Ý NGHĨA ÐẠI HỘI

CỰU HỌC SINH

PHAN THANH GIẢN & ÐOÀN THỊ ÐIỂM

(phát biểu trước đại hội lần VIII ngày 4 tháng 9 năm 2004 tại Phoenix, Arizona, Hoa Kỳ)

PHẠM VĂN ÐÀM

Giáo Sư Lý Hoá

Cựu Hiệu trưởng PTG 1964-1967

 

Thưa quý vị tôn trưởng, quý quan khách, quý đồng nghiệp, quý anh chị em cựu học sinh,

Thưa toàn thể quý vị,

Trước hết tôi xin thành thật cám ơn ban tổ chức đã cho tôi cái vinh dự được phát biểu đôi lời trước đại hội. Bài phát biểu hôm nay của tôi là "Ý nghĩa các đại hội cựu học sinh Phan Thanh Giản & Ðoàn Thị Ðiểm".

Nói về ý nghĩa của một sự việc là nói đến những điều có giá trị, góp phần đáng kể vào việc thực hiện một mục tiêu nào đó hoặc những ảnh hưởng quan trọng mà sự việc đó mang lại. Chẳng hạn nói rằng việc dựng tượng cụ Phan Thanh Giản ở sân trường Trung học Phan Thanh Giản Cần Thơ là một việc có rất nhiều ý nghĩa vì việc đó nói lên lòng tôn kính của dân ta đối với một bậc đại thần thương dân thương nước; đồng thời đó cũng là một bài học đức dục thật sâu sắc và phong phú về đạo nghĩa làm người.

Hiểu theo cách đó, chúng ta thử cùng nhau tìm hiểu ý nghĩa của đại hội thường niên cựu học sinh Phan Thanh Giản & Ðoàn Thị Ðiểm.

Tiền thân của trường trung học Phan Thanh Giản và Ðoàn Thị Ðiểm là Collège de Can Tho. Ðại hội đầu tiên của Collège de Can Tho diển ra cách nay đã 50 năm. Nhưng nếu chỉ kể từ khi “Hồi trống” đầu tiên (nói theo Nguyễn Bửu Thoại) được gióng lên từ đại hội I PTG&ÐTÐ ở Houston Texas năm 1997 thì kể cả kỳ này, chúng ta đã liên tiếp tổ chức thành công 8 kỳ đại hội, mỗi năm một kỳ tại một thành phố khác nhau ở Bắc Mỹ. Ðó là chưa kể những đại hội PTG&ÐTÐ ở Úc Châu. Bài này chỉ nói đến những đại hội PTG & ÐTÐ ở hải ngoại từ 1997 đến nay.

Các đại hội của chúng ta không phải là các đại hội chính trị, ý muốn nói là chúng ta không đề ra những cương lĩnh, những quyết nghị thi hành nhằm đổi thay đường lối chính sách của nhà nước, không ủng hộ hay chống đối một cá nhân nào đó trong chính phủ, nhằm đưa người này người nọ ra ứng cử vào guồng máy cai trị, không có tuyên thệ của đảng viên hay hội viên, không có các biện pháp kỷ luật v.v...

Các đại hội của chúng ta cũng không phải các đại hội nghiên cứu khoa học vì chúng ta không nhắm trình bày các công trình hay tác phẩm nghiên cứu thuộc một địa hạt chuyên biệt văn học, lịch sử, toán học, khoa học thực nghiệm hay khoa học xã hội...

Các đại hội của chúng ta đã diễn ra như những buổi sum họp gia đình. Như các thành viên trong một gia đình vì công việc làm ăn sinh sống phải xa nhau, các cựu học sinh PTG & ÐTÐ mỗi năm về gặp nhau một lần để thăm hỏi nhau, chúc sức khoẻ lẫn nhau, mừng người già tăng tuổi thọ, mừng bước tiến của những người trẻ. Trong ý nghĩa ấy, chúng ta đã gặp được thầy xưa, bạn cũ, mừng mừng tủi tủi, nâng niu trân quý những kỷ niệm trong sáng của tuổi ấu thơ. Hình ảnh sum họp thấy thật rõ nét qua sự hân hoan, tay bắt mặt mừng, với những tình cảm thân thiết dành cho nhau qua ánh mắt, nụ cười, những câu thăm hỏi chân thành. Như một gia đình tôn vinh công đức của tổ tiên, chúng ta đã cùng nhau thành kính tưởng niệm và tôn vinh hai vị tiền bối: cụ Phan Thanh Giản, một tấm gương sáng chói về tinh thần hiếu học, lòng trung nghĩa, yêu nước, thương dân và bà Ðoàn Thị Ðiểm, một bậc nữ lưu kiệt xuất trong văn học.

