Thương về người bạn Lâm Thị Tuyết Anh

Thu Hà

 

Không ai biết được tôi là người mang đến những ba tên, ngoại trừ những người thân trong gia đ́nh, từ khi mới bắt đầu đi học cho đến năm tôi học tại trường Trung Học Tư Thục Vơ Văn tôi tên là Nguyễn Thị Hà (đúng theo khai sanh)

Năm tôi học lớp nhất (tức là lớp năm sau này) tại trường Mỹ Hưng, năm ấy tôi học với cô Lan (tôi không nhớ rơ họ của cô), Cô tuy là một giáo viên dạy cấp tiểu học nhưng cô có những lời dạy bảo rất quư báu mà đến giờ tôi vẫn chưa quên. Cô dạy khi đi ngang qua người nào xa lạ nếu ḿnh muốn để ư người ta th́ chỉ nên liếc nh́n, chứ không nên nh́n đâm đâm với vẻ quan sát, cũng không nên nh́n châm chú vào bộ đồ người ta đang mặc, hoặc nh́n một người nào đó từ đầu đến chân, hay đă đi qua khỏi mà c̣n ngoáy đầu lại nh́n một người nào. Đó là những cử chỉ hết sức bất lịch sự các em không nên làm & Cô dạy rất nhiều điều tôi nghĩ cần nên biết để áp dụng trong cuộc sống hàng ngày. Có một điều tuy nhỏ nhặt nhưng cô cũng không quên dặn ḍ: Các em chỉ nên nói: người phụ nữ có thai, chứ không được dung danh từ ‘có bầu’ cô cho rằng danh từ đó nghe không hay, không được dùng cho người. Nói đến đây tôi nhớ, có nghe kể lại năm 75 lúc mới tiếp thu trong bệnh viện tấm bảng :khu sản khoa, VC đổi tên lại là ‘xưởng đẻ’. Điều này nếu có xảy ra th́ c̣n gi là Văn Hoá VN nữa. Cô Lan là một vị giáo viên mà đến giờ trong ḷng tôi vẫn tràn đầy sự biết ơn và kính mến, luôn cố nhớ những điều cô đă day bảo. Tôi không gặp được thầy (chồng cô) nhưng nghe nói thầy tên là Huy Giáo sư PTG, không biết thầy dạy môn ǵ. Cô có hai con tên là Chi và Chương, nên gia đ́nh cô được ghép là Lan Chi Huy Chương. Năm học với cô là năm luyện thi đệ thất để vào trường trung học ĐTĐ. Năm đó cô rất kỳ vọng vào 5 đứa chúng tôi được lănh thưởng (tôi lảnh hạng 3) sẽ đậu vào trường ĐTĐ, nhưng rốt cuộc cả lớp chỉ có chị Nguyễn Thị Đơn (lănh thưởng hạng 1) là đậu vào ĐTĐ.

Năm sau niên khóa (1967-1968) tôi học lớp tiếp liên tại trường Nữ Tỉnh Lỵ Cần Thơ. Đến cuối năm thêm một lần học theo Tú Xương, tôi lại thi rớt lần nửa. Đúng là số phần lận đận! Tôi miễn cưỡng phải vào trường trung học tư thục Vơ Văn. Đến gần cuối năm cũng là lúc sắp có kỳ thi tuyển vào trường ĐTĐ tôi lại nẩy sinh ra ư muốn đi thi lần nữa. Tôi nghe nói học ở trường ĐTĐ sẽ có nhiều giáo sư day giỏi hơn ở trường tư thục, vả lại các anh chị tôi đều đang học ở trường PTG và ĐTĐ. Ngay bây giờ nếu làm khai sanh nhỏ tuổi lại cho tôi th́ không kịp, nên tôi năn nỉ với ba tôi mượn khai sanh của mơt người bà con để nộp thi vào trường ĐTĐ. Ba tôi v́ ch́u con nên đă t́m khai sanh cho tôi. Năm đó tôi chỉ ôn bài sơ sơ vậy mà thi đậu, thật đúng với câu: ‘học tài thi mạng’ như vậy là ‘nhứt bá tam’ mới đậu. Lư do cũng dễ hiểu là v́ năm đó số thí sinh được tuyển vào trường nhiều hơn và đề tài th́ cũng dễ hơn những năm về trước. Tôi và Én (em gái của tôi) cùng trúng tuyển vào trường ĐTĐ năm đó. Én mới thi lần đầu đă đậu, như vậy tôi lớn tuổi hơn Én mà lại học cùng cấp với Én, điều đáng nói ở đây chúng tôi là hai chị em ruột cùng học chung một trường mà lại mang hai họ khác nhau, giờ nghĩ lại ngày đó tôi lớn hơn Én hai tuổi lại học cùng cấp sao không biết thẹn mà chỉ biết vào học được ở trường ĐTĐ là ‘ ngon lành ; rồi.Thi đậu vào trường ĐTĐ là điều tôi đă được toại nguyện và cũng là niềm vui lớn nhất của tôi. Nhưng đó cũng là một nỗi lo phải mang tên người khác, v́ ham học ở trường ĐTĐ mà tôi phải vay mượn tên người khác, tôi không nghĩ đến hậu quả sau này !.

