Kính thưa các bạn, có rất nhiều Soft Ware (Phần-Mềm) để gõ tiếng Việt trong Computer. Bài viết này tôi xin nói đến 2 software: VPS & UNIKEY. Vì cả hai đều rất tiện dụng, đặc biệt "Free", Miễn-Phí, phổ-biến rộng rãi trên Internet. Tuy VPS và UNIKEY đều rất nhỏ dưới 1.4MB (nhỏ hơn 1 dĩa Floppy) Nhưng lại có rất nhiều công năng như:

- Bảng Mã chữ Việt đa dạng, gõ được các kiểu chữ của các phần mềm khác. Đặc biệt là dùng Unicode là Font có sẵn trong Windows, để bất cứ máy nào tuy không có bộ chữ Việt cũng có thể đọc được chữ Việt dưới dạng Unicode. Do tiện dụng đó, đa số các Website đều dùng hoặc sẽ chuyển sang dạng chữ Unicode.

- Hoán chuyển các bài viết từ bảng mã chữ này sang bảng mã chữ khác. (V/d: chuyển bài đã viết từ VNI sang VPS, hoặc các bài từ VPS, VNI sang Unicode)

- Tốc ký: Tuỳ người dùng có thể sắp sẵn để chỉ cần gõ 2 gõ mà ra luôn 1 câu.( V/d: gõ: "pd" sẽ ra: Trường Phan Thanh Giản & Đoàn Thị Điểm)

Bạn có thể dùng 1 trong 2 chương-trình thông dụng:

Wordpad: Click Start à Programs à Accessories à WordPad.

Microsoft Word: Click Start à Programs à Microsoft Word.

Dùng Email: Muốn gõ chữ Việt bạn lúc nào cũng cần phải có 1 bảng mã (Soft ware chữ Việt như VPS hoặc UNIKEY) Và trong email, bạn chỉ nên dùng kiểu chữ Unicode, là chữ có các Font sẵn của Windows, ARIAL,TAHOMA, VERDANA, Times New Roman, ARIAL Unicode MS ...

Dùng unicode font để máy của người nhận thư cho dù không có chữ Việt cũng đọc được chữ Việt. Khi đã có Bảng Mã rồi, bạn cần "Setup" email lại như sau:

Bạn click nút bên Phải của Mouse ở chỗ trống trong email, sao cho thấy hiện ra 1 "Drop down menu" có chữ Encoding. Bạn click vào ENCODING, xong click vào UNICODE, UTF-8.

Phần "Check Mark" ở chỗ Auto Select. Nếu người gởi email cho bạn, khi đánh chữ Việt Unicode họ có check mark, thì bạn phải "check mark" vào nó bạn mới đọc được. Còn nếu họ không "check mark", thì bạn cũng phải không "Check mark" vào nó .

Open mail, bạn select find ENCODING, phần VIEW, bạn chọn UNICODE , UTF-8

Việt Nam : bàn chữ để đánh tiếng Việt (Thí dụ : a1 = á, e6 = ê, uu = ư, v.v...)

  Ðịa Phương : bàn chữ để đánh tiếng bản xứ (Anh, Pháp, Ðức, ...). Thường thì người sử dụng mệnh lệnh này trong khi đang đánh tiếng Việt và muốn trở qua đánh tiếng bản xứ mà không cần phải tắt chương trình VPSKEYS. Nếu chọn cách đánh này thì chữ cái với dấu sẽ không còn tác dụng nữa. (Thí dụ : a1 = a1, aa = aa, dç = dç, ....)

Sửa bảng mã : trong phần này, người sử dụng có thể chọn các bảng mã dưới đây : VPS, UNICODE, VIETNET, THINART, VIETWARE, VISCII 1.1, VN WIN95, VNI, VNLAB, VNS Tiêu Chuẩn Việt Nam và VNU. Có nghĩa là một khi đã chọn bảng mã nào đó, thì nhu liệu VPSKEYS sẽ trở thành nhu liệu biên soạn tiếng Việt dựa theo bảng mã đó. Người sử dụng sẽ thấy là nếu chọn bảng mã nào thì ở phần chọn kiểu chữ, sẽ phải chọn kiểu chữ của chương trình đó. Cách đánh và bỏ dấu sẽ giống như trước

Nếu chọn VPS, thì sẽ phải đánh tiếng Việt với các kiểu chữ của VPS như : VPS Time, VPS Helve, VPS Long An, ...

Vì vấn đề bảo vệ bản quyền, nên nhu liệu VPSKEYS chỉ là emulator (émulateur) bảng mã của các chương trình tiếng Việt khác. Nếu người sử dụng muốn đổi bảng mã khác với VPS thì cần phải có các kiểu chữ tiếng Việt khác, nếu không có thì sẽ không sử dụng được các bảng mã khác này.

Trong ấn bản VPSKEYS này, ngoài bảng mã VPS ra, thì người ta còn có thể sử dụng bảng mã VIETNET (không cần kiểu chữ Việt Nam) và bảng mã UNICODE (với các kiểu chữ standard UNICODE của Windows như : Tahoma, Arial, Verdana, Times New Roman.)

Người sử dụng có thể chọn những nút thường trên bàn chữ, các nút số alphanumérique ở bên phải của bàn chữ hoặc các nút mệnh lệnh (Function/fonction F1-->F9) để tượng trưng cho các dấu của tiếng Việt. Ngoài ra người ta cũng có thể chọn bất cứ những nút nào trên bàn chữ cho dấu mà mình muốn, với điều kiện là phải định nghĩa trong phần Sửa Nút Dấu trước khi sử dụng.

