GIẤC MỘNG ĐÊM XUÂN

* Truyện Nguyên Nhung

 

Năm nay xuân về, Tết đến muộn, đă bước qua tháng hai dương lịch nên tiết trời thật là ấm áp, mùa xuân đă trải những vạt nắng hồng trên sân cỏ c̣n ướt sương và bầy chim đă líu lo trước nhà mỗi buổi b́nh minh.

Trước Tết độ nửa tháng, Nguyễn, chủ nhân căn chung cư có một hàng hiên thoáng và rộng, đă dọn dẹp mớ cây cảnh trong những chiếc chậu sành tráng men trước cửa nhà. Mỗi ngày khi đi làm về, chăm chút mấy cây cảnh cũng là thú vui của Nguyễn, đỡ phải nghĩ ngợi chuyện đời vốn vui ít, buồn nhiều.

Sống cảnh đời cô độc, không vợ không con, không họ hàng thân thích, lâu ngày Nguyễn đă quen dần với cái yên lặng, tĩnh mịch của chính tâm hồn chàng. Có khi chàng tự chế riễu ḿnh, " ḷng ḿnh c̣n không hiểu nổi, huống chi ḷng người ". Đây là lối an ủi của kẻ sống mà không biết rằng ḿnh đang sống, đau mà cố quên rằng ḷng ḿnh đang đau.

Năm nay, tự nhiên Nguyễn có ư định cần phải thay đổi một cái ǵ khi nh́n mấy chậu cây chàng trồng trước cửa. Hai cây thông đất khoẻ mạnh tươi tốt, bất chấp sự thay đổi của thời tiết, mấy gị phong lan đă trổ hoa rất đẹp dù không được tưới tắm bao nhiêu, giống này rất lạ, không ưa nước, Nguyễn tưởng nó đă chết khô vậy mà khi xuân về nó vẫn đơm hoa. Riêng cây quất nom có vẻ cỗi, cách đây bốn năm cũng vào dịp xuân về, vợ chồng người bạn đă tặng chàng với nhă ư đem cái sung túc, xum xuê, tươi thắm của cây cỏ để chàng khoả lấp phần nào nỗi hiu quạnh. Hai năm đầu chàng c̣n chăm tưới bón, nhưng qua đến mùa xuân thứ ba chỉ c̣n lác đác dăm quả vàng óng trên cành cây xơ xác, nh́n rơ mà phát chán. Mùa Đông đă cướp dần sinh lực của cây, như người con gái chỉ vui có một mùa cưới, rồi th́ cũng quắt quay với những tất bật của đời.

Dạo này Nguyễn hay có những nỗi buồn vô cớ, đến nỗi chểnh mảng cả việc săn sóc cây cỏ. Mỗi độ Xuân về, Nguyễn lại nghe ḷng ḿnh ch́m ngập trong nỗi buồn không đâu. Lắm khi chàng nh́n đăm đăm vào một chiếc lá xanh, nh́n để mà nh́n chứ hồn chàng đă gởi vào một nơi chốn rất xa xăm, có thể là một khoảnh đời trong dĩ văng. Lắm lúc chàng lại ngậm ngùi nh́n rơ mối tương quan giữa chàng và cây cỏ, mới ngày nào tóc c̣n xanh mà nay đă sợi đen, sợi trắng, mắt đă bớt phần tinh anh, đuôi mắt th́ hệt như một chiếc lá héo. Không có ǵ chống chỏi nổi với thời gian, sự luân chuyển của vũ trụ vẫn quay đều, Nguyễn nghe như đời dần dần ngắn lại.

Đêm nay đêm cuối năm, dù chỉ có một ḿnh nhưng Nguyễn vẫn có thói quen bày biện chút bánh trái để cúng ông bà, trên chiếc bàn con là tấm h́nh của cha mẹ chàng đă ố vàng với thời gian. Tấm h́nh duy nhất c̣n lại mà chàng nâng niu, ǵn giữ từ lúc gom góp mớ hành trang xuống tàu quyết thoát ra miền quê hương khốn khổ. Trong cái đêm ngày cùng tháng tận, mùi nhang khói lăng đăng trong không gian, ḷng chàng chập chùng với biết bao kỉ niệm buồn vui, rất nhiều lần Nguyễn nghe như có tiếng sụt sùi của những giọt nước mắt chảy ngược vào tim, khiến chàng xúc động đến run rẩy.

