Hãnh Diện  Giáng  Sinh

                                            Người viết: Loan Anh Vidmanis

Trường đại học Mỹ trong thời gian mười lăm năm nay thường mở một văn phòng để phổ biến tinh thần đa văn hóa (tạm dịch chữ multiculturalism). Hằng năm, vào dịp Giáng Sinh và đầu năm mới Tây Lịch, văn phòng nầy trong trường tôi làm, thường tổ chức một buổi lễ cho sinh viên, nhân viên và giáo sư  tham dự.  Trong những buổi lễ nầy, tất cả sinh viên của mỗi chủng tộc trong trường, kể cả người Mỹ gốc Âu Châu, được mời tham dự. Các người  tham dựï thường mang đến các món ăn đặc biệt mà người xứ họ dùng trong ngày lễ để chia cho khách các chủng tộc khác ăn.  Đặc biệt nhất làmỗi chủng tộc cửù người thuyết trình về thủ tục ăn lễ Giáng Sinh, hoặc lễ đầu năm, hoặc một ngày lễ đặc biệt nào lớn nhất, có ý nghĩa nhất của xứ họ.

Sinh viên Việt Nam tại trường tôi (khoảng trên dưới 200) vì e thẹn, hay vì ít thì giờ,  thường sống biệt lập, ít giao thiệp với sinh viên Mỹ hay sinh viên các chủng tôc khác, nên tôi thuờng di dự những buổi lễ nầy để khuyến khích sinh viên Việt Nam tham dự và cũng để nâng đỡ văn phòng Đa Văn Hóa. Vã lại, trong những dịp nầy, tôi học hỏi được ít  nhiều và gặp gỡ được nhiều nguời và,  hơn nữa, đến những nơi nầy, mình được nếm những món ăn mới lạ.

Để chia xẻ văn hóa, thông cảm (điều nầy đem đến hòa thuận), mỗi chủng tộc cử một người ra thuyết trình về ngày lễ lớn nhất của họ.  Nhà trường thường nhờ tôi thuyết trình về phong tục ăn  Giáng Sinh Việt Nam.  Tôi ăn lương của trường mà, phải làm công tác chớ !  Nói mỉa mai vậy thôi, chớ trường cho mình cái dịp để khoe văn hóa mình mà không sinh viên Việt nào chịu đứng ra khoe cả, thì những sinh viên các chủng tộc khác khoe về họ, để người Mỹ hiểu và trọng họ, còn mình thì để những nguơiø Mỹ đã hiểu lầm mình tiếp tục hiểu lầm mình luôn và khinh bỉ luôn mình sao?

Vì vậy, tôi rất hãnh diện trình bày về cách ăn Giáng Sinh ở Cần Thơ trong thời gian tôi học trường Phan Thanh Giản (1951- 1956).  Lần nào nghe xong cũng có nhiều người đến nói với tôi là phong tục Lễ Giáng Sinh của Việt Nam hây lắm. Vì thì giờ ngắn, vì không muốn dài dòng,  tôi chỉ xin vắng tắt những điều tôi nói mà có lẽ quí bạn  PTG và ĐTĐ cũng đã biết hết rồi.

Đại khái tôi nói những ý nghĩa tốt đẹp trong cách mừng Giáng Sinh của mình mà người Mỹ hoặc người xứ khác không có:

1. Người Việt tin rằng Chúa Jesus được sinh ra trong hang đá, chứ không tin Chúa sinh ra trong lều nuôi ngựa. Hang đá đẹp hơn, lạnh hơn, gợi khổ hơn, cho cảm tưởng cô đơn hơn và thơ mộng hơn lều nuôi ngựa.

2. Vì nghèo, dân mình có tiền đâu mà mua đồ chơi, hoặc dựng lên cây Noel để ăn Giáng Sinh. Người Việt thường trang trí lễ Giáng Sinh bằng lòng đèn hình ngôi sao năm cánh. Phần nhiều chỉ có những văn phòng mới mua ngôi sao thôi. Thuở tôi còn học PTG thì mỗi năm các văn phòng làm một lòng đèn ngôi sao lớn, thắp sáng lên  và treo trước cổng chánh của họ.  Ngôi sao là tượng trưng của ánh sáng và con đường hướng dẫn nhân loại về nẻo thánh thiện, về với Chúa.  Giáng Sinh của Việt Nam không có tính cách thương mại, chỉ có tính cách tôn giáo, tinh thần (spiritual)