Đọc đến đây nếu ai cho rằng tôi là người quá ngu xuẩn th́ cũng xin thương dùm hoàn cảnh của tôi. Lúc đó ba tôi một ḿnh làm thợ máy hăng nước ngọt BGI Cần Thơ nuôi cho cả nhà 7 anh chị em chúng tôi đều đi học (má tôi đă đi tu) th́ liệu ba tôi có lo nổi học phí hàng tháng ở trường tư thục để tôi tiếp tục học đến lớp 11 như ở trường ĐTĐ tôi đă học hay không? Tôi vẫn c̣n nhớ lời Ba tôi nói: ‘Nếu Ba có khả năng đứa nào Ba cũng lo cho học lên đại học hết ‘ nhưng rốt cuộc rồi chỉ có Én là học lên đến Cao đẳng Sư Phạm, c̣n cả nhà các anh chị em tôi chỉ học đến lớp 11, 12 mà thôi và đều học tại trường PTG và ĐTĐ.

Có thời gian Én học ra trường và đi dạy chung với chị Bửu Châu vợ anh Thông (xin xem trong bài viết của anh LTP). Trong thời gian đi dạy ở đó Én có dịp đi đám giỗ ở nhà người bạn và biết được chị Nhàn (vợ anh Phúc) nên trong ĐH 3 vừa qua tại Brisbane chị Nhàn từ Melbourne sang dự, Én đă nh́n ra chị.

Tôi mang tên Đinh thi Bạch Tuyết suốt thời gian học ở trường ĐTĐ từ lớp 6 cho đến lớp 11. Nhớ có lần năm tôi học lớp 10 với thầy Vơ văn Bá day Anh văn. Thầy nh́n vào sổ diểm danh gọi tôi lên đọc một đoạn Anh văn, khi tôi đến thầy hỏi: ’Bạch Tuyết ở đây c̣n 7 chú Lùn ở đâu?’ Tôi rất thích học giờ của thầy.

Thầy giảng rơ ràng và dễ hiểu, giờ thầy dạy lại rất vui. Học với thầy suốt cả năm không bao giờ thấy thầy giận dữ. Nhờ học với thầy tôi vốn thích môn Anh Văn lại càng th́ch hơn.

Sau 30-4-75 tôi không được cấp sách đến trường nữa, trong thời buổi khó khăn, phải bươn chải mưu sinh để giúp gia đ́nh và cũng để nuôi thân. Tôi sắm một thùng thuốc lá nhỏ và bán vào buổi chiều tối ở ngay góc đường trước cửa Bưu Điện CT. Lần đó thầy Bá đi ngang chổ tôi bán thuốc. Tôi được biết thầy không c̣n được dạy nữa. Tôi định hỏi thầy có ư định ‘đi’ không ? Sao đến giờ thầy vẫn chưa ‘đi’ nhưng không dám hỏi. Nh́n thầy có chút thay đổi. Thầy có vẻ suy tư, nói chuyện nghiêm trang hơn không vui đùa như lúc học với thầy. Nhờ đọc trong cuốn TXTTN và Đặc san 2002 Úc Châu bài viết của thầy Trần văn Sơn được biết thầy Bá (không biết có đúng với thầy Vơ Văn Bá ?) đi học tập cải tạo ở Chi Lăng, có lẻ lúc tôi gặp thầy đă học tập xong, năm ấy vào khoảng năm 1982. Hôm đó tôi nói chuyện với thầy tôi không dám hỏi nhiều và cũng không nhắc cho thầy nhớ tôi là ai (đến giờ tôi vẫn c̣n tự trách ḿnh) v́ tôi mang tâm trạng của người thay tên đổi họ, thật là khó xử !!!

