Hănh Diện  Giáng  Sinh

                                            Người viết: Loan Anh Vidmanis

Trường đại học Mỹ trong thời gian mười lăm năm nay thường mở một văn pḥng để phổ biến tinh thần đa văn hóa (tạm dịch chữ multiculturalism). Hằng năm, vào dịp Giáng Sinh và đầu năm mới Tây Lịch, văn pḥng nầy trong trường tôi làm, thường tổ chức một buổi lễ cho sinh viên, nhân viên và giáo sư  tham dự.  Trong những buổi lễ nầy, tất cả sinh viên của mỗi chủng tộc trong trường, kể cả người Mỹ gốc Âu Châu, được mời tham dự. Các người  tham dựï thường mang đến các món ăn đặc biệt mà người xứ họ dùng trong ngày lễ để chia cho khách các chủng tộc khác ăn.  Đặc biệt nhất làmỗi chủng tộc cửù người thuyết tŕnh về thủ tục ăn lễ Giáng Sinh, hoặc lễ đầu năm, hoặc một ngày lễ đặc biệt nào lớn nhất, có ư nghĩa nhất của xứ họ.

Sinh viên Việt Nam tại trường tôi (khoảng trên dưới 200) v́ e thẹn, hay v́ ít th́ giờ,  thường sống biệt lập, ít giao thiệp với sinh viên Mỹ hay sinh viên các chủng tôc khác, nên tôi thuờng di dự những buổi lễ nầy để khuyến khích sinh viên Việt Nam tham dự và cũng để nâng đỡ văn pḥng Đa Văn Hóa. Vă lại, trong những dịp nầy, tôi học hỏi được ít  nhiều và gặp gỡ được nhiều nguời và,  hơn nữa, đến những nơi nầy, ḿnh được nếm những món ăn mới lạ.

Để chia xẻ văn hóa, thông cảm (điều nầy đem đến ḥa thuận), mỗi chủng tộc cử một người ra thuyết tŕnh về ngày lễ lớn nhất của họ.  Nhà trường thường nhờ tôi thuyết tŕnh về phong tục ăn  Giáng Sinh Việt Nam.  Tôi ăn lương của trường mà, phải làm công tác chớ !  Nói mỉa mai vậy thôi, chớ trường cho ḿnh cái dịp để khoe văn hóa ḿnh mà không sinh viên Việt nào chịu đứng ra khoe cả, th́ những sinh viên các chủng tộc khác khoe về họ, để người Mỹ hiểu và trọng họ, c̣n ḿnh th́ để những nguơiø Mỹ đă hiểu lầm ḿnh tiếp tục hiểu lầm ḿnh luôn và khinh bỉ luôn ḿnh sao?

V́ vậy, tôi rất hănh diện tŕnh bày về cách ăn Giáng Sinh ở Cần Thơ trong thời gian tôi học trường Phan Thanh Giản (1951- 1956).  Lần nào nghe xong cũng có nhiều người đến nói với tôi là phong tục Lễ Giáng Sinh của Việt Nam hây lắm. V́ th́ giờ ngắn, v́ không muốn dài ḍng,  tôi chỉ xin vắng tắt những điều tôi nói mà có lẽ quí bạn  PTG và ĐTĐ cũng đă biết hết rồi.

Đại khái tôi nói những ư nghĩa tốt đẹp trong cách mừng Giáng Sinh của ḿnh mà người Mỹ hoặc người xứ khác không có:

1. Người Việt tin rằng Chúa Jesus được sinh ra trong hang đá, chứ không tin Chúa sinh ra trong lều nuôi ngựa. Hang đá đẹp hơn, lạnh hơn, gợi khổ hơn, cho cảm tưởng cô đơn hơn và thơ mộng hơn lều nuôi ngựa.

2. V́ nghèo, dân ḿnh có tiền đâu mà mua đồ chơi, hoặc dựng lên cây Noel để ăn Giáng Sinh. Người Việt thường trang trí lễ Giáng Sinh bằng ḷng đèn h́nh ngôi sao năm cánh. Phần nhiều chỉ có những văn pḥng mới mua ngôi sao thôi. Thuở tôi c̣n học PTG th́ mỗi năm các văn pḥng làm một ḷng đèn ngôi sao lớn, thắp sáng lên  và treo trước cổng chánh của họ.  Ngôi sao là tượng trưng của ánh sáng và con đường hướng dẫn nhân loại về nẻo thánh thiện, về với Chúa.  Giáng Sinh của Việt Nam không có tính cách thương mại, chỉ có tính cách tôn giáo, tinh thần (spiritual)

