CHUYỆN NGỤ NGÔN CON GÀ TỒ

Truyện phiếm cuả Nguyên Nhung

 

Nó là một chú gà con, rất xinh xắn với màu lông vàng tơ nơn, trong một bầy anh em cũng dễ thương như nó. Trẻ con đứa nào chả ngoan, lại được mẹ chăm sóc cẩn thận, cả bầy chen chúc nhau trong một cái ổ rơm ấm áp dưới gầm bếp.

Măi cho đến lúc nó lớn lên, mẹ nó mới phát hiện nó là một con gà con có tính khí khác thường. Lúc gà mẹ dẫn con đi kiếm ăn, dạy dỗ chút kinh nghiệm sống lúc vào đời, nó đă có cái ước ao được trở thành chim, khi nh́n thấy một bầy chim đủ loại, ríu rít trên cây phượng hồng trong góc vườn một sáng mùa hè. Mảng trời xanh thẫm, hoa phượng đỏ rực rỡ và những tiếng chim vui, nó thấy ghen tị với cái thảnh thơi của loài chim, rồiø từ đấy nó nuôi một ước mơ, biến thành chim để có thể bay lên khoảng trời xanh lồng lộng.

Khi cánh đă mọc dài thêm những chiếc lông vũ, th́ ước muốn được là chim càng trở nên mănh liệt. Lũ anh em hắn chỉ biết bám chân mẹ đi đào bới những con giun con, hắn đă tách ra một ḿnh, dơi mắt nh́n theo những cánh chim với một ước ao ḱ dị. Hắn cố giơ đôi cánh bé tí lên, hai chiếc chân nhỏ bé, gầy teo chạy lè tè trên mặt đất, rồi ngă chúi xuống, lăn chiêng ra, lần đầu tiên hắn được nếm mùi đau khổ của một giấc mơ.

Thấy hắn ngă, mẹ hắn vội chạy đến, cục cục gọi con vào đàn, lũ gà con ngoan ngoăn theo mẹ. Chỉ riêng hắn, vẫn cố giương đôi cánh ngắn ngủn lên, bay không nổi, ngă ạch xuống trước những đôi mắt kinh ngạc của lũ gà anh em hắn. Riêng lũ chim trên cây h́nh như đang ríu rít kể lể, ngạc nhiên cho cái tính ngông cuồng của một chú gà con.

Thấy hắn ngă đau nhiều bận, mẹ hắn mổ vào đầu hắn mấy cái, khi hắn chưa chịu nhập đàn về chuồng. Mụ cục cục liên hồi, giống gà cứ chiều đến là buồn ngủ, mắt đă không thấy đường. Hắn vừa đi theo mẹ vừa khóc, tiếng liếp nhiếp của trẻ con thật tức tưởi:

" Con chỉ muốn làm chim thôi, sao ḿnh không bay được như chim hở mẹ?"

Mẹ hắn an ủi:

"Tại Trời sinh thế con ạ, mỗi loài một khả năng khác nhau, h́nh dạng khác nhau và lối sống khác nhau. Mẹ con ḿnh chịu đất khô, không biết bay như chim, không biết lội như vịt, nhưng mặt đất lại có cơ man nào thực phẩm cho loài gà. Lũ vịt bơi dưới nước, quanh năm ướt át, hôi hám, bắt được con tôm con tép phải chúi đầu chúi mũi, ngạt thở lắm. Lũ chim trên cây nhà cửa chênh vênh, gặp khi mùa Đông tháng giá, kiếm được miếng ăn

cũng cơ cầu lắm."

Hắn buồn rầu hỏi mẹ:

"Nhưng cứ so với mọi loại cầm thú, làm chim vẫn sướng hơn cả. Con chỉ thích làm chim, sống như lũ gà nhà ḿnh dưới gầm bếp, chán lắm."

Mẹ gà dỗ dành:

"Trời sinh ra thế con ạ, bù lại con có cái sung sướng là con của mẹ, được mẹ nuôi nấng dạy dỗ, lũ chim kia là loài du mục, nay đây mai đó, chả có cội nguồn ǵ cả. Con phải biết hănh diện về gịng giống của ḿnh, dù sao th́ cũng làm được bao nhiêu điều có ích cho loài người. Mẹ con ḿnh xem thế này vẫn có nơi ăn, chốn ở, nhà tranh phên nứa nhưng cũng là tổ ấm, lũ cầy cáo không dám bén mảng.