Nguyễn mở hé cánh cửa kính, một làn hơi mát lạnh từ bên ngoài uà vào căn pḥng vắng, không phải thứ gió lạnh của đêm xuân, mà nếu nghĩ ngợi thêm, chàng cứ ngỡ cái dịu dàng của dáng xuân đang rón rén bước vào, quấn lấy chàng trong một cảm giác ḱ thú. Đêm dịu dàng vô cùng, tất cả đều yên lặng, đất trời và cây cỏ như đang nín thở để tận hưởng cái êm ái của đêm giao mùa.

Tự nhiên Nguyễn cảm thấy muốn nghe vài điệu nhạc xuân, giữa một đêm tuyệt vời như đêm nay. Chàng mở nhạc, lười biếng thả ḿnh xuống chiếc "sofa", nhắm mắt lại để hồn lơ mơ tận hưởng những âm thanh dặt d́u trong không gian im vắng.

Nghe như có tiếng bước chân ngoài hành lang, tiếng lá hoa ŕ rào từ mấy chậu hoa, Nguyễn mơ màng nghe ai gọi tên ḿnh, rồi bóng một phụ nữ xuất hiện trước khung cửa. Nàng mặc chiếc áo vàng, màu vàng tươi thắm làm khuôn mặt hơi ửng hồng, nụ cười rạng rỡ và từ nơi nàng toát ra một mùi hương của cây cỏ, rất thanh khiết. Chưa bao giờ Nguyễn thấy một vẻ đẹp nào thanh lịch hơn, không phải nét ngây thơ, nũng nịu của một cô gái mới lớn, cũng không lả lơi mời gọi của ả giang hồ, từ nơi nàng toát ra một vẻ ǵ là lạ khiến chàng phải kính nể. Nàng lên tiếng, âm thanh cao và trong trẻo :

" Đêm xuân, đến thăm chủ nhân vào lúc này thật là đường đột , xin ông vui ḷng thứ lỗi. Gần gũi đây mà mấy độ xuân về, đă không chia xẻ được nỗi niềm với người cùng quê, ḷng thật là áy náy. Thôi th́ mỗi năm có một mùa, một mùa có một ngày như đêm nay, ông cho phép th́ tôi xin được vào đàm đạo mấy lời."

Nguyễn thấy thật là lạ lùng, tuy vậy chàng vẫn lịch sự giơ tay mời khách, cố moi óc để nhớ xem quanh đây có ai giống nàng, mà nếu có th́ chàng cũng chẳng biết, v́ ngày nào cũng đi làm từ sáng tinh mơ, chiều về tưới cây qua quưt rồi lại chúi đầu vào đọc sách. Sự xuất hiện của người thiếu phụ áo vàng trong đêm nay làm chàng ngạc nhiên, vừa ngạc nhiên lại vừa thích thú. Hay nàng chỉ là một hồn ma, sự gặp gỡ một bóng ma đẹp trong một đêm tuyệt vời như đêm nay chẳng thích thú lắm sao. Nguyễn rót trà mời khách, b́nh trà cúng giao thừa vẫn c̣n ấm, chủ khách nh́n nhau bỡ ngỡ. Chàng khách sáo mở lời :

" Thật quí hoá quá, mấy năm nhà cửa vắng vẻ v́ chỉ có một ḿnh, nay có khách đến thăm, lại là một giai nhân, năm nay chắc may nhiều hơn rủi."

Thiếu phụ lại cười, sắc áo vàng như rạng rỡ theo nụ cười của nàng, trông thật là kiều diễm và thanh thoát lạ lùng, khiến người đối diện không dám buông lời bất nhă.

" Cám ơn ông đă quá khen. Trong pḥng này ấm quá, nào nhang thơm, nào trà ngon, chủ nhân thật là tươm tất. Mùa đông đă qua, năm nay xuân về tiết trời ấm áp, người người cây cỏ cùng rạo rực đón xuân sang, riêng chủ nhân sang năm mới phải t́m một bóng hồng cho vui nhà vui cửa."

Nói xong, nàng nh́n Nguyễn ư nhị, khiến chàng bỗng dưng nghe ḷng ḿnh xao xuyến.