Nhắc đến việc này, đến năm 1975 nhân dịp làm lại hộ khẩu tôi đă lấy lại tên cũ Nguyễn Thị Hà. Có nghĩa là công lao học tập 6 năm ở trường ĐTĐ của tôi cũng chỉ là con số không, một kết quả học tập không được công nhận bởi bằng cấp, nhưng tôi không buồn, tiếc nuối hay ân hận v́ dù sao đi nữa những hấp thụ khiến thức học được ở trường vẫn c̣n trong tôi.

Gặp thầy Bá lần đó cũng là lần gặp thầy sau cùng, đến nay đă hơn 20 năm qua mỗi khi nghĩ tới c̣n hối tiếc, ḷng tôi vẫn tôn kính, nhớ đến và rất mong có ngày gặp lại thầy.

Trong đời học sinh, ai cũng có biết bao kỷ niệm với thầy cô và bè bạn. Với câu:’thương thầy nhớ bạn’ tôi đă kể qua một người cô, một vị thầy kính yêu với bao kỷ niệm tôi không sao quên được th́ t́nh bạn cũng là nổi khắc khoải trong tâm tư tôi từ mấy chục năm nay. Người bạn tên Lâm Thị Tuyết Anh đă học cùng lớp với tôi tại trường ĐTĐ từ lớp 6 cho đến lớp 9. Đến năm lớp 10 chia ban, Tuyết Anh đi ban A, c̣n tôi v́ thích toán nên chọn ban B, từ đó hai đứa ít tới lui hơn, nhưng t́nh bạn không v́ thế mà nhạt phai.

Tôi và Tuyết Anh là đôi bạn thân từ nhiều năm nhưng tôi không biết nguồn gốc TA nhiều, (TA chỉ cho biết quê ngoại ở Mỹ Tho) Tôi chỉ biết TA và mẹ ngụ trong cư xá bên trong Bệnh Viện Đa Khoa Cần Thơ, và tên bác là Lâm Thị Sáng, nghe nói bác là Y Tế trưởng vùng IV ?. Tôi không gặp và cũng không biết ba của TA là ai, đến cư xá tôi chỉ gặp bác và TẠ Bác người cao lớn, gương mặt có nét tây phương (tôi có cảm tưởng như vậy) sống mủi cao, nước da trắng mịn, bác không mập nhưng da thịt đầy đặn, có nét của người đàn bà rất sang trọng. Ở nhà bác không gọi TA là TA mà gọi là TiTi. Có lần tôi đến nhà bác cho biết: Bác sắp đi dự khoá tu nghiệp ở Mỹ một tháng, bác muốn TiTi đi với bác mà nó không chịu, con khuyên nó dùm bác đi. Tôi có khuyên TA nên đi với bác v́ bỏ TA ở nhà một ḿnh bác rất lo, nhưng TA nhất định không chịu đi theo bác v́ TA rất ham học.

Vào lớp học TA rất chú ư nghe thầy cô giảng bài, trong giờ học luôn nghiêm trang không nói chuyện. TA rất hiền, thuỳ mị và hay mắc cỡ. TA cũng đẹp, nước da trắng mịn như bác, đặc biệtđôi mắt thật buồn với lông mi dài. Tôi c̣n nhớ bác nói với tôi:’những người bạn chơi với TiTi chỉ có Tuyết là thành thật nhất!’ nhưng trong lớp TA cũng không có bạn nhiều. Sau khi chia ban hai đứa không c̣n học chung lớp nên it tới lui thường xuyên như trước, rồi TA có nhiều bạn thêm hay không , chứ trước đó TA chỉ có tôi là người bạn thân nhất thôi.