Ngoài hình ảnh gia đình, tiếng chim gọi đàn cũng là biểu tượng thật đẹp mà nhiều anh chị em cựu học sinh đã dùng để nói về đại hội của chúng ta.

Thật là cảm động khi nghe nhiều anh chị em đã tỏ ra nao nức khi nghe tin đại hội. Như bầy chim lạc đàn, lạc tổ gọi nhau, bằng nhiều hình thức tiếp xúc như gặp gỡ, điện thoại, thư tín, v.v... chúng ta đã rủ nhau, mời gọi nhau về dự đại hội.

Các đại hội của chúng ta đã được hình thành và diễn tiến trong tình tương thân tương ái, đậm đà tình nghĩa sư đệ, đồng môn. Ở đại hội chúng ta có dịp nhắc lại cùng nhau bao nhiêu kỷ niệm của thời niên thiếu dưới cùng một mái trường. Ðại hội quy tụ nhiều người với nghề nghiệp khác nhau, địa vị xã hội khác nhau nhưng những sự khác nhau ấy bị mờ về phía sau nhường chỗ cho ánh sáng đồng môn, ái hữu. Trong các đặc san, chúng ta đọc được nhiều trang chia vui, xẻ buồn với nhau, nhiều tâm tình hướng về trường cũ, nhiều vần điệu sâu đậm tình nghĩa dành cho thầy cho bạn, nhiều phát biểu quan tâm tới hoàn cảnh học hành của các đàn em. Cũng đã có một số hành động cụ thể giúp đỡ một vài thầy cũ và một vài đồng môn đau yếu gặp khó khăn ở quê nhà. Tính chất ái hữu đã nổi bật trong các đại hội của chúng ta.

 
Ðể thấy được ý nghĩa của đại hội, tưởng chúng ta cũng cần lưu ý rằng gia đình cựu học sinh Phan Thanh Giản và Ðoàn Thị Ðiểm là một nhóm nhỏ trong cái tập hợp lớn những người lưu vong. Chúng ta có cùng một lúc những trăn trở, khắc khoải chung của ngươi lưu vong với những chấn thương đau xót của riêng mình.

Là người lưu vong, chúng ta hẳn đã có nhiều thổn thức bồi hồi khi nghĩ về phường khóm thôn làng, nơi mình khôn lớn lên trong tình thương yêu bao bọc của ông bà, cha mẹ, họ hàng. Thêm vào cảnh ngộ chung ấy, việc bôi bỏ tên trường Phan Thanh Giản và đập phá bức tượng của cụ Phan đã tạo nên một chấn thương đau xót nặng nề cho những người trưởng thành từ ngôi trường này.

Những thương nhớ, khắc khoải và đau xót ấy được nhận rõ trong các tờ đặc san phát hành trong mỗi kỳ đại hội. Qua hàng ngàn trang giấy, chúng ta thấy vô vàn kỷ niệm thời thơ ấu được làm sống dậy; bao nhiêu tình sâu nghĩa nặng được gửi gấm về trường xưa, quê cũ. Trộn lẫn trong đó là niềm thống hận dành cho kẻ vô ơn và tàn nhẫn đối với người trung nghĩa.

Cho nên có thể nói rằng đại hội PTG & ÐTÐ là một diễn đàn của con tim: diễn đàn tình nghĩa.

Tóm lại, qua hình ảnh những kỳ đại hội PTG & ÐTD và qua các đặc san kèm theo, chúng ta có thể nhận ra ba ý nghĩa quan trọng của đại hội. Ðó là ý nghĩa của một buổi sum họp gia đình, ý nghĩa của lòng tương thân tương ái và là nguồn sinh lực cho một diễn đàn tình nghĩa. Những ý nghĩa ấy làm nên nét đẹp tuyệt vời rất đáng nâng niu trân trọng. Thật vô cùng sung sướng và cảm động khi được biết đã có hai nơi nhận đăng cai đại hội trong hai năm sắp tới. Mong rằng tập thể cựu học sinh PTG & ÐTÐ ngày càng phát triển lòng thương yêu và thông cảm lẫn nhau và có nhiều hành động cụ thể để làm tăng thêm ý nghĩa của đại hội.

Trên đây là một vài suy nghĩ về ý nghĩa đại hội. Mong rằng quý vị đóng góp bổ túc thêm để làm sáng tỏ ý nghĩa đại hội của chúng ta.

Thành thực cảm ơn quý vị.

 

GS PHẠM VĂN ÐÀM

Gs dạy Lý Hoá

Hiệu trưởng PTG 1964-1967

Cố vấn BTC dại hội lần VIII-2004 (ngày 4 & 5 tháng 9) tại Phoenix AZ - USA

Cố vấn trang nhà PTG&ÐTÐ