Trần Bang Thạch

NĂM MỚI NHẮC LẠI MỘT CHUYỆN CŨ

 

Thành phố nơi tôi cư ngụ đang có những ngày lạnh cuối mùa. Không khí th́ lạnh mà thành phố th́ như lên cơn sốt. Người địa phương và người từ khắp nơi trên thế giới, từ các tiểu bang khác đổ về trung tâm thành phố. Những khuôn mặt lớn, những celebrities, của giới nghệ sĩ và thể thao cũng có mặt khá đông. Người ta dự đoán Houston đang có khoảng 150 ngàn người tham dự những cuộc vui từ cả tuần nay để chuẫn bị cho ngày hội lớn đêm nay: Trận cuối cùng của mùa bóng bầu dục (football) tranh tài giữa hai đội bóng xuất sắc nhất để giành chức vô địch hoàn vũ, gọi là Super Bowl. Từ 30 năm nay Houston mới có dịp tổ chức giải Super Bowl nầy. Ngoài hàng trăm ngàn người có mặt tại chỗ, c̣n có cả 89 triệu người trên thế giới xem trận đấu qua máy truyền h́nh. Đó là buổi tối ngày 1 tháng 2 năm 2004.

Xin phép không nói nhiều về trận Super Bowl nầy, mà chỉ xin nói một hoạt cảnh nhỏ xăy ra trước khi trái bóng bắt đầu lăn. Đó là màn tŕnh diễn trước giờ giao đấu (pre-game show). Giữa một rừng người đang hăm hở chờ xem trận đấu th́ không khí như đóng băng, thời gian như ngưng đọng khi tiếng hát của ca sĩ Josh Groban đưa từng lời của bài hát You Raise Me Up đi khắp sân vận động bao la. Bài hát nói về những hi sinh vô bờ bến của người đi trước để làm những đôi cánh tuyệt vời cho kẻ hậu sinh bay cao. Rồi h́nh ảnh những phi hành gia của phi thuyền Columbia STS-107 hiển hiện trước mắt mọi người: Columbia commander Rick Husband, Pilot William "Willy" McCool, Columbia mission specialist Laurel Clark, Flight engineer Kalpana Chawla, Mission specialist Michael Anderson, Columbia mission specialist David Brown và Israeli astronaut Ilan Ramon. Rồi máy quay chiếu vào phi hành đoàn của chuyến bay sắp tới đang có mặt. Cuối cùng là hoạt cảnh 1 phi hành gia cầm quốc kỳ USA đi trên mặt trăng. Bài hát chấm dứt mà hàng trăm ngàn cái đầu vẫn c̣n đang cuối xuống. Cả vận động trường Reliant Stadium to như cái sân bay, và cả thế giới đang tưởng nhớ những nhà khoa học đă chết cho khoa học đúng 1 năm trước đây. Hôm nay đúng là ngày giỗ đầu của 7 vị anh hùng nầy. Hai hôm trước, tại Trung tâm NASA Houston Johnson Space Center người ta đă tổ chức lễ tưởng niệm. Trước cả ngàn nhân viên thuộc Trung Tâm, Giám Đốc Jefferson Howell đă nói: " Đó là một sự thực vô cùng thảm khốc. Bắt đầu từ cái giây phút ấy, rồi kéo dài những giờ sau đó, những ngày, những tuần, những tháng sau đó, tôi cũng như tất cả các quí vị đăsống với nỗi kinh hoàng ấy".

Hôm nay là ngày 1 tháng 2 năm 2004. Đúng 1 năm trước, thân xác của phi hành đoàn Columbia đă bay tung trên nền trời Texas. Bay trên đầu chúng tôi.

Nhân ngày giỗ đầu của 7 nhà khoa học thế giới, tôi xin mạn phép gởi đến Trang Nhà bài tôi đă viết cách đây cũng đúng 1 năm:

 

TRẦN BANG THẠCH

Những trang viết từ Houston:

TẢN MẠN ĐẦU NĂM

 

1.Từ lâu tôi có thói quen ngày đầu năm gọi điện thoại chúc Tết hầu hết những người thân quen xa gần. Sau đó là viết. Viết bất cứ cái ǵ. Nếu có chút ngẫu hứng th́ viết 4 câu thơ, nhiều th́ một bài thơ, chẳng có hứng làm thơ th́ viết mấy lá thư gọi là hồi âm.