TA học rất giỏi nhưng ghét nhứt là giờ Nữ Công . Tôi c̣n nhớ năm đó giờ thêu may cô Yến dạy (cô Yến có gương mặt trái soan rất đẹp và dễ thương) cô cho biết kích thước vải làm sẳn ở nhà để đem vào lớp thi thêu may. Tôi biết TA rất dở về môn này, nên đă chuẩn bị 2 miếng vải bằng KT, cắt RODE và đo đúng kích thước như cô đă dặn, một cho TA, một cho tôi, ngoài ra c̣m ủi thẳng thóm với hy vọng TA cũng sẽ được điểm không thua ǵ ḿnh (v́ điểm nữ công của tôi luôn 17, 18) rốt cuộc diểm thi của TA lần đó cũng chỉ là 14 c̣n tôi th́ 18. Việc này tôi cũng buồn dùm TA, v́ tôi cố giúp mà TA cũng không có điểm cao được. TA có khiếu về hội họa và rất thích vẽ, ở nhà lúc rảnh rỗi TA hay ngồi vẽ, c̣n đối vớI thêu may TA rất ghét và hay nói: giờ đó nhức đầu lắm! Cũng vào năm ấy (lớp 8) cuối năm tôi và TA được lảnh thưởng. TA hạng nh́ c̣n tôi hạng ba. Bác có chụp tấm h́nh cho tôi và TA đứng trước cửa lớp sau khi lảnh thưởng. TA với một chồng sách cao của phần thưởng c̣n tôi th́ ít hơn. Bác cho tôi tấm h́nh này và thêm một tấm h́nh mà tôi rất thích. Đó là lần tôi cùng với bác, TA và người tài xế đi bằng xe hơi vào quán nổi tiếng về bún nem nướng ở chân cầu Cái Răng. Trên đường về Cần Thơ bác bảo tài xế ghé lại nhà người quen, tôi không c̣n nhớ rơ chỗ nào, chỉ nhớ là qua khỏi Cái Răng một đoạn. Một ngôi nhà đúng ra là một căn biệt thự với hàng rào và cổng sắt cao trong một khu đất rộng lớn, phía trước trồng nhiều bông hoa và một hàng hoa hướng dương. Bác chụp cho tôi tấm h́nh đứng, với tà áo dài đang bay (hôm ấy tôi và TA mặc áo dài trắng đi học) tôi cầm nhánh hoa hướng dương đang nở lớn với nụ cười thật tươi, tấm h́nh màu rất đẹp. Tôi rất thích tấm h́nh này. Tấm h́nh ấy đă thất lạc ở đâu tôi không nhớ. Sau 30-4-75 mấy ông anh của tôi đem đốt cả một chồng nhạc thật dầy, báo Thế Giới Tự Do & không biết tấm h́nh ấy có lạc vào trong đám lửa hay không? Thật là tiếc!!

Một hôm vào năm 75 (năm học cuối cùng trên đường học vấn của tôi) giờ chơi cũng sắp tan. TA từ xa đi đến lớp tôi, đến gần tôi TA nói lớn:’ Ê! Tuyết Romeo kià!’ TA tay chỉ về hướng thầy Danh dạy sử địa đang đi tới để cho chúng tôi chuẩn bị vào lớp v́ chuông reo đă đến giờ thầy. Tôi hơi ngạc nhiên, thường ngày TA nói chuyện rất nhỏ nhẹ, hôm nay tự nhiên nói chuyện lớn tiếng và nét mặt có vẻ bất b́nh thường. Thầy vào lớp và TA cũng ngang nhiên ôm cặp da vào lớp tôi ngồi ở đầu bàn trên để học giờ thầy trước bao cặp mắt ngạc nhiên của cả lớp. C̣n thầy th́ h́nh như không để ư ǵ cứ thản nhiên giảng bài. Tôi quan sát thấy TA say mê nh́n và lắng nghe thầy giảng bài.

Thưa bác, cháu không biết hiện giờ bác và TA ra sao? Dù ở VN hay bất cứ nước nào, cháu viết bài này với hy vọng bác và TA đọc được, sẽ liên lạc nhau để cháu được biết tin tức về bác và TA hiện nay. Sau ngày 30-4-75 cháu có đến chổ ở của bác và TA gơ cửa nhiều lần nhưng không có ai cả. Cháu không biết làm cách nào để t́m bác và TẠ Cháu nghe nói bác học tập cải tạo ở Năm Căn có đúng vậy không? Thời gian đó TA đă ra sao?