Gà con vẫn hậm hực, mới tí tuổi đầu mà hắn đă có ư nghĩ, một ngày nào đó phải thành chim, bỏ ngay cái chỗ mà mẹ hắn gọi mĩ miều là nơi "chôn nhau cắt rốn". Hắn khá thông minh, đă nh́n thấy vùng trời thênh thang và ao ước cái bay nhảy của lũ chim,lẽ đâu chịu gắn bó măi với quê cha, đất tổ như đám anh em cuả hắn.

Từ tư tưởng ấy, trong thân xác gà nhưng tâm hồn hắn đă ôm ấp được là chim, đđôi khi hắn muốn rũ bỏ ngay cái mặc cảm là một chú gà, luẩn quẩn loanh quanh trong khu vườn xơ xác.

* * *

Khi hắn lớn lên và trở thành một chú gà tồ, thêm cái mào đỏ thắm trên đầu th́ tiếng gáy cũng gây được một tiếng vang trên khoảng sân nhỏ bé của xóm nghèo. Không hót được như chim, đấy là điều làm hắn đau khổ măi. Vốn là gà th́ âm hưởng của tiếng gáy vẫn là gà. Hắn cố bắt chước tiếng chim, sống như chim, nhưng mỗi lần chú gà trống non cất tiếng hót, giọng ngang phè, tiếng ngân hụt hẫng rơi tơm xuống như một tiếng sáo lạc điệu, khiến lũ mái tơ tủm tỉm cười, c̣n lũ gà trống cùng trang lứa với hắn th́ lánh hắn như hủi.

Hắn bất măn thường xuyên, đâm hậm hực với đồng loại, coi bầy gà, vịt như cỏ rác. Hắn muốn lột xác hoàn toàn thành một chú chim, nhưng Trời sinh ra thế, mẹ hắn cũng bảo vậy. Hắn thờ ơ khi lũ bạn đang cật lực đào bới những con giun con dế béo mẫm, cái kiểu như người bỏ xứ đi xa đă quen mùi bơ sữa, nay nhăn mặt khi phải ngửi mùi mắm tôm, mắm ruốc.

Hắn không phải là chim nên làm sao hiểu nổi cái vất vả của lũ chim, cũng phải giành giựt nhau từ con sâu, cái kiến, chúng mổ nhau cật lực, cha không nhường con, bạn bè đâu có cảnh chia xẻ, khi cuộc đời thật ṣng phẳng không có kiểu con dựa mẹ mà sống. Hắn không biết một chút nào về chuyện đó, nên bọn sẻ ranh, đồ quạ mổ hắn cũng xem là thần tượng, và ước ao được trở nên đồng hội, đồng thuyền với chúng nó.

Dù ǵ th́ ǵ, chú gà tồ nhà ta buổi tối vẫn phải về chuồng, tại v́ trời sinh chú thế, không về th́ đă có lũ cáo, lũ chồn sẵn sàng chờ chú để mần thịt. Vậy mà chú cứ ù ù cạc cạc, hậm hực măi với bọn gà trong chuồng. Chú đá con này, chú mổ con nọ, chú muốn làm " cha" lũ nhép, không hiểu sao chú lại trái tính, trái nết như thế.

Càng lớn lên, nỗi ao ước được thành chim càng lớn hơn, chú vẫn ra sức tập bay khi có dịp. Sè sè, xành xạch, chỉ lè tè bay tới cành cây thấp là chú đă sướng mê lên rồi, nghênh nghênh cái cổ gà nh́n lũ gà con đang thơ thẩn kiếm ăn dưới đất. Mẹ chú qua đời đă lâu, giá c̣n sống chắc mụ không khỏi xấu hổ khi đă đẻ ra một đứa con kỳ cục như chú.

Xem ra trong các loại cầm thú, lũ gà có vẻ t́nh nghĩa hơn cả. Căi nhau, chửi nhau, đá nhau chí chóe, nhưng lúc có biến vẫn bảo vệ nhau chặt chẽ lắm. Ngay cả trong vấn đề tương thân, tương ái, cũng không ai chê trách được. Chính mắt hắn thấy một mẹ gà đă nuôi nấng, ấp ủ lũ con vịt như con ḿnh, vậy mà không hiểu sao hắn vẫn muốn rũ bỏ cái vỏ gà của ḿnh. Chú gà bản chất vốn nông cạn, không nh́n thấy được ngọn nguồn của cái đẹp, nên cũng không nh́n thấy được cái xấu của mọi loài, chú mơ ước ḿnh được trở thành chim chỉ v́ chú "mất gốc".