" Không dấu ǵ cô, từ ngày sang đây đời xất bất xang bang nên chưa dám nghĩ đến chuyện vợ con, bây giờ đă qua đi tuổi ấy, ngoảnh lại thấy ḿnh đă già, cho nên lại càng không dám nghĩ. Thôi th́ " lần lữa ngày qua tháng lại qua ", riêng tôi lại có nỗi niềm riêng, biết ai là người tri kỉ?"

Thiếu phụ nâng tách trà, nhấp giọng, thanh âm lắng xuống bùi ngùi :

" Biết ông đă mấy năm mà không chia xẻ được thật là đáng tiếc. Chúng ta cùng gốc gác trời Nam, cùng bỏ nước ra đi, mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau nhưng cũng đồng cảnh ngộ. Lưu lạc nơi xứ lạ quê người, khác biệt từ ngôn ngữ cho tới phong thổ, cây cỏ c̣n héo hắt huống chi con người. Sẵn đây cũng kể ông nghe, tôi được một người Việt Nam bất đắc dĩ phải bỏ nước ra đi, mang theo làm bạn cho đỡ nhớ quê cha đất tổ, tưởng đă bỏ thây nơi ḷng đại dương, đâu ngờ lại đến được bến bờ tự do. Đất nước quê người khác đất nước quê ḿnh, từ cây cỏ cho đến phong thổ, chủ nhân tôi buồn rầu rồi chết, thân tôi lưu lạc bốn phương. Dù sao, v́ vận nước mà phải nổi trôi đến nơi này, có sao chăng nữa th́ vẫn giữ nguyên cái t́nh chung thuỷ với nước non, cốt cho xứng là người dân nước Việt."

Nguyễn nghe ḷng dạt dào xúc cảm, tâm sự người phụ nữ áo vàng cũng giống như tâm sự của chàng, ngoài chuyện t́nh cảm riêng tư th́ cũng có một nỗi niềm chung, là những người mang kiếp sống tha hương nơi xứ lạ. Nguyễn thổ lộ, tự nhiên đêm nay sao chàng lại đem nỗi ḷng ḿnh kể cho người khác nghe, trong khi chàng vốn là người kín đáo .

" Chẳng có ai muốn bỏ xứ sở mà đi, dù có phải vất vả v́ miếng cơm manh áo. Sang bên này, tuy có được hít thở không khí tự do, nhưng đánh đổi lại cũng mất mát khá nhiều. Tuổi thanh xuân và t́nh yêu của tôi đă mất đi vào những tháng năm tù tội, rồi sau đó th́ dù ở trong hay ở ngoài ṿng tù tội , tôi vẫn bị ngột ngạt trong cái không khí nặng nề của sự nghi kị và ḷng thù hận, hơn nữa vợ tôi. . ."

Nguyễn im lặng, chàng tự hỏi có nên tâm sự vội vă với một người mới quen những điều này không. Người đàn bà vẫn im lặng chờ chàng kể tiếp.

" Nàng gần giống như cô, cũng màu áo vàng của những mùa xuân. Xin lỗi cô nhé, đây chỉ là sự trùng hợp khi đêm nay cô đến đây với màu áo vàng của nàng năm xưa. Nay coi như đă hết, có lẽ nàng đă thay mấy lần áo như hoa nở mấy lần hoa, nàng c̣n trẻ quá nên đâu chờ đợi được. Tôi không hề trách nàng, chỉ buồn một ít lâu, có lẽ cái số ḿnh vậy, không thay đổi được. Từ đấy tôi sống lêu bêu như cây cỏ, cuộc sống lại tối tăm không lối thoát, muốn hoà nhập vào xă hội nhưng xă hội lại không chấp nhận ḿnh, chỉ có một cách là thoát ra thôi cô ạ."

Thiếu phụ cúi đầu lặng lẽ, nhưng trong mắt nàng rưng rưng hai hạt lệ:

" Tội nghiệp ông, sao đời buồn thế ông nhỉ? Bao nhiêu năm nh́n ông thui thủi trong căn nhà này, tôi nghĩ ông có tâm sự ǵ đó nhưng không tiện hỏi. . ."

