CHIỀU QU

 

 

truyện ngắn

PHẠM PHI LONG

(Houston, Texas, Hoa Kỳ)

 

- Tư ơi, Tư. Ủa, sao nh vắng vẻ vậy ka? Tư ơi! c ở nh khng vậy hả?

Tiếng của ch ba Bầu ơi ới gọi tm ti. M ti vội để chiếc o đang v dở vo ci rổ đựng kim chỉ rồi từ nh sau đi ra, tay b ko chiếc knh ln trễ xuống một cht, vừa trng thấy ch Ba, m ti hỏi:

- Ch Ba đ ! Vậy m ti tưởng mấy đứa bạn của thằng Tư đến rủ n đi chơi. Ch kiếm n c việc g vậy ch Ba? -

Ch ba Bầu chưa kịp trả lời, m ti ni tiếp:

- Hồi ny ti thấy n cầm quyển sch dy cộm đi ra chỗ chiếc vng dưới gốc mận.

M ti nhn về hướng cy mận rồi ni bng quơ: "Chắc bộ ngủ rồi hay sao m im lm vậy khng biết".

- Dạ, cho chị Hai. Ti tới rủ n đi đo trn sửa soạn mồi giăng cu. Chiều nay ti định đi hơi sớm v ti muốn đi xa xuống ruộng su. - đồng su, luồng c nhiều hơn ở ruộng g mnh.

M ti ngần ngại, ni:

- N cn nhỏ m đi xa qu vậy c sao khng ch Ba? -

- Trời đất! Hơi đu m chị lo. N tuy nhỏ nhưng dạn dỉ rnh rọt lắm. N giăng cu đặt trm cn muốn hay hơn ti nữa ka. Hơn nữa, n với thằng No cng đi chung một chiếc xuồng th c g đu m chị sợ.

M ti tỏ vẻ yn lặng qua lời xc định của ch Ba:

- Vậy th ch đi thẳng ra sau ku n đi, n m đọc truyện Tu cn hơn m ăn hng ăn bnh nữa.

Ch Ba vừa quay lưng đi, m ti ni tiếp:

- Cũng sắp tựu trường rồi, vậy vi ba ngy ch cho n đi với ch một lần cũng đủ rồi nghe ch Ba.

Vua trng thấy ti nằm trn chiếc vng, ch Ba hỏi ngay:

- ọc truyện g m m tt vậy Tư?.

- Chu đọc truyện Thủy Hử. Tại bữa trước ch kể truyện một trăm lẻ tm vị anh hng Lương Sơn Bạc nghe khoi qu, nn hm sau chu đi mượn sch của bc hai Khải về đọc ngay.

Ch Ba cười dễ di để lộ chiếc răng bịt vng (duyn) của ch:

- C lo mồi trm mồi cu g chưa m nằm đọc miết vậy? -

Ti đp:

- Ch đừng lo. Hồi sng chu ra ngoi ruộng, chỉ nội chung quanh ci đa gần đm đế thi m chu đ bắt được mấy chục con ốc lc, con no con nấy to gần bằng cườm tay. Chu đập ra được một đống, v cầu mươi ống trm cũng chưa hết. Cn mồi trn giăng cu th thằng No đ đo được một hũ bự rồi, n cho chu xi chung m.

Ch Ba ni:

- Chiều nay mnh đi hơi sớm một cht, ch biết chỗ ny hơi xa nhưng c lc c r nhiều lắm. Cn lươn th con no cũng vng tươi như nghệ. Với lại bữa nay đ 19, 20 rồi, đm tối rất mau.

Ch Ba ngừng ni, miệng lm rm nhẩm tnh rồi tiếp:

- m nay lối mười giờ trăng mới ln.

