyệt nhiên, nàng không cảm thấy hờn trách chồng, nhưng chỉ thấy xót xa cho sự cô đơn của chồng mà thôi.

Chiều hôm ấy, người đàn ông lại đến. Đàn quạ khoang rền rĩ kêu những lời buồn thảm trên cây phong ǵa, không gian như thấm đẫm một màu tang tóc. Ông ta bảo:

- Ngày mai sẽ có một người nữa đến đây, đây là một cô gái trẻ. Cô ta chết v́ t́nh, tự hủy hoại đời ḿnh v́ một t́nh yêu không thật. Tiếc lắm, tiếc lắm...

Nàng ngạc nhiên hỏi ông ta:

- Sao ông biết?

-Tôi ở đây khá lâu nên biết rằng mỗi khi đàn quạ kêu, là y như rằng ngày hôm sau sẽ có một đám ma, hơn nữa, người ta đă đến sửa soạn đào huyệt từ ngày hôm trước, tôi có nghe họ nói chuyện với nhau như thế. Thật đáng tiếc khi cô ta đă t́m một cái chết lăng nhách, cho dù thân xác ta không tồn tại, nhưng ta cũng đâu có quyền hủy hoại nó. Bà cứ tưởng tượng xem, một cây xanh đang tươi tốt, sởn sơ, đơm những bông hoa đẹp, nay héo úa thế kia, không thương sao được. Hơn nữa, con người là một kỳ công của tạo hóa, đă trở thành những nét chấm phá trong một bức tranh sống động của nhân loại, bây giờ tự nó hủy diệt nó, đó là một điều không nên. Cứ để cái ǵ đến nó sẽ đến, chuyện ấy tùy thuộc vào sự sắp đặt của thượng đế.

Ông ta lại lan man nói sang vấn đề khác:

- Không biết bà cảm nhận Thượng đế bằng cách nào, chứ riêng tôi, tôi nh́n thấy Thượng đế thật là đơn giản trong từng thứ hoa cỏ mọc ven đường. Người ta khổ công nói về Thượng đế bằng đủ mọi thứ sách vở, từ truyền thuyết này sang truyền thuyết khác, tất cả đều vô ích, càng đào sâu những mâu thuẫn mà thôi. Bà nh́n xem đóa hoa nhỏ xíu kia, sự pha trộn màu sắc trong từng cánh hoa, chắc bà đă nh́n thấy cái ḥa hợp tài t́nh của Đấng hóa công. Tôi không nghĩ về Thiên đàng, không nghĩ về hỏa ngục, v́ thiên đàng hay hỏa ngục ta đă nh́n thấy ngay trong ḷng ta. Đấy chỉ là một cách nói, v́ nhiều người cần phải có những h́nh ảnh kèm theo th́ mới dẫn dụ họ đi đến niềm tin vào Thượng đế. Tôi không cần điều đó. Thưa bà, sẵn đây tôi cũng nói với bà điều này, là chúng ta chỉ dừng chân ở nghĩa trang này, nơi người ta gọi là băi tha ma, chỗ dùng để vùi lấp cái thân xác hôi thối của con người. Đây là trạm dừng chân để chúng ta sửa soạn bước vào một cuộc hành tŕnh khác. Tôi và bà cũng không gặp nhau lâu, v́ tôi sắp phải đi...

Nghe ông ta nói, tự nhiên nàng lại buồn muốn khóc. Lâu nay, ông ta đă trở nên người bạn tri kỷ, hướng dẫn, giải đáp, tâm sự với nàng về mọi điều hiểu biết của ông ta, về mọi nhân sinh quan của cuộc đời. Nàng hỏi, giọng buồn bă:

- Ông đi đâu? Tôi tưởng là chúng ta sẽ dừng chân ở đây măi măi.

Hồn đàn ông ngậm ngùi:

- Ở đâu cũng có hợp rồi tan, như những gịng sông chảy về biển cả, có lúc ḥa vào nhau rồi có lúc lại rẽ ra những nẻo khác. Ít nhiều ǵ cuộc đời qua chúng ta cũng phạm một số lỗi lầm, chúng ta phải trả giá cho những lỗi lầm đó. Con đường chúng ta đi tôi cũng chưa biết, nhưng có lẽ tùy thuộc vào những công đức hay lỗi lầm chúng ta đă tạo nên.

