Cảm đề "Hạt Cát" của Nguyên Nhung

Trong bài ‘Hạt Cát’ của Nguyên Nhung có đoạn nêu ra cái triết lư rất thâm sâu, khuyên ta ‘nghĩ những điều tốt về người, chớ không nghĩ những điều xấu’, để từ đó ta gieo được nhiều duyên lành trong quan hệ với người khác, và cũng để từ đó tâm hồn ta được yên ổn, thoải mái hơn; ta không phải lo âu những cái lo âu không cần thiết; và quan trọng hơn hết, là ta không bị người khác ám hại ḿnh, bởi v́ ḿnh không có gây thù chuốc oán với ai khi không bao giờ nghĩ xấu về người khác. Triết lư ‘sống’ nầy nằm trọn trong câu ‘Tư vô tà’ mà những nhà ‘thâm nho’ chắc hiểu rơ. (Tôi không phải là nhà nho, xin đừng chất vấn thêm!).

Ngoài ra, quan trọng và thâm sâu hơn nữa, truyện "Hạt Cát" của Nguyên Nhung chứa chan nhiều ư nghĩa về cuộc đời qua cái nh́n của đạo Phật. Chết là một sự thay đổi chỗ ở của con người. Sự sinh ra và sự chết của con người đều do duyên nghiệp. Khi đủ cơ duyên, người ta đến với nhau thành người thân thuộc; khi không c̣n duyên nghiệp với nhau th́ chia tay.

Người ta đến với nhau trong quan hệ thâm t́nh, như cha con, anh em, chồng vợ…, khi đă hết duyên nợ với nhau rồi th́ cái quan hệ thâm t́nh cũng chấm dứt trong một cuộc chia tay, người đi kẻ ở lại trong cơi trần. Sự chia tay nào cũng xót xa, ngậm ngùi, hối tiếc, nhưng chia tay là một thực tế, là sự hiển nhiên của cuộc đời, v́ nó luôn luôn vướn mắc vào cái định lệ "sinh, lăo, bệnh, tử" mà người trần tục chúng ta không ai thoát khỏi.

Đôi khi chúng ta cần nên suy gẫm về cuộc đời một chút th́ có thể ư thức được sự huyền bí về con người: Không biết ta là ai? Từ đâu tới? Và tại sao tới rồi đi? Đó là những vấn đề thâm sâu, huyền bí, chỉ có Đức Phật mới thấy rơ, và có khả năng giải thích.

Tuy nhiên, đối với những ai tin theo Đạo Phật th́ cũng có thể t́m hiểu được phần nào về những vấn đề nêu trên qua các thuyết "Nhân Duyên" và "Nghiệp Quả" mà Hoà Thượng Thích Thanh Từ cũng có giải thích qua cuốn "Đạo Phật trong đời sống hàng ngày" và một số tác phẩm khác của Ngài.

Khi chúng ta đă có một số ư niệm căn bản về Đạo Phật, về luật Nhân Quả hay về Duyên Nghiệp, th́ chắc chắn tinh thần chúng ta sẽ được vững mạnh, sáng suốt và sớm ổn định sau những đột biến, mất mát lớn lao hay sự chia tay vĩnh viễn với những người mà ḿnh yêu thương nhất, như vợ chồng, cha mẹ, anh em, v.v.