Nghe ch Ba ni tối nay đi đến cnh đồng xa lạ, hơi ngần ngại nhưng ti đp cn:

- Chu sẵn sng! -

*****

Ti v thằng No chống xuồng theo ch Ba Bầu rời khỏi vng ruộng g được một hồi kh lu th tới khoảng ruộng c mực nước cao hơn, đất lại mềm nn xuồng ti nhẹ nhng lướt đi trn đầu những đm mạ non xanh mượt. Thằng No chống li giỏi lắm, xuồng ch Ba đi rất nhanh m hai đứa ti theo dnh khng rời.

Gi hiu hiu mt, ti ngồi trn sạp trước mũi xuồng, tay cầm cy giầm nhưng khng chống xuống ruộng m lơ đng nhn nắng chiều vng vọt trải trn cnh đồng v những sợi tơ trời cn vương trn mấy ngọn phi lao phấp phới bay theo gi. Trn cao, vi ng my trắng cn lang thang phiu bạt dưới bầu trời xanh thẳm. Một đỗi sau, xuồng qua "cy Go một" ti ngồi nhn cy cổ thụ đ, ma nắng cũng như ma mưa, n một mnh chơ vơ đứng giữa nơi đồng khng mng quạnh. Ti nhớ vo những thng hai thng ba, trời kh nắng hạn, hơi nắng oi nồng th "cy Go một" l nơi thn mến của anh Ban, người mục đồng chăn tru cho ng Su Tch, thường để cho đn tru nhởn nhơ nhơi cỏ, anh đến cạnh gốc cy Go nằm trn những chiếc l kh, mắt lim dim mơ mng nghe tiếng gi đồng rười rượi thổi qua tai.

ồng chiều đẹp qu, ti chợt thấy lng lng lng niềm yu thương v tận với miền qu, với những buổi chiều c nắng hanh vng rạng rỡ như chiều nay!

Một lt sau, ti đến cnh đồng lạ, những hng cy quen thuộc đ khuất xa. Ch Ba cho xuồng chậm lại chờ xuồng ti đến gần, ch chỉ tay về hướng c đm lau sậy xa xa trước mặt, tiếng của ch lồng lộng trong gi chiều:

- Chỗ c cy xanh xanh v đm lau kia l đến nơi rồi đ, hai đứa giăng cu đặt trm xong th trở lại vạt đất trống trải ny chờ ch.

Nhn mặt nước lấp lnh, ch Ba ni tiếp:

- Di đất ny vừa được dọn xong, chắc vi ngy nữa người ta cấy la rồi đ. m nay mnh cắm so ngủ ở đy.

Thằng No c vẻ lo sợ, n ni:

- Ch Ba ơi! đy l đu m nước th su lại vắng vẻ qu vậy hả ch Ba?

Ch Ba điềm nhin ẵp:

- Tại cc chu chưa đến đy lần no nn i ngại, chớ đồng ruộng th đu đu cũng vậy, cũng hiền ho như đồng mnh thi! -

Ni xong, ch Ba chống xuồng lướt đi. Ti v thằng No chỉ giăng cu đặt trm quanh quẩn gần nơi ch Ba định đậu xuồng ngủ đm nay.

Thằng No cắm so giữ vững chiếc xuồng, ti một tay vịn be xuồng, một tay m mẫm dưới mặt nước cố đặt cho xong ống trm cuối cng. Ti sửa cho đui ống trm nằm trn cụm cỏ lc cho lỗ thng hơi nổi trn mặt nước v nếu khng th khi c lươn chui vo lm ống trm chm xuống lươn sẽ chết ngộp. Chợt thằng No hỏi:

- Tư! Mầy cn mấy gắp cu? Chỗ bn kia tốt lắm, gần ci đa lại c mấy m cỏ, thế no cũng c c tr với c r lớn đ mầy.

- Tao cn một gắp.

- Vậy mầy giăng chỗ đ đi.

Thằng No chỉ tay ni tiếp:

- Xong rồi chống xuồng qua gần đm sậy cao kia tao đặt hai ống trm nữa l xong.