- Ông có lo lắng lắm không? Nàng hỏi.

Người đàn ông trầm ngâm suy nghĩ trước khi trả lời nàng:

- Có đôi chút, nhưng tôi đă nói với bà rằng nó tùy thuộc vào những điều chúng ta làm, th́ câu hỏi đă được trả lời rồi đó. Giờ đây, có phải làm người hay làm cây cỏ, có lên thiên đàng hay xuống địa ngục, th́ điều ấy ḿnh đă đoán hiểu được phần nào. Bà có thích thơ không? Nếu Thượng đế cho tôi sự chọn lựa, th́ tôi sẽ chỉ muốn đọc hai câu thơ này:

" Kiếp sau xin chớ làm người,

Làm cây thông đứng giữa trời mà reo..."

Ông ta lại trịnh trọng cúi đầu chào:

- Xin chào bà lần cuối, hy vọng chúng ta sẽ có dịp gặp lại nhau.

Lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng, ông ta nắm lấy tay nàng, nhưng nàng không cảm thấy một vẩn đục nào trong cái xiết tay chặt chẽ ấy. Ông ta lướt đi trên mặt cỏ nhẹ nhàng như lúc đến, c̣n nàng th́ ở lại với những suy tư về Cơi mù sương.

* * *

Hai người từ biệt nhau vào một chiều cuối thu hôm ấy, tự nhiên nàng cảm thấy buồn da diết. Từ lúc vĩnh biệt cơi dương gian, rồi gặp gỡ linh hồn người đàn ông lạ, được ông ta chia xẻ những khắc khoải, những suy tư giữa sống và chết, nàng cảm thấy ḷng đă nguôi ngoai và không ngờ ḿnh mau thích nghi với hoàn cảnh hiện tại nhanh chóng đến thế.

Đă bước sang mùa đông, trời có vẻ lạnh, khá lạnh, nàng cũng như bao hồn ma khác không c̣n cái cảm giác nóng lạnh, thời tiết không ảnh hưởng ǵ đến thế giới của linh hồn, nhưng nàng vẫn cảm được cái lạnh đang bao trùm cảnh vật. Nàng nh́n thấy những cành phong đang run rẩy giữa một trời gía rét, lá trên cành đă rụng hết chỉ c̣n trơ lại những nhánh cây khô, mỗi lần cơn gió bấc thổi tới, cả thân cây như quằn quại cố chống chỏi với cái lạnh của gió đông, nàng nghe như có tiếng rên trong từng thớ gỗ. Th́ ra cái khổ không phải chỉ dành cho con người hay muông thú, mà ngay cả cây cỏ cũng có nỗi khổ của nó, khi có một sự sống đang hiện diện trong từng phiến lá, từng gịng nhựa đang luân lưu đến tận cùng gốc rễ. Người có nỗi đau của người, cây có nỗi đau của cây, nói chung khi có sự sống hiện diện mọi vật đều cảm nhận được cái sướng, cái khổ như nhau.

Nàng cảm thấy ḷng thật êm đềm khi đă khám phá ra bao điều mới lạ của con người, của cây cỏ từ cơi mù sương. Nếu không thối đi như hạt lúa được vùi xuống đất để mọc lên cây mạ non, hay nếu nàng không chết đi th́ măi măi nàng vẫn lơ ngơ trong cái mớ ḅng bong của vật chất. Nàng không ngờ giờ đây mọi thứ trên cơi đời đối với nàng chỉ là những hạt bụi vô nghĩa dưới gót chân của thời gian, vậy mà có biết bao người đă sống chết v́ nó. Nghĩ cũng buồn cười, người ta phung phí sức khoẻ, tuổi xuân để đi t́m vật chất, tiền bạc, xong lại dùng tiền bạc để mua lại sức khoẻ và tuổi xuân mà nào có mua được. Đây là một lầm lẫn lớn, một cái ṿng luẩn quẩn người ta có nh́n thấy nhưng vẫn không làm sao tránh được.

Đang miên man với những suy tư về cơi mù sương, thoắt nhiên nàng thấy có một hồn ma đă lướt tới bên nàng. Người kia lên tiếng, rất tự nhiên như đă quen nhau từ lâu:

- Cái ông tử tế kia đi rồi à ?