Nguyễn gật đầu, chàng rót thêm trà vào tách để nén xúc động:

" Thế là tôi vượt biên, thôi th́ sóng gió, đói khát hằng bao nhiêu ngày trên biển, cuối cùng cũng đến được nơi này. Mười năm rồi chứ ít sao, vậy mà cũng chẳng làm được ǵ, cuộc đời th́ chỉ những bon chen, đố kị, lại mất mát nhiều quá, cho nên tôi đâm co rút lại trong cái vỏ ốc cô đơn của ḿnh, măi rồi không muốn hoà nhập vào với bên ngoài, cho dù ḿnh vẫn sống, vẫn ăn, vẫn thở. Đêm nay, cô đă có ḷng chia xẻ cái vui của ngày đầu xuân, tôi xin phép được hỏi, chắc cô cũng ở gần đâu đây?"

Thiếu phụ áo vàng nở nụ cười kín đáo, vẻ bí mật :

" Vâng, thưa ông, rất gần nữa là khác, ông biết mà cũng như không biết, v́ hồn ông đă gởi tận đâu đâu. Tôi có cảm tưởng ông nh́n mà không nh́n, ông thờ ơ với tất cả, ông làm cho có chuyện chứ chẳng thiết tha ǵ, bởi vậy dù có muốn chia xẻ với nhau điều ǵ cũng ngại ngần không tỏ được."

Giọng nàng ra chiều hờn giỗi, c̣n Nguyễn lại ngạc nhiên quá sức :

" Thật thế hở cô? Lâu nay tôi cứ tưởng chẳng ai chú ư đến ḿnh nữa, không ngờ đă phụ một tấm ḷng, cô bỏ qua nhé!"

Giọng nàng thật dịu dàng, nghe nửa như trách móc, nửa như ủi an:

" Bởi vậy có những việc ông làm cho ai ông cũng không để ư xem làm như thế để làm ǵ, ông không lắng nghe lời th́ thầm giao cảm giữa đôi bên để thấy được cái vui của người cho kẻ nhận. Lắm khi ông lại tạo cho ḿnh rất nhiều ngộ nhận, ích kỉ, vô t́nh, lănh đạm hay là một kẻ kiêu căng, lắm người đă nghĩ về ông như thế. Riêng tôi th́ tôi hiểu, bản thân ông là thiện, không hề làm hại ai, nhưng sao không mở tấm ḷng ḿnh ra cho đời bớt khổ, mà cứ phong toả lấy ḿnh để chán ngán một ḿnh."

Nghe những lời nàng nói, những nhận xét của nàng chính xác đến nỗi Nguyễn phải giật ḿnh. Quái lạ, người đàn bà này là ai sao có thể hiểu rơ tâm hồn chàng cặn kẽ, thấu đáo đến thế, tự nhiên chàng có cái ao ước, giá ḿnh có một người bạn đường đáng yêu như vậy th́ dẫu chết cũng đành. Có đến hai mươi năm rồi, từ lúc vợ chàng bỏ đi, mới đầu Nguyễn thấy ḷng ḿnh đau đớn, tái tê rồi lạnh lẽo hẳn. Đối với chàng, đàn bà chỉ là sự đùa cợt, là những thoáng vui cho bớt phần tẻ lạnh, không thể biểu hiện cho điều ǵ cao cả. Sự xuất hiện đột ngột của người thiếu phụ này đêm nay, khiến chàng hiểu ḿnh đă khép kín ḷng ḿnh trong hoang tàn, đổ nát và tối tăm. Thiếu phụ lại tiếp tục nói:

" Ông Nguyễn ạ, có lẽ ông phải dẹp bỏ thành kiến với phụ nữ và cả với cuộc đời nữa. Tất cả mọi người đều có giá trị như nhau, mỗi người là một đơn vị trong muôn vàn đơn vị mà Thượng đế đă tạo nên. Ta chẳng nên mặc cảm ḿnh là con số không, nếu không có số không làm sao một lại trở nên mười, cái này bổ khuyết cho cái kia là vậy. Ông nghĩ xem, nếu không có người đổ rác, làm ǵ có sự sạch sẽ để tạo nên một môi sinh tốt đẹp cho người khác hưởng, ngay cả những triết thuyết của các bậc cao nhân sẽ trở thành số không, nếu nó không được cái đám đông ở số không kia hưởng ứng. Chúng ta cứ ḷng ṿng ở những cái tầm thường nhất, để thấy rằng chẳng có ǵ là tầm thường cả, có phải vậy không?"