Trong lc thằng No loay hoay đặt trm, ti mải m nhn những ổ chim mu xanh cỏ vừa kh, những ci tổ được một loi chim b nhỏ đan bằng những cọng cỏ lc được tước nhuyễn kho lo, chắc nịch, m c lần ti cng bạn b lấy lm giy đi lc đa giỡn nhau, chng đong đưa lủng lẳng trn cnh v bầy chim dng dọc lăng xăng lt xt gọi nhau inh ỏi trn cy ng đồng.

Trm đ đặt hết, cu cũng giăng xong. Ti v thằng No chống xuồng trở lại cắm so nơi vạt đất trống. Ngồi trn xuồng, ti đưa tay khot vng nước bạc mang nhiều ph sa đục ngầu rửa tay sạch sẽ. Xong, ti v thm mấy cọng rau ng om cho bn đi mi tanh của mồi c mồi lươn.

Trời my m ả, gi mơn man, ti ngồi trn sạp trước mũi xuồng, lặng ngắm sắc nắng vng yếu ớt của buổi chiều tn lấp lnh trn mặt ruộng. Xa xa, vầng thi dương đỏ ối đang chm dần sau rặng cy viền thnh một bức tượng xanh thăm thẳm cuối chn trời. Ti chợt thấy cnh đồng chiều nay sao to lớn v dịu dng qu khiến lng ti lng lng sung sướng trong ci tĩnh lặng của buổi chiều qu.

Dưới bng hong hn, thằng No nằm trn sạp ở li xuồng, n k chiếc np cuộn trn lm gối, ngửa mặt nhn bầu trời xanh. Ti ngồi lặng lẽ di mắt theo đn c trắng giăng hng bay về tổ, bỗng dưng ti nhớ đến hai cu thơ của X.D. m ti đ ln đọc trong tập thơ chị ti chp trong quyển vở học tr:

"m m chiều ngẩn ngơ chiều"

"Lng khng sao cả hiu hiu khẽ buồn"

Bng đm vừa chm xuống th một m điệu ho tấu rền vang của cc loi cn trng trổi ln, ti nghe rất vui tai v ti bỗng cảm nhận rằng, khi người ta khng lưu tm th tấu khc "m ồng Ruộng" ny chỉ lướt qua tai như cơn gi thoảng, nhưng đm nay n đ gy thnh một tc động no đ trong tm hồn khiến ti chợt nghĩ: "Nếu đm ở ruộng đồng m thiếu tiếng ku của những con nhc nhen, bầu tọt, v tiếng trầm trầm của loi ễnh ương th cn g buồn hơn!

Xa xa, thấp thong ti thấy bng ch Ba Bầu đứng thẳng đưa cy so ln chống chiếc xuồng lướt về hướng xuồng ti đang đậu giữa vạt đất trống mnh mng. ến nơi, ch Ba vừa cắm so vừa vui vẻ hỏi:

- Hai đứa đặt trm giăng cu xong cả rồi ?.

Hai đứa ti cng đp:

- Dạ xong hết rồi ch Ba.

Ch Ba ngồi trn sạp xuồng, mở gi thuốc r ra, rt một cục thuốc đặt trn tờ giấy huyến rồi chậm ri quấn thnh một điếu to gần bằng ngn tay ci, ch đưa điếu thuốc ln mi, th lưỡi liếm ướt cạnh tờ giấy xong, ch đưa hai ngn ci c qua c lại cho hai mp giấy dnh nhau. Ch xoay người che gi, bật quẹt my đốt thuốc ht.

Mn đm chm xuống mau. Sao Hm đ nh cao, n pht ra những tia sng lng lnh như một vin kim cương khổng lồ chnh chếch trn bầu trời. Khi điếu thuốc của ch Ba sắp tn th mn đm cũng tối đen như mực, ngồi cch nhau năm bảy thước m ti khng nhn thấy ch Ba, chỉ thấy mỗi lần ch ht điếu thuốc th đm lửa đỏ lm lo ln như đm lửa ma. Thỉnh thoảng, từ trn cao, một nh sao rơi chảy di trng như giọt lệ Trời nhỏ xuống trần gian!