Nàng vừa lạ lùng, vừa khó chịu v́ sự ṭ ṃ của hồn ma, đấy là một người đàn bà. Nàng trả lời với một vẻ không vui:

- Bà cũng biết ông ấy?

Người đàn bà cười, giọng có vẻ châm biếm :

- Biết chứ, ở đây tự nhiên ḿnh biết hết những ǵ ḿnh muốn biết, có ǵ là lạ đâu. Vậy là ông ấy đi trước tôi, ông ấy đi được là tự ông ấy giải thoát cho ḿnh, khi ḿnh rũ được những hỉ , nộ, ái, ố từ cơi bên kia là ḿnh đi.....

Nàng ngạc nhiên, pha một chút ṭ ṃ :

- Như vậy chết chưa phải là hết sao ?

Người đàn bà cười rộ lên, giọng cay đắng :

- Hết sao được mà hết, thoát được cái xác thôi c̣n cái hồn có cái khổ riêng của nó, thoát được hay không là ở tâm, miệng nói thoát mà ḷng chưa thoát th́ vẫn là không thoát. Tôi có phải thần thánh ǵ mà trút được cái hận ấy, cứ nghĩ đến lăo ta. .. .

Nàng ngơ ngác hỏi :

- Lăo nào ? Cái ông tử tế ấy à?

Bà ta lắc đầu cười chua chát:

- Không, là nói cái ông chồng tôi ấy chứ. Cô chết c̣n có kẻ thương người nhớ, c̣n tôi ấy à, chán bỏ mẹ, may là họ cũng phải chôn ḿnh, để đấy thối không ai ngửi được. Ôi giào, cũng thầy chùa tụng kinh gơ mơ, cũng bát cơm qủa trứng. . . Tôi chả tiếc ǵ cái đời tôi hết, nhưng hận th́ vẫn hận.

Tự nhiên nàng không khỏi so sánh hai hồn ma mà nàng gặp gỡ, thật là một trời một vực. Ông ta ḥa nhă, trí thức bao nhiêu th́ bà này lại cay đắng, hằn học bấy nhiêu, con người nào cũng có ít nhiều cay cú cuộc đời nhưng cách suy nghĩ qủa có khác. Người đàn bà ngồi thụp xuống ngắm nghía bức ảnh của nàng trên tấm mộ bia, có khắc những hàng chữ nổi bằng đồng rất đẹp :

- Nom xinh đáo để, hèn ǵ anh chồng cô cứ tiếc ngẩn ngơ, chả bù cho ông chồng tôi. . .

Nàng cảm thấy thương hại cho người bạn mới, dịu dàng bảo bà ta :

- Xấu đẹp ǵ cũng thế mà thôi, cứ đào tất cả lên th́ người nào cũng như người nấy. Không biết bà nghĩ sao, chứ bây giờ tôi đă nh́n thấy sự b́nh đẳng giữa con người với nhau, đă được Thượng đế đối đăi thật công b́nh khi nằm xuống. Cái giá trị là phần tinh thần, những ǵ tốt đẹp ta đă làm được trên cơi trần chắc chắn có liên quan đến linh hồn của ta ở kiếp này phải không bà?

Người đàn bà gật đầu, giọng bớt phần gay gắt:

- Đă hẳn là như thế, cả cái đau khổ về tinh thần mà lúc nhắm mắt vẫn chưa dứt bỏ được, nó vẫn đeo đẳng linh hồn, cho nên nó cứ u trược nặng nề măi. Ông kia hay là cô đă t́m được chân lư để dễ dàng quên đi phần nào cuộc sống xưa kia, chứ tôi th́ chưa làm sao quên được, nếu tháo gỡ được th́ hồn tôi đă thanh thản mà bay lơ lửng theo ánh sáng của vầng hào quang phía trên kia.

Nàng nh́n theo ngón tay của bà ta, qủa có thấy một luồng ánh sáng ḱ lạ, diễm ảo như một khối tṛn lơ lửng có rất nhiều chấm sáng lao xao. Tự nhiên nàng nghĩ đến hồn người đàn ông đă bay về hướng ấy, và cái suy luận về thiên đàng và hoả ngục gần như đă có một đáp số. Đơn giản là tự ḿnh tháo gỡ cho ḿnh, khi ḷng đă hoàn toàn thanh thản không bị ràng buộc bởi tội lỗi của kiếp trước, không có những tiếc nuối vật chất phiá bên kia th́ hồn cứ thế nhẹ nhàng lơ lửng bay lên.