Cháu rất thương nhớ bác và TẠ. Không gặp lại và không được tin của bác và TA đó cũng là điều làm cho cháu hằng ray rứt, khắc khoải và ân hận từ mấy chục năm nay. Cháu c̣n có anh, chị em. C̣n TA chỉ có một ḿnh. TA chỉ có bác là t́nh thương và nguồn an ủi duy nhất.

Cho tới nay, đối với cháu TA vẫn là một cô gái thuỳ mị, duyên dáng và dễ thương, là một học tṛ ngoan, siêng năng và học giỏi, là một người bạn mà trong suốt thời gian học vấn của cháu, cháu chưa t́m được người bạn nào đáng nhớ hơn cả.

Ngày 30-4-75 tôi bị kẹt ỏ nhà chú tôi tại Long Mỹ, trước đó vài ngày, nhân dịp nghỉ hè tôi theo Chú về Long Mỹ chơi, nào ngờ gặp biến cố 30-4. Chú tôi lại là phó quận! ở nhà chú càng lo sợ hơn. Khi nghe radio lập đi lập lại nhiều lần lệnh buông súng, tôi lặng người, tim tôi như ngừng đập và tôi không cầm được nước mắt . . . Tôi kêu lên hai tiếng:’ Trời ơi’ nhưng không thốt thành lời được. Chưa thật sự trải qua sống dưới chế độ CS nên chưa biết ra sao !, nghĩ về ḿnh lúc đó tôi linh cảm con đường học vấn của tôi đến đây là chấm dứt, tương lai tôi không c̣n ǵ nữa! Những ngày đó ở nhà chú tôi phần v́ nhớ nhà mà không về được, phần v́ lo sợ trước cuộc đổi đời, ḷng tôi không yên được. Những ngày đó nhà chú tôi luôn khoá chặt cửa. Tôi lén nh́n qua khe cửa sổ, ngoài đường không người, chỉ thấy từng đoàn nữ cán bộ, mặc áo bà ba sát bó, quần nylon đen, khăn rằn quấn cổ, mổi người đều mang súng dài trên vai, nước da tái mét như người bị sốt rét, mặt lạnh như tiền, mang giày cao su đen đi lại trên đường, Nhà chú tôi ở tại chợ Long Mỹ. Long Mỹ và Chương Thiện cách nhau không xa lắm. Trong khi Chương Thiện đang cố thủ nên tiếng bom, tiếng đạn, tiếng súng nổ liên hồi vang dội nghe thật gần. Những ngày đó là những ngày lo sợ, kinh hoàng nhất đàu tiên trong đời tôi, trước khi thêm một lần trải qua bao hăi hùng, gian nan của những ngày vượt biên, lênh đênh trên biển cả.

Khi đến đảo tôi là một người mới với tên Nguyễn Thu Hà. Dù là tên ǵ đi nữa tôi vẫn là một học sinh của Trường ĐTĐ, một học tṛ của các thầy cô kính yêu. Đối với tôi mái trường ĐTĐ vẫn là nơi chất chứa biết bao kỷ niệm, biết bao là chân t́nh, biết bao kính yêu và thân ái, nó đă là đấu ấn khắc sâu trong tâm năo măi cho đến bây giờ và có lẻ suốt cả đời tôi không sao quên được.

Đầu tháng 4 / 2004

N.T.H

CHS ĐTĐ (1969-1975) - Úc Châu

 

Chú thích: Thầy Danh dạy sử địa, thầy Bửu Đa, (dạy môn ǵ không nhớ) và cô Ánh dạy Anh Văn là những thầy cô mới về trường năm 1974, chư không phải thầy Danh day sử địa trong bài viết của Ánh Vân (thầy Danh chồng cô Cúc dạy Lư Hoá)

Nhắn tin: Kính mong quí thầy cô, anh chị và các bạn nếu biết được tin tức ǵ về bác Lâm Thị Sáng và bạn Lâm Thị Tuyết Anh xin vui ḷng cho em biết tin. Xin chân thành cám ơn thật nhiều.