Từ mẫu và hiền thê 

Cả hai cụm từ nầy đều có thể dùng để mô tả người đàn bà đức hạnh – người mẹ hiền của con, và người vợ hiền của chồng.

Trong ngày nhớ ơn mẹ ở xă hội Tây phương ngày nay, ngoài việc con cái mua quà cho mẹ, nhiều ông  chồng cũng mượn cơ hội nầy mua chút quà cho vợ để gọi là biết ơn!

Nhưng cho dù là món quà có trị giá cỡ nào đi nữa th́ cũng không xứng đáng đáp đền công ơn của hiền thê và từ mẫu cho được. Có lẽ bạn đọc thắc mắc tại sao nhân ngày nhớ ơn mẹ mà tôi lại đề cập luôn hai tiếng hiền thê! Nghe qua cũng hơi nhập nhằn thật đó, nhưng như đă nêu ban đầu, cho dù là “từ mẫu” hay “hiền thê” th́ cũng chỉ là những cụm từ vô tri vô giác mà người ta dùng để diễn tả người đàn bà đức hạnh trong văn thơ; c̣n trên thực tế th́ ít ai để ư đến.

Nhân ngày nhớ ơn mẹ, tôi muốn viết thật nhiều về mẹ hay về h́nh ảnh của những người đàn bà đức hạnh Việt Nam, đă từng hy sinh cho con, cho chồng và sẵn sàng ngậm đắn nuốt cay cho trọn cuộc t́nh – dù là t́nh mẫu tử hay t́nh phu thê.

Người đàn bà đức hạnh Việt Nam thật cao quí vô cùng. Bổn phận làm mẹ thật bao la “như biển thái b́nh” c̣n bổn phận làm vợ th́ cũng mênh mông vô bờ bến. Trong những hoàn cảnh éo le, người phụ nữ Việt Nam đă phải âm thầm ôm lấy chua cay cũng v́ muốn cho tṛn bổn phận làm mẹ và làm vợ dù ít khi được đền bù xứng đáng. Nầy nhé, những người con và người chồng Việt Nam, hăy tự suy nghĩ mỗi ngày 24 giờ, bạn dành được bao thời gian thực sự cho mẹ hay cho vợ ḿnh? Theo lối sống Tây phương, ít ra người con mỗi năm được một lần nghĩ đến mẹ, và người chồng c̣n có những giờ phút cuối tuần, những giờ phút đi nghỉ xa với vợ ḿnh; người Việt chúng ta th́ sao? Có lẽ c̣n nhiều thiếu sót về khía cạnh nầy lắm vậy!

Tuy nhiên cho dù là theo quan niệm Tây Phương hay Đông Phương đi nữa th́ người ta vẫn chưa đánh giá đúng mức vai tṛ của một người đàn bà đức hạnh, bởi v́ chỉ mỗi năm một lần nhớ ơn mẹ, trong khi mẹ lo cho con từng ngày, từng phút, có khi không nghĩ tới thân ḿnh. C̣n trong vai tṛ làm vợ cũng vậy: bạn có khi nào thực sự tỏ ḷng biết ơn vợ ḿnh hay không? Nếu bạn vẫn dửng dưng không biết ḿnh phải mang ơn vợ ḿnh về chuyện ǵ th́ quả thật không sai, người đàn ông Việt Nam ḿnh thật quá vô t́nh!

Thật vậy, ư niệm “công bằng xă hội” bao gồm sự “công bằng” giữa mẹ con và vợ chồng. Ở đây chúng ta không đề cập tới ư niệm “nghiệp quả” của Phật Giáo để bàn luận về các vấn đề trong mối tương quan giữa con và mẹ, hay giữa vợ và chồng.  Bởi v́, một cách vắn tắt, nếu nói về “Nghiệp quả” th́ có thể giải thích rằng một đứa con không có hiếu với người mẹ v́ kiếp trước hay nhiều kiếp trước, người mẹ c̣n mắc nợ đứa con, và trái lại, một đứa con có hiếu với mẹ v́ kiếp trước hay nhiều kiếp trước đứa con đó c̣n mắc nợ người mẹ nên kiếp nầy mới trả lại bằng những hành vi có hiếu như vậy. Một cách tương tự, người ta có thể giải thích về mối tương quan giữa vợ chồng theo quan niệm “Nghiệp quả” của Phật Giáo.