Thằng No chợt ln tiếng ph tan sự im lặng:

- m nay gi hiu hiu mt lại khng c muỗi, mnh khng cần phải chui vo np, nếu ch Ba kể chuyện đời xưa nghe th sướng qu.

- Phải đ ch Ba. Kỳ rồi ch kể chuyện một trăm lẻ tm vị anh hng Lương Sơn Bạc nghe m qu. Kể nữa đi ch Ba.

Ch ba Bầu cười:

- Khoan đ. ể ch quấn thm điếu thuốc nữa rồi ch sẽ kể chuyện cho hai đứa nghe. Kỳ ny ch kể chuyện "Người đẹp Ty Thi" với hai mối tnh.

Ti ni:

- Chu nghe ai cũng ni Ty Thi đẹp như tin, vậy chắc hai người yu của b ấy phải l những vị anh hng bạt chng, phải khng ch Ba.

- Phải. Mầy nhỏ m khn. Trai ti gi sắc m! -

Ch tiếp:

- Mối tnh đầu l tnh trong trắng lc cn thơ của Ty Thi với người tướng trẻ Phạm Li, cn mối tnh thứ hai l tnh "đến sau", nhưng l tnh nghing thnh mất nước với Ng Ph Sai. ng vua si tnh ny đ đnh mất cả ngai vng lẫn mạng sống của mnh cho tnh yu! -

Kể xong cu chuyện tnh trong đm tối, ch Ba khng nghe hai đứa ti ni g, ch hỏi:

- Bộ hai đứa ngủ hết rồi ? -

Ti đp:

- Dạ khng. Chu khng ngủ m chu đang nghĩ tội nghiệp cho Ng Vương, ch ni khi chiến bo của ng đẫm mu v ng đang tuyệt lộ giữa rừng gươm m mắt ng vẫn hướng về C T i đang rực lửa, lng ng đau như cắt, nhưng khng đau v luyến tiếc cung vng điện ngọc m đau v ng sắp mất Ty Thi.

Ngừng một cht, ti ni với lng xc động:

- V Ty Thi với đi mắt đẫm lệ hỏi người hầu cận: "Ng Vương đu? Ng Vương đu rồi!?" Chu thấy sao chuyện tnh của người lớn đ bi thương lại nhiều rắc rối qu vậy, hả ch Ba? Hơn nữa, ci cảnh Phạm Li đoạt lại người yu cũ rồi bỏ vợ bỏ con để cng Ty Thi lnh đnh i n trn mặt nước Ngũ Hồ th quả đời c tn nhẫn với linh hồn của Ng Ph Sai!

Bỗng thằng No ngắt lời ti:

- Ch Ba kể chuyện đời xưa nghe hay qu. Ch thiệt l ti, chuyện g ch cũng biết hết. Nhưng m... ch Ba, ch l người từng đi đy đi đ, ch sống đời phng khong giang hồ, ch từng vui với cảnh lạ hương xa m sao ch lại trở về với ruộng vườn, giăng cu đặt lờ, ch khng buồn sao?.

- Chu ni nghe cũng phải. Hồi cn nhỏ ch cũng nghĩ như chu by giờ, ch cũng thấy đời sống ở thn qu buồn tẻ nhạt nhẻo qu, nn khi vừa lớn ln th ch bỏ học để cng người bạn trốn ln tỉnh thnh. Lc đầu ch lm đủ nghề, kể cả những ngy theo đon ht cải lương nay đng vai người hầu, mai đứng bn cnh g chờ ko mn, lnh đnh tri giạt nhiều nơi. Rồi cũng c lc gặp vận may ch cũng kh giả, cũng sống đời ln xe xuống ngựa như ai. Nhưng d đời c đi ngộ ch, c cho ch những ngy thng ln cao như diều gặp gi, khiến đi khi ch tưởng mnh l một con người khc! Ci con người xưa đứng bn cnh g chầu chực ko mn, ăn qun ngủ đnh đ biến mất, v thay bằng một con người c đủ ti tr thuộc tầng lớp cao hơn trong x hội. Nhưng rồi sau những giy pht rộn rng nhất, tuởng l hạnh phc nhất đ l những giy pht ch nhớ qu hương, con người nh qu trong ch bỗng hiện về đưa ch đi tm lại ci kho tng qu bu của tuổi thơ, cho ch ngắm lại vẻ đẹp dịu hiền của hng cau trước ng v mu đỏ dễ thương của những chm mận hồng đo rực rỡ sau h ...