Cách chọn nút dấu thông dụng nhất hiện nay với đa số các bảng mã tiếng Việt là :

Khi sử dụng option này, chỉ cần đánh vào một chữ hai lần thì người ta sẽ có liền chữ có dấu mà không cần phải kết hợp một chữ và một nút dấu.

Thí dụ :

- thay vì đánh d9 = đ, thì có thể đánh dd = đ

- thay vì đánh a8 = ă, thì có thể đánh aa = ă

- thay vì đánh e6 = ê, thì có thể đánh ee= ê

- thay vì đánh u7 = ư, thì có thể đánh uu = ư

- thay vì đánh o7 = ơ, thì có thể đánh oo = ơ

- thay vì đánh i2 = ì, thí có thể đánh ii = ì

Diễn đàn là nơi tốt nhất giúp bạn giải quyết các khó khăn khi sử dụng UniKey.

Để gõ các chữ cái Việt có dấu bạn phải gõ chữ cái chính trước, sau đó gõ các dấu thanh, dấu mũ, dấu móc. Các kiểu gõ tiếng Việt khác nhau sẽ quy định các phím bấm khác nhau cho các dấu thanh, dấu mũ và dấu móc. Tuy bạn có thể gõ phím dấu ngay sau các chữ cái gốc, nhưng điều này dễ dẫn đến việc bỏ dấu không nhât quán. Ví dụ: chữ toán có thể được viết thành tóan. Với UniKey, bạn nên gõ dấu ở cuối từ và UniKey sẽ luôn tự động đặt dấu đúng vào chữ cái cần thiết.

Trạng thái chữ hoa, thường phụ thuộc vào trạng thái của các phím SHIFT và CAPS LOCK. Với các bảng mã 1 byte (TCVN 3, BK HCM1, VISCII, VPS), bạn phải dùng font chữ hoa mới có được chữ hoa có dấu. Với font chữ thường, bạn chỉ có thể gõ được các chữ hoa không đấu: Â, Ă, Ê, Ô, Ơ, Ư, Đ.

Kiểu gõ VNI & VPS sử dụng các phím số để gõ chữ tiếng Việt.

Với các bảng mã 1 byte (TCVN 3, BK HCM1, VISCII, VPS), bạn phải dùng font chữ hoa mới có được chữ hoa có dấu. Với font chữ thường, bạn chỉ có thể gõ được các chữ hoa không đấu: Â, Ă, Ê, Ô, Ơ, Ư, Đ.

Trong trường hợp bạn gõ sai dấu mà vẫn chưa di chuyển ra khỏi từ đang gõ thì có thể gõ đè dấu mới. Ví dụ: toan21 = toán, toan10 = toan

Với các bảng mã có chữ hoa có dấu (Unicode, hoặc các bảng mã 2 byte) , bạn chỉ cần gõ chữ gốc là chữ hoa, còn các dấu thanh, dấu mũ có thể gõ phím chữ thường

Cần phân biệt kiểu gõ VIQR với bảng mã VIQR. Kiểu gõ là phương pháp bạn dùng để nhập các ký tự tiếng Việt, và độc lập với bảng mã. Bảng mã là cách thể hiện các ký tự tiếng Việt. Bạn có thể dùng kiểu gõ VIQR để nhập tiếng Việt cho các bảng mã (font) Unicode, VNI, TCVN... Ngược lại bạn cũng có thể gõ kiểu TELEX, hoặc VNI cho các bảng mã VIQR, Unicode...

Nếu các bạn có những ý kiến, hoặc cần hỏi gì, xin liên lạc với 2 website :

1/- VPS : www.vps.org

2/- UNIKEY : www.thainam.net hoặc: http://unikey.sourceforge.net

Hoặc CHS PTG/ĐTĐ : atoanmt@yahoo.ca

Xin kính chào quí vị

TBT

Bài hướng dẫn trên đây rất hữu ích cho quí vị nào muốn đánh chữ Việt trên máy điện toán hay muốn gởi email bằng chữ Việt có dấu.

Có hai phần căn bản cho nhu cầu đánh chữ Việt cần được lưu ý là :

2/ Font chữ Việt : Đề nghị dùng font Unicode như đã nói trong phần hướng dẫn trên. Hiện nay có nhiều loại font chữ Việt, như VNI, VPS, v.v. Nhưng quí vị đừng lẫn lộn giữa font chữ Việt và bảng mã đánh chữ Việt. Thí dụ như đã hướng dẫn trên, khi dùng bảng mã VPS (VPS Keys) thì không nhất thiết phải dùng font VPS để đánh chữ Việt, vì trong bảng mã nầy quí vị có thể chọn nhiều loại font khác nhau để đánh chữ Việt, trong đó có font Unicode được đề nghị.

Ngoài ra, với bảng mã VPSkeys quí vị còn có thể chuyển font chữ Việt từ dạng nầy sang dạng khác. Thí dụ từ dạng VNI hay VPS sang Unicode.

Dù tài liệu hướng dẫn nầy có vẽ lý thuyết và hơi phức tạp đối với những ai chưa rành điẹn toán, nhưng chúng tôi hy vọng nó sẽ giúp quí vị từ từ biết cách đánh chữ Việt trên điện toán cũng như trao đổi email với chữ Việt có dấu bình thường ; khi đó quí vị sẽ cảm thấy lý thú hơn, nhất là những vị nào có nhiều thời giờ rãnh rổi viết lách cho vui trong những tháng ngày còn lại của cuộc đời.

BBT