Điều này dễ hiểu thế mà bấy lâu nay người ta cứ vẽ vời ra bao nhiêu h́nh ảnh khủng khiếp về hoả ngục,đại khái nó giống như trại tù trên trần gian, sống măi trong cảnh u minh ấy người ta đau khổ không chịu được, linh hồn cứ héo hắt, buồn phiền mà không thoát ra nổi. Lúc giác ngộ, cởi mở được những vướng vít , bận bịu của trần gian , hồn tự nhiên nhẹ đi, nâng lên như về cơi thiên đàng. Nàng hiểu rằng ngay cả khi c̣n sống ở trần gian, hỏa ngục cũng đă hiện diện, đè trĩu trong tâm tư những con người ác độc.

Người đàn bà có lẽ là người không hạnh phúc khi c̣n sống, cho nên bà ta có vẻ lúc nào cũng cay đắng :

- Tôi biết cô đang so sánh cái ông tử tế kia với tôi, nhưng giá mà tôi trút được cái đau khổ đi th́ tôi cũng như ông ta vậy. Chính v́ lí do đó người ta mới hay nói ma dữ, ma hiền, ma đẹp, ma xấu, như cô đây có là ma th́ cũng có người mê đấy. Tuy vậy tôi chỉ xấu cái miệng, ḷng dạ lại không đến nỗi nào, chưa hại ai bao giờ, ở đời khối đứa nói lời ngon ngọt mà ḷng dạ lại như dao đâm người, chỉ v́ đời không tử tế mà tôi không làm sao nói năng cho tử tế được cả.

Nàng rụt rè hỏi bà ta :

- Bà đă bao giờ về thăm nhà chưa ? Có khi bà chết đi ông đâm hối hận, rồi cũng buồn rầu đau khổ vậy.

Bà ta bĩu môi, cười lanh lảnh nghe rợn cả hồn, tiếng cười sắc đến nỗi có thể làm vỡ cả lớp sương váng trên mặt nước :

- Hối hận? Đừng nói hai chữ hối hận với một con người như hắn, tôi không bao giờ nghĩ đến chuyện trở về căn nhà xưa để nh́n mặt hắn lấy một lần. Lạy trời cho tôi quên, quên tất cả là tôi sẽ tự siêu thoát.

Nàng ngại ngần hỏi:

- Có lẽ chúng ta cần phải có sự cầu nguyện thật nhiều của người bên kia, may ra linh hồn mới chóng được tiêu diêu nơi miền Cực lạc.

Người đàn bà cười " hộc " lên một cách quái đản, ngó nàng giễu cợt :

- Sao ngây thơ thế hở " giời "? Như thế th́ những đứa làm ác mà lại giàu, chúng có tiền mua sự cầu nguyện cứ phơi phới lên thiên đàng, c̣n thứ tôi không ai cầu nguyện cho chắc cả đời nơi hoả ngục. Kinh kệ cũng giống như âm nhạc trong một cuốn phim mà ḿnh là nhân vật chính, âm nhạc được lồng vào trong phim để giúp cho nhân vật diễn xuất trọn vẹn hơn, cảm xúc dào dạt hơn, nhưng cái chính là ở nhân vật trong phim đấy chứ!

Nàng bật cười, hoá ra bà ta cũng đáo để đấy chứ, không dốt nát tí nào, so sánh giữa hai linh hồn nàng gặp gỡ, cái giá trị uyên bác ở người đàn ông và cái kinh nghiệm từng trải nơi người đàn bà đă thua ǵ nhau. Bà ta cười thích thú :

- Tôi nghĩ Thượng đế đâu có ngây thơ đến độ để người ta hối lộ, buôn thần bán thánh, tạo nên con người mà nó lại dám qua mặt ḿnh th́ cứ đem vặt cổ chúng cho xong. Tất cả là ở trong tâm ta, thiên đàng địa ngục nằm cả ở chỗ này này cô bạn ạ.