Bỗng ch Ba ngừng ni, ch lặng ngắm vầng trăng thượng tuần vừa nh ra khỏi ng my. Dưới nh sng huyền ảo của vầng trăng khuyết, đi mắt ch Ba xa xăm, ch ni:

- Ni nhiều sợ hai chu khng hiểu, nhưng thường con người khi cn trẻ th lm việc g cũng hăng say m mục đch th m mờ như người đi trong đm tối, rồi theo thời gian, tuổi đời chồng chất, nguyện của mnh mới dần dần hiện ra.

Ch Ba chỉ tay về hướng trước mặt, v tiếp:

- Giống như nh trăng đm nay, hồi đầu hm no ta c trng thấy g, nhưng by giờ th bng dng bờ lau kia đ hiện dần ra.

Ngưng một cht, ch Ba đưa điếu thuốc ln rt một hơi di rồi tiếp:

- D c sng hồ lang bạt nơi đu, ch vẫn nhớ qu nh, nhớ mi hương dịu dng của gin hoa thin l lc về đm v mi thơm nhẹ nhng của hoa li thoang thoảng trong những sng tinh sương. Ch nhớ những dy trầu u yếm leo quanh thn cau, l của n vng tươi ng nh dưới nắng mai... Chừng ấy ch mới nhận ra rằng, ch khng phải l người của sng hồ, ch khng thuộc về cuộc sống rộn rng xe ngựa hay nh đn mun mu của thị thnh, m ch yu ngọn đn dầu m u hiu hắt nh ai trong xm đm -

Thằng No ngắt lời:

- Vậy m chu tưởng ci g của thị thnh cũng đẹp cũng hay, cũng li cuốn được mọi người chớ ch?.

- Thnh phố c ci đẹp ci hay của n, nhưng đồng qu cũng c ci đẹp ci hay của đồng qu. Cho nn c người thch cuộc sống ồn o xui ngược th cũng c người thch ci yn tĩnh của miền qu, tất cả đều ty ở trạng thi tm hồn mnh thi. Chẳng hạn như ch đy, ch cho rằng hnh ảnh con so sậu lng đen mướt, mỏ đỏ, mắt viền vng, đứng trn lưng tru m ht l một trong những bức tranh tuyệt vời của đồng qu.

- Vậy th chắc hồi đ ch nhớ nh lắm, phải khng ch Ba? -

- Ch nhớ lắm. Ngoi cha mẹ anh em ra, cn th từng khun mặt của b con lng giềng, mỗi khi c dịp, đều lần lượt hiện về từ trong k ức của ch.

Ngừng một cht, nt mặt ch Ba bỗng vui vẻ khc thường, ch vừa ph khi thuốc ra vừa cười gin tan:

- Ch cn nhớ r, hồi ch rời lng ra đi th c ấy tuổi mới mười lăm mười su, tc thề cn phấp phới trn vai, v đi mi th xinh thật l xinh, n khiến cho ch d c vui th ở chn trời gốc biển no th lng ch cũng cứ mi bng khung nhớ về lng xưa! -

Thằng No ln tiếng:

- Khng ngờ ch Ba đa tnh qu h! M người con gi đ l ai vậy, hả ch Ba? -

Ch ba Bầu cười lớn:

- L Thiếm Ba của tụi mầy by giờ chứ ai! .

 

Houston, h 2001

PHẠM PHI LONG