V́ mơ làm chim nên gà ta không muốn ở chung chuồng với đồng loại, hắn muốn sống trên cây như chim. Tư nữa hắn xém chết v́ thói ngông cuồng đó, khi một lần lũ cáo đánh hơi thấy sự đơn độc của hắn, lúc hắn tách rời khỏi đàn để học làm kiếp chim, và v́ không là chim nên hắn không bay nhanh được, hắn bị một phen lên ruột v́ lũ cáo.

Không làm sao ḥa nhập được với lũ chim tít trên cao, gà ta thật đau khổ. Cái tham vọng quá lớn lao làm con người đau khổ như thế nào, th́ cái ngông cuồng của hắn cũng giống như vậy. Lúc nào trong đầu hắn cũng lẫn lộn tư tưởng điên rồ ấy, khiến càng bay cao hắn càng ngă đau, rồi cứ điên tiết lên với ước mơ đó, hắn lại điên cuồng bay, mỗi lần như thế lại càng ngă đau hơn nữa.

Thuở ấu thơ, chưa suy nghĩ được bao nhiêu, nỗi ước mơ ngông cuồng ngày trẻ tuổi c̣n có thể tha thứ được. Nhưng lúc đă thành nhân( hay thành gà tồ), vẫn chưa từ bỏ được mơ ước lên trời thành tiên, quả là hết thuốc chữa. Hắn mon men làm quen được với lũ sẻ, bọn quạ, nhưng bọn này th́ có hơn ǵ lũ gà vịt, cũng chỉ luẩn quẩn nhặt nhạnh hột gạo nắm thóc ở mảnh sân sau nhà. Thế mà hắn hănh diện lắm, nghe mụ sẻ nhiều chuyện kể cho hắn nghe về Chúa của loài chim. Đó là giống phượng hoàng sống trên đỉnh núi, mỗi lần cất cánh bay, đôi cánh che rợp cả một bầu trời. Hắn thèm thuồng quá, tự ngắm nghía ḿnh thấy cái mă cũng đẹp như chim phượng hoàng, bây giờ th́ hắn lại mơ ước có ngày ḿnh được chen vai thích cánh với bọn chim ưng, chim phượng, chứ lũ quạ, sẻ, sáo ở đây nom đă tầm thường lắm.

Gà tồ có những ước mơ quái đản như thế, nó đă bộc lộ ra khi hắn tâm sự với lũ chim, và cả trong giấc ngủ, hắn cũng quang quác lên mắng mỏ lũ gà con nằm ép sát trong chuồng. Hắn làm cả bầy khó chịu, rồi khi biết hắn có cái ước mơ ḱ cục đó, th́ cả làng gà bát nháo lên, xấu hổ v́ hắn. Bắt đầu là mụ mái dầu chuồng bên cạnh:

" Thằng nỡm, đêm nào nó cũng quang quác lên như thằng điên, tớ cứ tưởng có chồn, có cáo lảng vảng quanh đây."

Bác gà trống già nằm trên nóc chuồng canh bọn cáo, lầu bầu:

"Chả làm ǵ ích lợi cho ai mà lại cứ ồn ào, giá lúc bọn cáo đến, nó xông ra đánh đấm cho tao nhờ. Chỉ có thằng già này thôi."

Lũ gà trống non lao nhao lên:

" Có chúng cháu, ai bảo bác thế. Bác kinh nghiệm chỉ huy, chúng cháu có mỏ với cựa, thằng cáo tới đây đàn bà như mụ mái dầu cũng c̣n biết đánh, huống ǵ đám thanh niên."

Bác gà trống cười tồ tồ:

" Ừ, cứ giữ vững lập trường như thế, đừng để bị tha đi như bố chúng mày. Mai mốt đám nhỏ lớn lên, bảo chúng đừng bắt chước cái thằng dở hơi, thằng nào cũng như nó th́ loài gà nhà ḿnh mất giống từ lâu."

Mụ gà mái ngứa miệng xen vào, cất cái giọng đanh đá:

"Tôi c̣n lạ ǵ nó, độ mẹ nó c̣n sống, đẻ ra một bầy chỉ lạc có một thằng như nó. Nó cứ mơ thành chim, cái thứ phản ṇi phản giống như thế mà cũng muốn ăn trên, ngồi trốc thiên hạ. Có nghèo, có khổ th́ cũng là quê hương, đất nước, gịng giống nhà ḿnh, chỉ thấy người ta bay nhẩy mắt đă tối lại. Phải biết trời sinh ra ḿnh là gà th́ ăn ở theo gà, đă là hoa dại lại muốn thành hoa hồng, mỗi loài mỗi vẻ chứ! Cứ sống tốt là có ích cho đời, chứ thay h́nh đổi dạng, gà không ra gà, chim chẳng ra chim, mười hai con giáp chả giống con nào, người ta cười cho."