Nhờ Đạo Phật, chúng ta biết rằng tất cả mọi vật trên đời nầy, dù là vật chất hay tinh thần, đều có tính cách tạm thời chớ không có cái ǵ tồn tại vĩnh viễn cả. Chính nhờ vậy mà ta không coi trên đời nầy có cái ǵ là vĩnh viễn của ḿnh. Từ vật chất lẫn tinh thần, kể cả thân xác, t́nh yêu, lời nói…. đều không vĩnh viễn là của ta; cho nên nếu bị xúc phạm hay bị mất đi, ta không tiếc nuối, khóc than, mà chấp nhận cái thực tế "không là của ta" ấy! Nếu bạn vẫn chưa tin! Th́ đây, mời bạn suy nghĩ: Trước khi trở thành chồng vợ với nhau th́ hai người nầy là hai kẻ xa lạ, hoàn toàn không có liên hệ ǵ với nhau. Do đâu mà người nầy tự coi người kia là của ḿnh? Cái ‘ḿnh’ hay cái ‘tôi’ là ai? Xin kính mời bạn đọc qua bài "Lưu Chuyển" dưới đây của Thầy Tịnh Từ. Nếu bạn nào có máu văn nghệ một th́ cũng có thể tập hát bài nầy! Nhưng hát làm sao được khi không biết âm điện của bài hát ra sao? Đây cũng là điều khó, nhưng nếu bạn tịnh tâm, thả hồn theo ư nghĩa thâm sâu của bài hát th́ hy vọng có thể tự phát ra những âm điệu tuỳ theo cảm xúc của ḿnh. Nếu quí bạn nào t́m thỉnh được cuốn băng thuyết pháp của Thầy Tịnh Từ (ở Mỹ) nói về Vô Ngă, qua gương nhẫn nhục của Ngài Xá Lợi Phật th́ sẽ được nghe Thầy hát bài nầy trong cuốn băng đó.

Kính chúc quí vị và các bạn ‘thân tâm an lạc’

Lê Thiện Phúc

Lưu Chuyển

Bài hát nầy trích trong cuốn băng thuyết Pháp "Vô Ngă" của thầy Tịnh Từ đă hát cho nữ Nghệ Sĩ Mai Lan ở Hoa Kỳ nghe trong lúc cô lâm chung v́ một chứng bệnh ung thư khắc nghiệt. Tôi đă nghe qua cuốn băng thuyết pháp của Thầy Tịnh Từ và nhận thấy nó mang nhiều ư nghĩa về cuộc đời của con người nên sao chép lại, tập hát theo thầy rồi đặt tên nó là "Lưu Chuyển". Xin tặng những ai trong hoàn cảnh đau thương nghiệt ngă để suy gẫm về cuộc đời hầu t́m cho ḿnh một hướng đi thanh thảng, an lạc hơn.

Thiện Nhân Lê Thiện Phúc, Melbourne, tháng 8 năm 1997

Ḍng đời như nước cuối trời mây

Nước chảy qua cầu, mây bay trên đầu.

Nước mây không hẹn gặp,

Nhưng muôn thuở vẫn t́m nhau.

 

Cuộc đời ta cuồn cuộn,

Từng là nước, từng là mây.

Khi róc rách qua ghềnh thác đổ,

Khi làm mưa tắm mát ruộng đồng.

Ta từng là mây bềnh bồng vô định.

Khi ngũ quên, khi ngũ quên, ta che cả cuộc đời !

 

Ḍng đời như gió cuốn đầu non,

Gió thổi qua mành, vi vu an lành,

Gió bay đi, không hẹn về,

Đi đi măi chẳng về đâu.

 

Cuộc đời ta lồng lộng, từng là gió, từng là cây;

Khi réo rắc cuốn về tổ bảo,

Khi thầm trao mến ái tự t́nh.

Ta từng là hoa, từ nguồn vi dịu,

Khi lững lơ, khi lững lơ, ta kinh hăi giậc ḿnh.

Người ơi, có biết ta là ai ?

Ta không là ǵ, mà là tất cả,

Ta lưu chuyển khắp cùng mọi nơi.

 

Ḍng đời như sáng sớm b́nh minh,

Nắng cháy qua ngàn, thương yêu vô vàn,

Nắng vươn vai đợi chờ cho em rũ bỏ t́nh ḿnh.

Cuộc đời ta mầu nhiệm, từng là đuốc, từng là sao,

Khi bóng tối lan tràn khắp nẻo,

Ta là tim, ta là tim, thắp sáng cuộc đời.

Ta là hào quang từ nguồn vô tận.

Muôn vạn năm, muôn vạn năm ta soi sáng ḍng đời.

 

Người ơi, có biết ta là ai?

Ta không là ǵ, mà là tất cả; ta lưu chuyển khắp cùng mọi nơi.

Người ơi! Có biết giờ đây, ngày mai, ngày qua.

Thân ta lưu chuyển, tâm ta hiển hiện khắp cùng mọi nơi.