Bà ta đấm tay b́nh bịch vào phía trái tim, đúng ra th́ phải vỗ vào đầu, v́ tri thức nằm cả ở trong khối óc. Nàng lại buồn cười cho sự ngớ ngẩn của ḿnh, thân xác gồm có đầu, ḿnh, tay chân, tim, óc, phèo phổi làm ǵ c̣n nữa, linh hồn là một khối không màu sắc, lơ lửng như mây, ẩn hiện vô phương nắm bắt. Nó có thể bất ngờ nhập vào một thân xác nào đó để nhờ nói lên những thông tin giữa bên này và bên kia, nó có thể nương theo một cánh bướm chập chờn bay đến với người thân để báo trước một điều may hay rủi. Càng đi sâu vào thế giới của linh hồn, nàng cảm thấy thích thú khi khám phá ra những điều ḱ bí mà con người ở cơi dương gian phải rùng ḿnh, rởn gáy.

Người đàn bà có vẻ thuộc loại dễ tâm sự " ruột để ngoài da ", v́ vậy vừa mới quen nàng bà đă vẫn không ngừng được câu chuyện ngày xưa:

- Tôi lấy chồng năm hai mươi tuổi, thuở ấy con gái mà lấy chồng muộn người ta bảo ḿnh vô duyên. Gia đ́nh nghèo, mẹ chết sớm, bố lấy vợ khác chả ngó ngàng ǵ đến con, thôi lấy chồng quách đi cho yên phận. Này cô ạ, cô có tin rằng người ta có số không? Như cô đây cả đời được nâng niu chắc cũng nhờ kiếp trước khéo ăn ở sao ấy, chứ tôi cái số khốn nạn th́ có " tránh vỏ dưa cũng đạp vỏ dừa ", điều ấy chắc chắn như năm với năm là mười vậy. Cuộc đời tôi nó cứ đi từ cái khổ này đến cái khổ khác, không làm sao cưỡng nổi.

Nàng ngạc nhiên hỏi bà ta :

- Bà không t́m hiểu trước khi lấy chồng à? Tôi tưởng người ta phải yêu nhau mới ở với nhau được chứ?

Người đàn bà cười " khục " lên, nếu một kẻ yếu bóng vía nghe được cũng phải nổi da gà:

- Yêu à? Yêu là ǵ nhỉ? Là hai người lấy nhau, ăn ở với nhau, đẻ ra một bầy con, hành hạ nhau bằng thích, như vậy có phải là yêu? Tôi cũng có yêu ông ta đấy chứ, nhưng lúc lấy nhau rồi tôi mới biết yêu đồng nghĩa với sự nô lệ, nghĩa là quần quật hầu hạ, chiều chuộng từ người trên kẻ dưới, làm sao cho người ta hài ḷng thế là đầy đủ nghĩa của chữ yêu. Không th́ người ta nói xỏ nói xiên, chửi bới, đá vào đít ḿnh rồi lại ngủ với ḿnh, rồi lại đi t́m người khác cho ḿnh khổ, để làm ǵ nhỉ? để yêu... há, há. . .

Bà ta ré lên cười như một người khùng điên, nàng cảm thấy sợ hăi trước vẻ ḱ cục của hồn phụ nữ lạ. Chỉ một lát thôi, bà ta sụt sịt khóc, nàng thật sự ái ngại cho sự hoảng loạn và đau khổ của người đàn bà. Bà ta vừa khóc vừa kể:

- Cô đừng tưởng tôi không biết yêu và không thèm khát t́nh yêu, cũng v́ thất vọng cho cái t́nh yêu quái gở ấy mà lúc nào tôi cũng như kẻ điên khùng, chứ ngày c̣n trẻ tôi cũng có cái mảnh t́nh thơ ngây, cũng say trăng, cũng thơ thẩn với mây với gió. Cô có muốn nghe tôi kể câu truyện " khi con cừu biến thành sư tử " không?

Nàng cảm thấy vui vui, người bạn mới dễ thương theo kiểu cởi mở của bà ta, tuy không thâm trầm triết lư như ông bạn cũ, nhưng cái lối " tả chân " đầy đủ về cuộc đời nghe cũng hay hay.