Mùng Một Tết năm nay th́ mọi chuyện đă khác. Sau những lời chúc tết như mọi năm, lúc tôi đang vui vẻ, hào hứng chuyện tṛ với một vị thầy cũ tại San José th́ cả hai thầy tṛ, cách nhau hàng ngàn dặm, không hẹn mà như cùng lúc chú ư tới màn ảnh TV trước mặt. H́nh dáng của một chiếc phi thuyền với cuộn khói dài phía sau. Và những lời tường thuật. Chúng tôi, cả hai, trước khi tạm biệt, đều không muốn nói lời chúc vui như những lần điện đàm thường lệ. Trước mắt và trong tâm trí của thầy tṛ chúng tôi, của hàng tỉ người hôm đó, hôm sau, và nhiều hôm sau nữa, nhiều năm sau nữa, là phi thuyền con thoi Columbia đang bốc cháy với phi hành đoàn 7 người trên ṿm trời trong xanh miền bắc Texas. Tại Texas lúc đó là 8 giờ 16 giây ngày Thứ Bảy 1 tháng 2 năm 2003, cũng là ngày Mùng Một Tết Quí mùi. Tai nạn đă xăy ra ngay tại tiểu bang tôi cư ngụ từ 23 năm nay. Có thể nói là ngay trên đầu tôi, lúc ấy. Vài giờ sau, từ ṭa Bạch Ốc, Tổng Thống nước Mỹ đă nói trong xúc động: “Phi thuyền con thoi Columbia đă không c̣n. Phi hành đoàn cũng không có người nào sống sót. Những thanh niên nam nữ này đă đem sinh mạng ḿnh phục vụ nhân loại. Họ biết những nguy hiểm, nhưng không dừng trước hiểm nguy v́ họ biết rằng họ có mục tiêu cao cả cho đời họ. Chính v́ sự can đảm và lư tưởng của họ mà chúng ta sẽ nhớ họ măi măi". Phải, chúng ta sẽ nhớ họ măi măi. Cũng như người ta sẽ không quên tai nạn xăy ra cho phi thuyền Challenger 17 năm trước, ngày 28 tháng Giêng năm 1986, những ngày trước Tết Âm lịch, khiến cho phi hành đoàn 7 người đều thiệt mạng, trong đó có cô giáo Christa McAuliffe. Danh sách c̣n có thể dài hơn với Michael J. Adams, Gregory B. Jarvis, Ronald E. McNair, Ellison S. Onizuka, Judith A. Resnik,… và những phi hành gia A, B, C,… sau này.

Bắt đầu từ giờ phút đó và chắc chắn là cho tới nhiều ngày sau đó, người ta, truyền thanh, truyền h́nh, báo chí sẽ nói về tai nạn đau thương này. Nước Mỹ khóc cho 5 đứa con ưu tú của ḿnh, người Do Thái khóc cho người hùng không quân của ḿnh và toàn dân Ấn Độ khóc cho đứa con gái cưng là ngôi sao mới nhưng thật sáng trên vùng trời khoa học không gian. Cả thế giới sững sờ. Cả thế giới rúng động. Cả thế giới bật khóc cho 7 đứa con chung.Tôi không nghĩ tới những mănh vụn của phi thuyền, mà tôi chỉ nghĩ tới những mănh xương da máu thịt của Rick Husband, củaWilliam McCool, Michael Anderson, David Brown, Ilan Ramon, của Kalpana Chawla và của Laurel Clark, từ độ cao hơn 39 dặm, như những chùm hoa vô cùng rực rỡ vừa tách ra khỏi một cầu ṿng ngũ sắc, rồi đáp xuống gần nhất là những cánh đồng cỏ thuộc quận hạt Nacogdoches, xa nhất là phố xá, thành thị, núi đồi, sông rạch, làng mạc…cách đó nhiều chục dặm. Tôi thấy trước mắt đó là những đóa hoa đă đồng loạt mở cánh bay từ vùng biển Đại Tây Dương sương mù sang Thái B́nh Dương nắng mỏng, rồi lướt trên miền rừng rậm Phi Châu mưa dầy, bay từ Á qua Âu, từ Tây sang Đông, từ Nam lên Bắc; bay qua núi cao, đáp xuống địa vực, rực rỡ như sao trời, tỏa hương ngạt ngào khắp nơi khắp chốn, rồi đọng lại nơi mỗi trái tim mỗi người trên địa cầu, không phân biệt màu da trắng đen vàng đỏ. Khoa học là không giới hạn thời gian, không gian. Những thành tựu khoa học được chia đều cho khắp nhân loại. Cho nên những nhà khoa học là những đứa con chung. Xin cùng nhau khóc cho những đứa con chung này, dù hôm nay là ngày đầu năm âm lịch.

2. Có lẽ đây là lần đầu tiên trong đời tôi phá lệ trong ngày đầu năm: không làm thơ mà viết một bài văn về một chuyện thời sự thật buồn, bất kể những kiên kỵ của ngày tư ngày tết. Những câu thơ nguệch ngoạc của tôi làm sao sánh được với những cánh hoa kết tụ bằng trí tuệ, bằng sự can đảm, và nhất là bằng ḷng hy sinh và tinh thần phục vụ nhân loại của những nhà khoa học này.

Thơ là đẹp. Tôi trách ḿnh sao không viềt được một bài thơ cho những cánh hoa đẹp vô cùng quí hiếm này. Nếu đọc giảrộng lượng, xin coi bài văn ngắn trên đây là một bài thơ khai bút đầu năm viết về những cánh hoa rực rỡ, ngát hương trong vườn xuân nhân loại.

Xin cảm tạ tất cả.

Houston, mùng 1 Tết Quư mùi