Từ ư niệm “công bằng xă hội” trong mối tương quan giữa con và mẹ, người ta thường đề cập các trạng huống vô cùng bất công như: “Mẹ thương con như biển hồ lai láng; con thương mẹ tính tháng tính ngày”!  Đă bao nhiêu lần rồi con thật sự hy sinh cho mẹ hay đă làm ǵ cho mẹ được vui? Có khi nào con có cảm tưởng biết ơn mẹ thật sự hay không? Công ơn mẹ quả thật bao la như biển hồ lai láng đó, bởi v́ mẹ lo cho con từ lúc con chưa lọt ḷng, cho đến khi con khôn lớn, dựng vợ gă chồng. Con được mạnh khoẻ, hạnh phúc th́ mẹ mừng; con gặp khó khăn, hoạn nạn th́ mẹ lo! Nếu kể công ơn mẹ th́ có lẽ không bút mực nào ghi cho hết được, bởi v́ sự quan tâm, lo lắng cho con của mẹ thật vô cùng bao la nên chỉ có lương tâm mỗi người mới có thể biết được tận tường mà thôi.

Riêng trong ư niệm “công bằng xă hội” về mối tương quan giữa vợ chồng th́ người chồng cũng ít khi thực sự có cảm tưởng biết ơn vợ, trong khi người vợ là nguồn cung cấp nhiều thứ nhu cầu thân xác và tinh thần cho người chồng. Có lẽ ư kiến nầy gây nhiều tranh luận, v́ nó có vẻ như phủ nhận hay làm ngơ những giá trị đóng góp quan trọng của người chồng cho vợ. Tuy nhiên v́ trong tinh thần hướng về mẹ nhân ngày nhớ ơn mẹ, người viết muốn xin dành phần “nhớ ơn cha”, hay “nhớ ơn chồng” cho một dịp khác, mặc dù vấn đề nầy h́nh như vẫn c̣n bị bỏ quên nên không biết đến bao giờ mới có cơ hội.

Trong tâm trạng của một người đàn ông cô đơn, nhân ngày nhớ ơn mẹ, tôi muốn ghi thêm vào đoạn cuối của bài nầy những ḍng tâm tư hướng về giá trị cao quí của người vợ đối với chồng. Nhớ có một lần ngẫu nhiên trên đường đi làm về, tôi ghé mua một trái xào riêng đem về cho vợ tôi, mặc dù tôi không thích ăn loại trái cây nầy …… Một thời gian sau, vợ tôi tâm sự: “lần đầu tiên trong đời em ăn trái xào riêng ngon nhất là trái xào riêng anh tự tay mua đem về cho em đó!” Thế là một đôi lần sau, tôi cũng mua xào riêng đem về cho vợ .…Nhưng ngày nay tôi đă không c̣n có người để trao cho trái xào riêng năm nào! Khi cô đơn mới thấy biết bao nhu cầu thể xác và t́nh cảm cần được đáp ứng mà chỉ có người vợ mới có thể đáp ứng được thôi! Từ đó tôi mới nghĩ ra rằng giá trị của người vợ thật vô cùng cao quí và quan trọng cho đời sống của người chồng. Giá trị nầy không thể liệt kê ra hết được, v́ chỉ có người trong cuộc mới có thể cảm nhận được thôi. Nhưng đáp lại công ơn vợ, chỉ cần một vài hành nhỏ thôi, như việc mua trái xào riêng vậy!

Lê Minh