- Gia đ́nh tôi như thế đấy, cho nên tôi mới mong thoát ra để t́m một cái ǵ êm dịu cho cuộc đời. Tôi gặp chồng tôi qua sự giới thiệu của bạn bè, anh ta có sức thu hút của một tên đàn ông nghệ sĩ, cũng dịu dàng tử tế như cái nhà ông kia. Đàn ông lạ lắm, có khi họ rất tử tế với người ngoài mà chẳng tử tế với vợ chút nào cả, bởi vậy mà người ta cứ cho là muôn tội ở người đàn bà. Lấy anh ta rồi tôi mới biết anh ta ích kỉ, chỉ nghĩ đến anh ta và gia đ́nh anh ta, hắn yêu hắn và dùng ḿnh làm cái công cụ để làm đẹp ḷng mọi người. Vậy mà cũng đẻ cho nhau mấy mặt con, không biết sao khi không tôn trọng nhau mà vẫn có thể ăn ở với nhau được nhỉ?

Nàng mỉm cười thú vị, bà ta lại sắp dở cái giọng điên khùng, hoá ra lúc sống mà đang ở trong trạng thái nào th́ lúc chết hồn vẫn loanh quanh trong trạng thái đó, bởi v́ thân xác đă nằm xuống mà tri thức vẫn tồn tại. Như nàng, đến lúc nằm xuống vẫn tràn ngập niềm vui và t́nh yêu êm ái của chồng con, do đó nàng mới buồn áo năo như thế. Nếu không nhờ gặp gỡ hồn ma người đàn ông, đă giải toả cho nàng những tiếc nuối thứ t́nh cảm tạm bợ của trần gian. Thấy nàng im lặng, người đàn bà đột ngột triết lí như một học giả:

- Nó là nợ đấy cô ạ, bao nhiêu lần ḿnh muốn chạy trốn nó mà vẫn không thoát được. Sau này th́ sống v́ con, cứ chửi nhau, dằn vặt nhau, rồi lại ăn ở với nhau, khi hết nợ là ḿnh đi, nhưng cái buồn th́ nó vẫn đeo đẳng nỗi ḷng theo ta về bên kia thế giới. Hồi ấy tôi c̣n trẻ, sức chịu đựng c̣n nhiều, dù bị hành hạ bởi cả cái nhà chồng, họ hàng lắm điều lắm tiếng, cứ chiều hết bấy nhiêu người vừa ḷng ḿnh cũng đủ ốm mà chết. Ấy là nói lúc ḿnh c̣n trẻ, chứ càng ngày càng lớn tuổi, đời chả ra thế nào th́ cần ǵ phải bám vào cái thứ t́nh khốn khổ ấy. Người ta cứ bảo phụ nữ phải thế này thế nọ, hạnh phúc tự đấy mà ra. Láo khoét, dễ thường tôi đă chả từng là con cừu non mềm mại, dễ thương lúc bước vào đời đấy ư? Con giun xéo lắm cũng quằn, khi ḿnh cứ cố gắng nín nhịn để bảo tồn cái h́nh ảnh đẹp đẽ của người phụ nữ, th́ người ta cứ thế đẩy ḿnh vào tường không cho nhúc nhích, cục cựa. Ông chồng tôi cứ thế thừa thắng xông lên, lại được yểm trợ bởi cả cái gia đ́nh cũng ích kỉ như hắn. . .

Giọng bà ta bất chợt rít lên :

-Tôi nghĩ là họ cũng phải trả giá cho những việc làm sai trái của họ, trước mắt là đám con cháu họ cũng đă trả lễ cho những cái ác mà họ gây nên, thế mới có chuyện " quả báo nhăn tiền " chứ.

Nàng lên tiếng an ủi:

- Thôi thế là bà cũng được an ủi phần nào, khi những người không tốt với bà đă nhận được cái quả bởi ḷng ác độc của họ.

Bà ta tiếp tục câu chuyện :

- Buồn cười lắm cô ạ. Một lần tôi đang làm bếp, tay cầm con dao chặt thịt th́ ông chồng tôi, hắn ta vẫn không bỏ cái lối chà đạp nhân phẩm người khác. Hắn hằn học tôi không biết khéo léo chiều chuộng con em chồng lắm tiền mà thiếu ḷng nhân, hắn đay nghiến cha mẹ tôi kém phúc đức nên mới đẻ ra tôi, nào là nhà tôi thế này, nhà hắn thế nọ. Trời đất cha mẹ ơi, sao măi đến lúc ấy tôi mới có đủ nghị lực và can đảm để bảo cho hắn biết là hắn không có quyền chà đạp tôi, gia đ́nh tôi. Cô ạ, buồn cười quá cô ạ. . .