3.  V́ chúng ta sống trong nhiều chiến tranh dài dẵng, từ Đệ nhị Thế Chiến  đến chiến tranh chống Pháp, rồi chiến tranh Nam Bắc, quốc gia, cộng sản, nên hàng năm, hai bên Nam Bắc thỏa thuận  đ́nh chiến vài ngày vào những ngày Giáng Sinh và Tết Nguyên Đán. Dân chúng vui tươi hơnù hở trong những ngày đ́nh chiến,  tưởng như mừng ngày ḥa b́nh vậy.  Khoảng năm sáu giờ chiều ngày Giáng Sinh  th́ đường sá đă bắt đầu rộn rịp.  Nam thanh nữ tú dập d́u. Người trẻ tuổi  ăn mặc đẹp, rũ nhau ra đường Phan Đ́nh Phùng là con đường chánh của Cần Thơ và cũng là con dường dẫn  đến  nhà Thờ Lớn  ở xóm Cầu Xéo, hướng nam của thành phố. Con đường nầy đông nghẹt người.   Người  Công Giáo th́ có vẻ thuận thành. Người ngoại đạo th́ chỉnh tề đứng đắn. Thật ra, đây là dịp các thiếu nữ phô trương sắc đẹp trong khung cảnh tôn giáo lành mạnh mà khỏi bị cha mẹ rầy la. C̣n thanh niên th́ khỏi đi t́m màvẫn được kín đáo ngắm  bao nhiêu thiếu nữ yểu điệu hiền ḥa.

Mấy ngày trước đó, nhà Thờ đă có lập hang đá rất lớn trươcù nhà thờ, bề ngang lớn cỡ bề ngang một căn nhà nhỏ. Trong hang đá có tượng Joseph, Maria, ba vị vua, mấy con lừa, và Chúa hài nhi nằm trong máng lừa. Tượng nào cũng to như người thật để nguời đứng ở xa hoặc ngoài rào vẫn có thể thấy được rơ ràng. Vào đêm Giáng Sinh, người có đạo th́ thế nào cũng chen chân vào bên trong nhà thờ để làm lễ. Nhà thờ chật hết không c̣n chỗ ngồi nên người ngoại đạo thường phải đứng bên ngoài thánh đường chiêm ngưởng các tượng thánh trong hang đá.

4. Thường thường 90% dân số Việt Nam đạo Phật (dù không đi chùa cũng xem ḿnh là đạo Phật) và10% đạo Cơ Đốc.  Thế mà, hàng năm, đến ngày Giáng Sinh, dường như cả thành phố đều ăn Giáng Sinh, nghĩa là người đạo Phật cũng ăn Giáng Sinh chớ không phân biệt đạo nào ca. Tôi chưa từng thấy, từng nghe một  xứ nào khác mà người không Cơ Đốc Giáo mừng ngày Giáng Sinh như nguời Việt Nam ta cả.  Cách chúng ta mừng Giáng Sinh như con chung một nhà chứng tỏ người VieÄt chúng ta không có tinh thần kỳ thị tôn giáo, không chia rẻ v́ tôn giáo.  Điều nầy cũng chứng tỏ đức tính bao dung (inclusive) của người Việt. Nhiều người Mỹ đang cố gắng phát triển đức tính bao dung nầy trong xă hội họ để giảm bớt nạn kỳ thị. Nhưng chao ơi, việc làm nầy gặp bao nhiêu khó khăn trở ngại, làm họ kêu là tốn quá nhiều tiền.

5.  Mừng lễ Giáng Sinh rộn rịp như thế, đổ ra đường đông đúc như  thế mà không lo có tiếngï súng mũi đạn,  để hưởng sự tự do đi lại như thế cũng chứng tỏ chúng ta khao khát ḥa b́nh, yêu chuộng ḥa b́nh.  Sống trong những cuộc chiến khốc liệt, như lịch sử đă cho ta thấy, ḥa b́nh có giá trị rất nhiều đối với ta. Tôi nói cho thính giả của trường tôi biết rằng họ được hưởng ḥa b́nh tức là họ có diễm phúc mà họ không biết, đừng v́ tham lam, thù hận, kỳ thị chủng tộc, kỳ thị tôn giáo, địa phương, giai cấp v.v.  mà đánh mất ḥa b́nh đi v́ ḥa b́nh nhiều khi rất cao giá. 

Trên là những điều tôi hănh diện về dân tộc ḿnh và tôi không ngần ngại khoe khoang với người thuộc các chủng tộc khác khi tôi có dịp. Tôi cầu nguyện cho người Việt chúng ta c̣n giư măiơ những đưcù tính tốt như những đức tính trên để sau khi chúng ta nằm xuống, ra đi mà ta vẫn c̣n có thể để lại một  địa cầu tốt đẹp và hạnh phúc hơn cho thế hệ sau.

Nguyễn Thị Loan Anh (Vidmanis)

 Chú thích: Xin bạn đọc giúp tôi dịch những chữ sau đây ra chữ Việt nào hây hơn, đúng hơn, và cho tôi biết, cảm ơn trước:  multiculturalism , inclusive.