Lũ gà lại nhao nhao lên, bác gà trống phải gắt:

" Thôi, ngủ cả đi, hễ bọn chồn, cáo đến th́ liệu mà chiến đấu ".

* * *

Khi bọn gà hiểu được thực chất của gà tồ, chẳng ai muốn chơi với hắn nữa. Gà trống ta đâm ra cô đơn, phiền muộn, bèn đi t́m sự an ủi nơi loài chim. Hắn kể lể cơ nguồn số phận hắn thật là hẩm hiu, mong gợi sự thương xót của mấy mụ chim sẻ hay lạc ḷng. Từ khi gà tồ c̣n là một quả trứng, sau thành gà, ở với mẹ trong cái hóc bà tó nghèo khổ ấy. Lũ trẻ con sẻ kinh ngạc kêu lên:

" Vĩ đại nhỉ! Anh có một người mẹ vĩ đại chưa từng thấy. . ."

Gà tồ khó chịu:

" Có ǵ mà vĩ đại, cái bà nhà quê ấy chả biết bay nhảy ǵ cả, lúc nào cũng quấn quưt với vườn rau, ao cá, con cái không nở mày nở mặt được với ai."

Một chú sẻ non rụt rè nói:

" Tớ cũng chỉ ao ước có thế. Mẹ tớ bắt tớ phải tự bay đi kiếm ăn ngay lúc c̣n thơ, chứ đằng ư đă biết đi đứng chạy nhảy, mà c̣n được mẹ dạy cách đi t́m mồi, c̣n nhịn cho mà ăn th́ trên đời này chỉ có mỗi mẹ đằng ư."

Hắn cụt hứng, xoay qua than thở cái chuồng chật hẹp với lũ sáo. Một con sáo lại lên tiếng:

" Vậy là may đấy, sống có bao nhiêu người bảo vệ cho ḿnh ṿng trong ṿng ngoài, khỏi sợ bị cầy cáo ăn thịt, khỏi sợ mưa gió, nắng nôi. Cứ như tụi này đâu cũng là nhà, tha phương cầu thực kiếm miếng ăn muốn nổ con mắt. Ở toàn trên cây, hôm nào giông gió cây bật gốc bay không kịp thở, lơ mơ là thành"homeless" ngay."

Hắn gân cổ lên:

" Nhưng các anh tự do, tha hồ bay nhảy, cần ǵ nhà, cần ǵ tổ. . ."

Mẹ sáo ngắt lời hắn:

" Bay ǵ th́ bay, nhảy ǵ th́ nhảy, nhưng ai cũng phải có chốn có nơi để ở. Cứ đứng núi này trông núi nọ, chừng nào vào rọ mới biết khổ cái thân."

Gớm, sao mụ sáo nói có vần có điệu thế! Lũ sáo con nhao nhao lên, mẹ sáo vội xua lũ con đi chỗ khác, chừng như mụ sợ sấp nhỏ bị ảnh hưởng v́ cái kỳ quái của gà tồ .Mụ quạ đứng rỉa lông trên nhánh cây gần đấy, la toáng lên :

" Rác cả tai! Rác cả tai! Chúng mày cứ trông đấy làm gương, tao là chúa ghét cái thứ "ăn cháo đá bát". Mẹ đẻ ra ḿnh, đất nuôi ḿnh lớn, chưa làm được ǵ cho quê hương, xứ sở đă muốn đi bợ đít người. Gà leo lên cây làm sao mà sống. Trời sinh ra thế, có chuồng không ở, có đất không kiếm ăn, cứ muốn lên cây, có ngày té găy cổ. Rác cả tai! Rác cả tai!"

Nói rồi mụ bay đi, bây giờ th́ ngay cả lũ chim cũng cười nhạo gà tồ "mất gốc", chứ đừng nói chi đồng loại. Con chim hoàng oanh đậu trên cây thông già, nh́n và nghe thấy mọi sự, nó vội hót lên với chồng:

" Thằng dở hơi, thằng dở hơi, hôm nào gặp kên kên nó mổ cho chết tươi, có tu mấy kiếp cũng không thành chim. Gà là gà, chim là chim, ai chẳng có gịng có giống, ước mơ ǵ kỳ cục vậy."

 

Nguyên Nhung