Bà ta cứ rú lên cười, cười rũ rượi đến nỗi nàng cũng bật cười theo:

- Tôi giơ phắt con dao lên xấn vào hắn, lúc giận dữ tôi như con sư tử, hắn tự nhiên bị phản công bất ngờ t́m đường chạy, may là hắn biết sợ chứ không tôi đă chém cho hắn một dao rồi muốn ra sao th́ ra. Hắn sợ lủi ra ngoài, sợ cơn điên khùng của con cừu tự nhiên biến thành sư tử. Sau đó th́ chẳng c̣n ǵ, t́nh yêu, t́nh nghĩa, t́nh ǵ cũng hết, tôi được yên thân mặc cho hắn muốn vung văi t́nh yêu cho ai cũng được, con rơi con rớt tùm lum, đă đến nước ấy th́ ghen tuông làm ǵ cho mệt.

- Mấy đứa con bà th́ sao? Nàng hỏi.

Người đàn bà thở dài:

- Toàn con gái, h́nh như chúng sinh ra để trả cái nợ cho ông già chúng, nếu sau này chúng có một chục thằng chồng th́ cũng đừng ai ngạc nhiên, đời cha ăn mặn th́ đời

con khát nước. Tuy cái t́nh đối với chồng như thế đă đành, nhưng đối với con th́ không buông xuôi như vậy được. Tôi cứ đau khổ, điên cuồng khi nghĩ đến lũ con tôi, không biết chúng sẽ phải trả cái " quả báo " thay cho cha nó như thế nào, ḷng mẹ thăm thẳm muôn trùng vậy đấy cô ạ.

Nàng ngùi ngùi khi bà ta nhắc nàng nhớ đến người chồng, những đứa con, gia đ́nh nàng thật hạnh phúc, những đứa con sẽ thay nàng săn sóc cha chúng, và biết đâu ở một kiếp nào đó họ lại trở về với nhau, trong cái duyên lành mà Thượng đế sẽ ban cho họ. Nàng thấy ḷng ḿnh an ổn hơn tâm tư của người đàn bà kia, nàng không khỏi thầm cảm ơn hồn người đàn ông xa la,ï đă tháo gỡ cho nàng những đau khổ khi phải ĺa xa những h́nh ảnh thân yêu của quá khứ. Nàng cũng có ư nghĩ rằng, sẽ truyền đạt sự hiểu biết ấy cho người bạn mới, để bà ta cũng dần dà nguôi ngoai những đau khổ của cuộc đời, một người có ḷng bác ái như nàng th́ dẫu có chết nàng vẫn cứ muốn chia xẻ với người những ǵ nàng có, do đấy nàng đă thấp thoáng thấy linh hồn ḿnh sắp sửa bay đi một nơi nào đó, có lẽ là cái vùng ánh sáng lạ ḱ, diễm ảo lơ lửng phiá trên kia. Cả hai cùng ch́m đắm trong cơi mù sương, người đàn bà bỡng vui vẻ trở lại:

- Nói thế th́ nói, chứ nghĩ đến làm người một lần nữa tôi lại thấy lạnh cả hồn. Mà thôi, chúng ḿnh đi chơi đi , sang thăm cái con bé tự tử v́ t́nh bên kia hồ xem nó hôm nay như thế nào rồi. Rơ mà chán, ấy là nó chưa rơ bộ mặt thật của đời nên c̣n phí nước mắt mà khóc than, mà huỷ hoại đời sống của ḿnh, cứ sống mà dung dăng dung dẻ với người khác xem có sướng không nào. Chưa kể từ đây hồn cứ dằn vặt trong đau khổ, gọi là c̣n đời đời trong hoả ngục, ở cái tội muốn cướp cả quyền Thượng đế.

Nàng lặng im, không muốn b́nh phẩm ai, v́ đó là bản tính hiền lành của nàng khi c̣n sống. Cả hai cùng đứng lên, hai cái hồn ma lướt đi trong gió đêm lạnh giá. Giờ này, khi cơi dương gian đang say ngủ, khi vầng trăng khuya lạnh lẽo, vằng vặc treo trên bầu trời cao vời vợi, có những hồn ma lang thang vật vờ bên rặng liễu rủ ven hồ, chỉ c̣n tiếng gió hú, tiếng chim khuya khắc khoải gọi nhau.

 

Nguyên Nhung,

Mùa đông 99.