3.  Vì chúng ta sống trong nhiều chiến tranh dài dẵng, từ Đệ nhị Thế Chiến  đến chiến tranh chống Pháp, rồi chiến tranh Nam Bắc, quốc gia, cộng sản, nên hàng năm, hai bên Nam Bắc thỏa thuận  đình chiến vài ngày vào những ngày Giáng Sinh và Tết Nguyên Đán. Dân chúng vui tươi hơnù hở trong những ngày đình chiến,  tưởng như mừng ngày hòa bình vậy.  Khoảng năm sáu giờ chiều ngày Giáng Sinh  thì đường sá đã bắt đầu rộn rịp.  Nam thanh nữ tú dập dìu. Người trẻ tuổi  ăn mặc đẹp, rũ nhau ra đường Phan Đình Phùng là con đường chánh của Cần Thơ và cũng là con dường dẫn  đến  nhà Thờ Lớn  ở xóm Cầu Xéo, hướng nam của thành phố. Con đường nầy đông nghẹt người.   Người  Công Giáo thì có vẻ thuận thành. Người ngoại đạo thì chỉnh tề đứng đắn. Thật ra, đây là dịp các thiếu nữ phô trương sắc đẹp trong khung cảnh tôn giáo lành mạnh mà khỏi bị cha mẹ rầy la. Còn thanh niên thì khỏi đi tìm màvẫn được kín đáo ngắm  bao nhiêu thiếu nữ yểu điệu hiền hòa.

Mấy ngày trước đó, nhà Thờ đã có lập hang đá rất lớn trươcù nhà thờ, bề ngang lớn cỡ bề ngang một căn nhà nhỏ. Trong hang đá có tượng Joseph, Maria, ba vị vua, mấy con lừa, và Chúa hài nhi nằm trong máng lừa. Tượng nào cũng to như người thật để nguời đứng ở xa hoặc ngoài rào vẫn có thể thấy được rõ ràng. Vào đêm Giáng Sinh, người có đạo thì thế nào cũng chen chân vào bên trong nhà thờ để làm lễ. Nhà thờ chật hết không còn chỗ ngồi nên người ngoại đạo thường phải đứng bên ngoài thánh đường chiêm ngưởng các tượng thánh trong hang đá.

4. Thường thường 90% dân số Việt Nam đạo Phật (dù không đi chùa cũng xem mình là đạo Phật) và10% đạo Cơ Đốc.  Thế mà, hàng năm, đến ngày Giáng Sinh, dường như cả thành phố đều ăn Giáng Sinh, nghĩa là người đạo Phật cũng ăn Giáng Sinh chớ không phân biệt đạo nào ca. Tôi chưa từng thấy, từng nghe một  xứ nào khác mà người không Cơ Đốc Giáo mừng ngày Giáng Sinh như nguời Việt Nam ta cả.  Cách chúng ta mừng Giáng Sinh như con chung một nhà chứng tỏ người VieÄt chúng ta không có tinh thần kỳ thị tôn giáo, không chia rẻ vì tôn giáo.  Điều nầy cũng chứng tỏ đức tính bao dung (inclusive) của người Việt. Nhiều người Mỹ đang cố gắng phát triển đức tính bao dung nầy trong xã hội họ để giảm bớt nạn kỳ thị. Nhưng chao ơi, việc làm nầy gặp bao nhiêu khó khăn trở ngại, làm họ kêu là tốn quá nhiều tiền.

5.  Mừng lễ Giáng Sinh rộn rịp như thế, đổ ra đường đông đúc như  thế mà không lo có tiếngï súng mũi đạn,  để hưởng sự tự do đi lại như thế cũng chứng tỏ chúng ta khao khát hòa bình, yêu chuộng hòa bình.  Sống trong những cuộc chiến khốc liệt, như lịch sử đã cho ta thấy, hòa bình có giá trị rất nhiều đối với ta. Tôi nói cho thính giả của trường tôi biết rằng họ được hưởng hòa bình tức là họ có diễm phúc mà họ không biết, đừng vì tham lam, thù hận, kỳ thị chủng tộc, kỳ thị tôn giáo, địa phương, giai cấp v.v.  mà đánh mất hòa bình đi vì hòa bình nhiều khi rất cao giá. 

Trên là những điều tôi hãnh diện về dân tộc mình và tôi không ngần ngại khoe khoang với người thuộc các chủng tộc khác khi tôi có dịp. Tôi cầu nguyện cho người Việt chúng ta còn giư mãiõ những đưcù tính tốt như những đức tính trên để sau khi chúng ta nằm xuống, ra đi mà ta vẫn còn có thể để lại một  địa cầu tốt đẹp và hạnh phúc hơn cho thế hệ sau.

Nguyễn Thị Loan Anh (Vidmanis)

 Chú thích: Xin bạn đọc giúp tôi dịch những chữ sau đây ra chữ Việt nào hây hơn, đúng hơn, và cho tôi biết, cảm ơn trước:  multiculturalism , inclusive.