Nguyễn chỉ im lặng lắng nghe, khẽ liếc nh́n nàng chờ đợi, dáng vẻ của nàng trang trọng tuyệt vời :

" Tôi hiểu ông v́ giữa ông và tôi đă từng có những cảm nhận giống nhau, nhưng quan niệm để sống th́ có khác. Cây cỏ ở phương Nam đem trồng trên đất Bắc, làm sao mà tươi tốt cho được. Con người cũng thế, nhưng nếu biết thích nghi với hoàn cảnh, biết vượt qua những khó khăn nhất thời th́ cuộc sống sẽ trở nên ư nghĩa. Chúng ta vẫn phải làm một điều ǵ có thể, dâng hiến cho đời, chia cái ta có cho mọi người th́ mới hoàn toàn hạnh phúc, ông có đồng ư vậy không?"

Nguyễn ngạc nhiên đến thán phục, những lời nàng vừa thốt ra có một sức thuyết phục mạnh mẽ khiến chàng bỗng thấy ḿnh cần phải thay đổi cách nh́n, cũng như những tư duy về cuộc sống xung quanh. Chàng tỏ vẻ bối rối :

" Vậy mà bấy lâu nay tôi đă khổ sở với nỗi cô đơn của ḿnh, nếu không có cuộc gặp gỡ đêm nay, biết bao giờ tôi mới t́m lại được niềm vui cho tâm hồn. Không biết th́ thôi, biết rồi thỉnh thoảng mời cô đến đây cùng đàm đạo chuyện văn chương, sách vở. . . . "

Nguyễn nói với tất cả tấm ḷng chân thật của ḿnh khiến người thiếu phụ cũng ngùi ngùi xúc động :

" Tôi không biết nói với ông thế nào, nếu cơ duyên c̣n gặp lại th́ đó là một điều vui, nhưng nếu không c̣n gặp nhau nữa, tôi vẫn luôn luôn nhớ đến ông. C̣n phải cảm ơn ông nữa là khác, như mặc chiếc áo đẹp phải cảm ơn người thợ dệt, người này mang hạnh phúc đến cho người kia, đó là chân lư của lẽ sống. Ngày nào c̣n sống trên cơi đời, c̣n làm được điều ǵ tốt đẹp ta cứ làm, không mặc cảm ḿnh là người hèn kém hay thừa thăi trong xă hội. Giống như đêm nay, coi như chúng ta chưa biết nhau, vậy mà tôi vẫn đến đây, để chúng ta đă có một đêm xuân đầy ư nghĩa."

Nguyễn chỉ thấy ngỡ ngàng mà không hiểu nàng nói ǵ. Nàng đứng dậy, khoát một cử chỉ tạ từ, giọng nàng lại cất lên trong vắt, đầy những âm thanh tươi vui như tiếng hót của một loài chim:

" Xuân về, mong ông t́m được niềm vui cho tâm hồn, nhớ chia đều niềm vui ấy cho mọi người và mọi loài ông Nguyễn nhé!"

Nguyễn chưa kịp nói ǵ th́ bóng nàng đă thoắt ra cửa. Trời ưng ửng sáng,tiếng chim hót ngoài hiên làm chàng tỉnh giấc, th́ ra chàng vừa trải qua một giấc mộng. Nguyễn thấy tiếc ngẩn ngơ, dường như hương thơm của thiếu phụ áo vàng c̣n vướng vít đâu đây.

Chàng mở cửa bước ra hiên, cây cỏ sau một đêm xuân bừng bừng sức sống, nắng vàng đă lóng lánh trên những giọt sương đêm. Lạ thay, Nguyễn thấy những chiếc lộc non đă đơm đầy trên cành quất xác sơ, và bao nhiêu nụ trắng xinh xinh đang nở hoa, tỏa mùi thơm bát ngát. Chàng nâng nhẹ một nhánh cây, trên ấy c̣n sót lại một quả quất vàng từ mùa năm trước, bỗng một làn gió xuân hây hẩy làm run nhẹ những chiếc lá non trong tay chàng. Trong một thoáng bâng khuâng, Nguyễn có cảm tưởng như người thiếu phụ áo vàng chính là hồn cây quất trời Nam, đă đến với chàng trong giấc mộng đêm Xuân.

 

Để cảm ơn tất cả những ân nhân trong đời tôi

NGUYÊN NHUNG

( Trích trong " Viết Giữa Mênh Mông" cuả NN)